nieuws

Twijfel bij bescherming architecten

bouwbreed

In Nederland wordt geworsteld met de positie van de architect. In andere EU-landen is beroepsbescherming voor architecten een feit. Door de bescherming van de titel architect mogen Nederlandse architecten in deze landen werken. Momenteel is de titel gebaseerd op opleiding. Zo zijn een aantal jaren bouwkunde/ architectuur studie op academisch niveau en het ir.-/master-examen vereist. […]

In Nederland wordt geworsteld met de positie van de architect.

In andere EU-landen is beroepsbescherming voor architecten een feit. Door de bescherming van de titel architect mogen Nederlandse architecten in deze landen werken. Momenteel is de titel gebaseerd op opleiding. Zo zijn een aantal jaren bouwkunde/ architectuur studie op academisch niveau en het ir.-/master-examen vereist. De architectenwereld stelt voor de eisen uit te breiden met 2 jaar praktijkervaring met een verplicht aantal studiedagen per jaar. Dit klinkt redelijk maar is dat het ook?

Dat de titel beschermd wordt, wordt ervaren als een goede vorm van consumentenbescherming. Maar bescherming van het architectenberoep vindt men veel te ver gaan: iedereen moet een bouwaanvraag kunnen indienen. Dit is geen onderschatting van het beroep, maar juist een erkenning dat het zijn van architect meer is dan het volgen van een opleiding. Sommige ontwerpers hebben geen opleiding gevolgd maar hebben het gewoon in de vingers. Bij het zien van hun ontwerp ben je verkocht. Anderen kunnen nog zoveel geleerd hebben, maar hun gebouwen zien er niet uit. Daarom is in Nederland niet gekozen voor beroepsbescherming maar voor toezicht door de gemeente. Technisch toezicht, maar ook toezicht op of het wel mooi of passend is: welstand. De tijd dat welstand een verkapte beroepsbescherming is, is over. In de welstandscommissie zitten niet langer architecten en andere deskundigen die op de tekening kijken naar de naam van de architect en dan hun standpunt bepalen. En daarbij gold natuurlijk ook nog eens dat als je als architect iets lelijks zei over een bouwplan, je door je collega aangeklaagd kon worden. Voor architecten onderling geldt dat overigens nog steeds. Niet iedereen liet zich de mond snoeren. Zo vertelde Bakema vol smaak over zijn gesprek met afgevaardigden van de BNA die dreigden hem te royeren. Zijn verweer: dan moet ik of mijn bureau toch eerst lid worden. En dit geeft precies aan het verschil in opvatting weer. Leer je voor architect of ben je architect? Maar ook voor het architectenvak speelt ervaring een rol. Is het reëel om 2 jaar praktijk te vragen op een architectenbureau? Of is dit een manier voor bestaande bureaus om goedkope arbeidskrachten te krijgen en het aantal erkende architecten te beperken?

Aanbesteding

Mecanoo won de prijsvraag voor jongerenhuisvesting Kruisplein in Rotterdam terwijl Francien Houben, Henk Döll, noch Roelf Steenhuis afgestudeerd waren, laat staan daarna twee jaar praktijkervaring opgedaan hadden aan een erkend bureau. De eis dat jonge architecten als gezel praktijkervaring moeten opdoen staat ook haaks op de klacht van veel architecten dat zij in het kader van Europese aanbesteding moeten aantonen al veel eerder een vergelijkbare bouwopgave gedaan hebben. Ooit vroeg een architect mij waarom ze hem niet lieten meedoen met de architectenselectie bij een ziekenhuis, terwijl hij net met zijn eenmanszaak een tandartsenpraktijk had ontworpen.

Dat architectenbureaus zich willen laten certificeren, zegt iets over de kwaliteit van hun werktekeningen. Maar geeft geen enkele garantie over of het in hun woningen aangenaam wonen is, laat staan over hun architectuur.

Ik ben voor verhoging kwaliteit en standaarden, maar het mag niet ten koste gaan van de architectuur. Architectuur is natuurlijk het product van een goede architect. Hoe garanderen we dit? Zijn hiervoor een verplichte stage en verplichte cursusdagen nodig? En moeten we dat wettelijk vastleggen? Ik twijfel.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels