nieuws

Architect is vrij beroep met grote kansen

bouwbreed

Al langer trekken architecten de vergelijking met advocaten en accountants, overigens vooral daar waar het op het honorarium per uur aan komt. De keerzijde, een strenger tuchtrecht bedoeld om belangen te scheiden en dat binnen de advocatuur, accountancy en notariaat tot uitzetting van de beroepsgroep en zelfs tot gevangenisstraf kan leiden wegens malversaties in de beroepsuitoefening, vergeten zij volgens René Strijland daarbij gemakshalve.

Architecten nemen het niet zo nauw met het dienen van meerdere belangen. Zo wordt in de strijd om het gerealiseerd krijgen van het architectonische-expressieve bouwobject menig spel gespeeld. “De architect is een junk en verkoopt zelfs z�n moeder om zijn gebouw gerealiseerd te krijgen” stelde Frits van Dongen. Fameus zijn de een-tweetjes in de Haagse Welstandscommissie over een plan van Carel Weeber in de Parkstraat. In dat plan adviseerde de Welstandscommissie het gemeentebestuur negatief waarna vervolgens een lid van die commissie, Paul Bontenbal, de opdracht in de wacht wist te slepen. Elkaar de Bontenbal toespelen werd een standaard uitdrukking. Rijksadviseur Jan Brouwer, ooit Welstandslid was nog krachtiger: “René geef mij die opdracht, ik zit in de Welstand, ik weet hoe de hazen lopen.” Het enerzijds adviseren aan het Gemeentebestuur over de architectonische wenselijkheid van een gebouw en daarbij voor opdrachtgevers in dezelfde gemeente optreden is voor juristen een doodzonde: je bent rechter, advocaat en officier van justitie gelijk.

Nog een stapje verder gaat het supervisorschap waarbij bv Pi de Bruijn voor de Zuid-as de Gemeente het plan ontwerpt maar vervolgens zelf voor de markt als architect optreedt voor bouwkavels. Welk belang dient De Bruijn: het publieke of het private of vooral z�n dubbele honorarium van de ontwerp werkzaamheden? Ook hier gruwelt de jurist en de accountant. Het verst gaat Felix Claus : supervisor en ontwerper met Gemeente als opdrachtgever voor IJburg. Drie ontwikkelaars met als eigen adviseurs de architecten Morales, Soeters en Tekton dienden voor Blok 49 vervolgens een plan plus prijs in. Na een schimmig verlopen beoordeling krijgt geen van de ontwikkelaars blok 49 en koopt Claus een kavel van blok 49 en gaat zelf als architect-projektontwikkelaar -belegger-supervisor een kantoorgebouw voor eigen rekening realiseren. Als je vervolgens directeur Klaas de Boer van DRO hier op aanspreekt en op belangenverstrengeling wijst, pareert deze even zo vrolijk: “Het ontwerp van Claus wordt mooi!” Over dat laatste valt nog wel wat af te dingen. Claus ontwerpt tegenwoordig in jaren-zeventig stijl. Een ontwerp dat hij voor ons maakte aan de Oostelijke Handelskade vind ik een grote mislukking. Wel goed aan verdiend maar dat terzijde.

Terug naar de kern van de zaak: de essentie van het Nederlandse architectonische klimaat is de vrijheid en grote kansen voor �new kids on the block�. De strijd om het gerealiseerd krijgen van het architectonisch-expressief gebouw is in Nederland hevig en uiterst competitief. Haar internationale reputatie is mede door die artistieke competitie gevormd. Dat uitgangspunt moet leidend zijn bij wetgeving over de architectentitel. Europees gezien mag dat ook: de diensten richtlijn laat dat gewoon toe. Juist die cultureel bepaalde verschillen maakt Europa interessant. Het architectonisch bedrijf is onvergelijkbaar met dat van juristen, accountants of notarissen. Wie verlangt naar de Duitse Herr Diplom Ingenieur cultuur of de Engelse Ariba Mirics Obe architecten standenmaatschappij mag het zeggen maar mij lijkt dat niet passend gezien de Nederlandse culturele traditie. Joep Habets van de BNA bepleit in Cobouw van 14 april 2006 (nummer 74) de wettelijke invoering van een gedragscode voor architecten. Als die gedragscode ook maar in de buurt komt van die voor advocaten, accountants en notarissen dan zouden achtereenvolgens Frits van Dongen, Paul Bontenbal, Jan Brouwer, Pi de Bruijn en Felix Claus op grond van voorafgaande voorbeelden uit hun beroep gezet kunnen worden. Beter een felle openbare polemiek dan een suffe gedragscode lijkt me. Wettelijke versterking van de architectentitel is dood in de pot.

Beter een felle openbare polemiek

dan een suffe gedragscode

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels