nieuws

Pps redt oudste zwembad van Antwerpen

bouwbreed

antwerpen – Het bassin staat droog, de springplanken zijn verdwenen. Alleen in de kleedcabines van het monumentale zwembad in de Antwerpse Veldstraat hangt nog vaag de geur van badwater. De badinrichting wordt ingrijpend verbouwd. Voor het eerst in de geschiedenis van de Scheldestad vonden overheid en marktpartijen elkaar in publiek-private samenwerking (pps) bij de exploitatie van een sportcomplex.

Centrummanager Hans Klomp loopt langs de rand van het lege zwembad. Op de bodem liggen de hemelsblauwe tegels deels los en beschadigd. De bak wordt vervangen, vertelt hij. Met een bulldozer wordt het betonnen gevaarte eruit gehaald. “Eigenlijk waren we van plan alle oude tegels opnieuw te gebruiken, maar dat bleek niet haalbaar. Een groot deel is te broos. We laten nieuwe maken, die er precies uitzien als de oorspronkelijke uit 1933.”

Zwembad Veldstraat is de oudste nog bestaande badinrichting van Antwerpen. Het monument van bruine bakstenen staat ten noorden van het centraal station, midden in de volksbuurt Stuivenberg. De architect Stadsbouwmeester Joseph Algoet tekende destijds voor het art deco-ontwerp.

Decennia achtereen was het in de Veldstraat een komen en gaan van sporters. Langzaam keerde het tij. Stuivenberg verpauperde, bezoekersaantallen liepen terug en het zwembad stond jarenlang te verpieteren. Karakteristieke elementen zoals een tribune en een brasserie werden gesloopt, terwijl andere details, onder meer kleedhokjes, badcellen, granitovloeren en gebrandschilderd glas, de malaise ternauwernood overleefden.

Plannen om het gebouw op te knappen, kwamen niet van de grond. De hoge kosten, 12 miljoen euro, stonden in de weg. Totdat in januari de Antwerpse schepen (wethouder) voor Sport Chantal Pauwels de knoop doorhakte. Antwerpen ging in zee met de Groep Sportoase – een joint venture van installatiebeheerder Axima-Services en Van Roey Bouwbedrijf – die zich bezighoudt met de bouw en exploitatie van sportaccommodaties in publiek-private samenwerking.

Bedrijfsconcept

“Het is voor de eerste keer dat de stad Antwerpen, eigenaar van het complex, deelneemt aan een pps-constructie voor het exploiteren van een sportcomplex”, vertelt Klomp. “Publiek private samenwerking is in België nog betrekkelijk nieuw, daarom duurde het lang voordat een beslissing werd genomen.”

Daar komt bij dat het zwembad een beschermd monument is. Het inpassen van nieuwe functies zoals stoom- en kruidenbaden is toegestaan, mits met respect voor het verleden en rekening houdend met de beurs van de gemiddelde Stuivenberger. De vraag of die doelstelling zou worden gehaald bij publiek private samenwerking lokte de nodige scepsis uit.

Huiver maakte plaats voor optimisme toen de samenwerking bleek te leiden tot een bedrijfsconcept met op de buurt toegesneden prijzen en serieuze restauratieplannen. Het laatste aspect komt tot uiting als architect Rudi Mertens namens de architectenassociatie die hij vormt met Piet Stevens en Johan de Walsche, de plannen voor het gebouw toelicht. De stookruimte waar nu nog de verouderde apparatuur staat die het zwembad verwarmde wordt een Hammam, in de voormalige kolenkelders komen kruidenbaden, in een ander deel van het complex verrijst een brasserie en de verdwenen tribune wordt gereconstrueerd. Bewonderend spreekt Mertens over het oeroude ventilatiesysteem. “Zonder dat er ook maar een enkele pomp aan te pas kwam, werd de lucht gezuiverd. Het heeft tot 2004 zonder noemenswaardige problemen gefunctioneerd.”

Oorspronkelijk

Zijn de ventilatiekokers grotendeels verborgen in de krochten van het complex, in de publieksruimten valt voor de liefhebber van bijzondere architectuur veel te genieten. Wandtegels, authentieke radiatoren, granito vloerpatronen en kleedhokjes waarop de tijd geen invloed gehad lijkt te hebben.

Hoewel je soms goed moet kijken. Hans Klomp wijst naar het plafond van het zwembad. Het is beplakt met beigekleurig materiaal dat het geluid in de holle ruimte moet dempen. “Die troep gaat er af. Het plafond wordt hersteld en daarna worden verlichtingsarmaturen opgehangen die recht doen aan het karakter van het gebouw.”

Ook zal de lichttoetreding ingrijpend veranderen. De vensters in het zwembad hadden oorspronkelijk gele beglazing. In de loop der jaren is die vervangen door gewoon vensterglas. “We vonden nog een originele glasplaat”, vertelt architect Mertens. “Aan de hand daarvan kunnen we in Amerika glas in de originele kleur laten maken, zodat het straks bij de heropening, eind 2007, weer oogt zoals in 1933.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels