nieuws

Juridischeafspraken zijn ontontbeerlijk

bouwbreed

Bij de start van een bouwproject zijn de aannemer en zijn contractpartijen het meestal grondig met elkaar eens. Dat vertrouwen, in het project en in elkaar, leidt er soms toe dat er geen goede afspraken worden gemaakt. En dat is een bron van pijnlijke meningsverschillen. Vertrouwen is prima, betoogt Guus Pieters , maar het mag goede juridische afspraken niet in de weg staan.

Bij de start van een bouwproject zijn de aannemer en zijn contractpartijen het meestal grondig met elkaar eens. Dat vertrouwen, in het project en in elkaar, leidt er soms toe dat er geen goede afspraken worden gemaakt. En dat is een bron van pijnlijke meningsverschillen. Vertrouwen is prima, betoogt Guus Pieters , maar het mag goede juridische afspraken niet in de weg staan.
Bouwprojecten zijn per definitie complexe trajecten. Bij elk project wordt gewerkt met een ander ontwerp, met verschillende materialen, technieken en (overheids)regels. En bij elk project zijn andere mensen betrokken die verschillende werkwijzen en verwachtingen hebben. Het is dan ook niet vreemd dat tijdens veel bouwprojecten verschillen van inzicht kunnen ontstaan. Wie is dan verantwoordelijk, wat moet er gebeuren om een probleem op te lossen? Stel dat een architect een fout heeft gemaakt in zijn ontwerp. Is hij per definitie verantwoordelijk als het pand verzakt? Of is de aannemer ook verantwoordelijk omdat hij de ontwerpfout had moeten herkennen?
Bouwprojecten zijn niet alleen complex, maar ook kostbaar. Na de opdrachtgever draagt niemand zoveel financiële verantwoordelijkheid als de aannemer. Je kunt er als aannemer dan ook maar beter voor zorgen dat de financiële risico’s zoveel mogelijk beperkt worden. Schriftelijke afspraken zijn daarvoor onontbeerlijk. De publicatie ‘Bouwrecht voor het uitvoerend bouwbedrijf’ (SBR 2005) beschrijft op een toegankelijke manier waarmee je rekening moet houden als je overeenkomsten sluit, en bevat bovendien herkenbare cases over veel voorkomende knelpunten.

Driehoek

Een van de belangrijkste keuzes is het bepalen welke algemene voorwaarden je hanteert. Specifieke voorwaarden houden rekening met verschillende situaties. Werken binnen een bouwteam of binnen de klassieke driehoek opdrachtgever-architect-aannemer stelt bijvoorbeeld andere eisen aan de te maken afspraken. In een bouwteam draagt een aannemer nu eenmaal meer verantwoordelijkheid dan als het ontwerp volledig in de handen van de architect ligt.
In sommige situaties zijn bijvoorbeeld de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken (UAV 1989) geschikt, in andere situaties de Bouwteamovereenkomst uit 1992 van VG Bouw (nu Bouwend Nederland). Maar ook is het mogelijk om na een ontwerp gerealiseerd in bouwteamverband de UAV 1989 van toepassing te verklaren. Daar moeten de partijen voorafgaand aan de bouw goed over nadenken.
Er zijn enkele belangrijke thema’s die extra aandacht vergen bij het opstellen van algemene voorwaarden en contracten. Er moeten bijvoorbeeld duidelijke afspraken worden gemaakt over het beëindigen van de overeenkomst, de gevolgen van vertraging en de aansprakelijkheid tijdens de uitvoering. Daarbij moeten goede afspraken worden gemaakt over meer- en minder werk, bestekswijzigingen en stelposten. Ook de oplevering, de onderhoudstermijn en de aansprakelijkheid ná oplevering moeten goed geregeld zijn.
Als je als aannemer voorafgaand aan het aanbieden van een offerte je gebruikelijke algemene voorwaarden en je basiscontract nog eens diagonaal leest, kun je al vlug het gevoel hebben dat alles goed is geregeld: alle onderwerpen komen aan de orde. Maar passen ze ook bij het nieuwe project? Het is belangrijk om voorwaarden en contracten élke keer kritisch te beoordelen en zonodig aan te passen.

Fout

Naast het kiezen en aanpassen van specifieke algemene voorwaarden en contracten, is ook het juiste gebruik ervan belangrijk. Voorwaarden moeten bijvoorbeeld vóór of uiterlijk bij het sluiten van de overeenkomst worden overhandigd aan de opdrachtgever. Er zijn allerlei uitzonderingen, zoals de mogelijkheid om voorwaarden te mailen, maar voor deze uitzonderingen gelden strenge regels.
Een veelgemaakte fout is de veronderstelling dat eerder gebruikte voorwaarden geldig blijven als je voor dezelfde klant een nieuwe project uitvoert. Dat is echter alleen het geval als je in elke nieuwe overeenkomst op die voorwaarden wijst.
Een andere fout is het gebruiken van tegenstrijdige voorwaarden. Zo bevat de achterkant van het briefpapier van sommige aannemers algemene voorwaarden, terwijl er ook aparte voorwaarden worden gebruikt.
Ondanks goede schriftelijke afspraken kan er toch een onoplosbaar geschil ontstaan. Soms schrijven voorwaarden en/of contracten voor wie een geschil uiteindelijk moet beslechten, soms heb je als aannemer een vrije keuze tussen de rechter of de Raad van Arbitrage voor de Bouw.
Welke partij je de voorkeur geeft, kan grote gevolgen hebben voor de uitkomst van een geschil. Uitkomsten die je per definitie niet in de hand hebt. Voor juridische afspraken geldt dan ook onverkort het adagium: voorkomen is beter dan genezen.
Guus Pieters is projectmanager bij SBR in Rotterdam. Hij is onder meer verantwoordelijk voor Bouwrecht.
Geïnteresseerden kunnen de publicatie ‘ Bouwrecht voor het uitvoerend bouwbedrijf’ via de website van SBR (www.sbr.nl) bestellen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels