nieuws

‘Expresweg’ laat oorlogsbodem ongemoeid

bouwbreed

De Belgische Westhoek moet na decennia lang touwtrekken uiteindelijk via een omweg een snelverbinding krijgen tussen Ieper en Veurne. Doortrekken van autosnelweg A19 werd onmogelijk door hevige protesten uit Groot-Brittannië en van historici: in de kleigrond rond Ieper moeten nog duizenden lichamen liggen van gesneuvelde soldaten uit de Eerste Wereldoorlog.

D e A19 eindigt al sinds de aanleg eind jaren zeventig op een viaduct in een weiland ten westen van Ieper. Bij het dorpje Brielen houdt het autogeraas plotseling op en weerklinkt het gezang van de leeuweriken boven graanvelden en verspreid liggende oorlogskerkhoven.
Geldgebrek en tegenstand van boeren waren destijds de belangrijkste reden om te stoppen met bouwen. Groeiende problemen voor het internationale (vracht)verkeer over de krappe provinciale weg N8 vormde tien jaar geleden voor bedrijven en dorpsbewoners reden om zich in een comité ‘Ja19’ sterk te maken voor voltooiing van de snelweg. Hun tegenstanders – voornamelijk groene politici en boeren – organiseerden zich in het comité ‘A19? A Neen!’.
Toen vier jaar geleden een nieuw plan op tafel kwam voor voltooiing van de snelweg kreeg dit comité plots de wind in de zeilen: historici, maar ook Britse veteranen en nabestaanden van gesneuvelden trokken aan de bel omdat het aangewezen A19-tracé dwars door slagvelden liep waar tussen 1914 en 1918 honderdduizenden soldaten het leven lieten.
Feitelijk is het hele gebied rond Ieper, Diksmuide en Passendale een historisch slagveld. Zo voerde het Duitse leger in dit gebied op 23 april 1915 de eerste gifgasaanval ooit uit, op in loopgraven gelegerde Frans-Algerijnse troepen.
De discussie spitste zich echter toe op de ‘Pilkem Ridge’: een heuvelrug waar eind juli 1917 in drie dagen tijd zo’n dertigduize nd Britten sneuvelden tijdens de Derde Slag om Ieper.

Hogerhuisleden

Het bleek de opmaat voor een nieuwe loopgravenoorlog. Voorstanders van doortrekking van de A19 probeerden te bewijzen dat Pilkem Ridge een onbeduidende rol had gespeeld bij het offensief. Terwijl uit Engeland zelfs Hogerhuisleden overkwamen om de snelweg tegen te houden. Uiteindelijk werd besloten tot archeologisch onderzoek om de waarde van het voormalige slagveld te bepalen. Franse, Britse en Duitse loopgravenkaarten en luchtfoto’s wezen uit dat de geplande verlenging van de A19 inderdaad dwars door de frontlijn van de drie slagen om Ieper sneed. Bij opgravingen stuitten de onderzoekers op explosieven, prikkeldraadversperringen, telefoonlijnen, bunkers, helmen, loopgraven en talloze andere overblijfselen. Volgens de berekeningen zouden in de grond rondom Ieper nog stoffelijke resten liggen van een slordige tweehonderdduizend slachtoffers. Hoeveel daarvan zouden kunnen liggen in het aangewezen A19-tracé is onbekend. Gesneuvelden konden vaak niet worden geborgen in het niemandsland tussen de loopgraven en tijdelijke kerkhofjes werden door artillerievuur vaak weer vernietigd.

Alternatief

Hoewel de eindconclusie was d at integrale bescherming van Pilkem Ridge niet noodzakelijk was, achtte de Vlaamse regering doorzetten van de snelwegverlenging niet langer een optie. Verlenging van de A19 werd definitief afgeblazen voor een alternatieve route: er komt een nieuwe ‘expresweg’ tussen Ieper en Vleteren, die de naastgelegen dorpen ontlast. Vanaf Vleteren wordt de N8 tot aan Veurne aangepast en verbreed. Tientallen landbouwbedrijven moeten worden onteigend en op sommige plaatsen moeten nieuwe viaducten worden gebouwd.
Hoeveel het allemaal gaat kosten is nog onduidelijk. Wanneer het nieuwe tracé klaar kan zijn is ook de vraag. ‘Er zijn bestemmingswijzigingen nodig, er moeten bouwvergunningen worden verstrekt en er is een Milieu Effect Rapportage nodig’, zegt stedenbouwkundige Domique van Colen van de gemeente Ieper. ‘Dat gaat nog vele jaren duren, voor 2 013 ligt de weg er niet.’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels