nieuws

Preventief herstel molen Kinderdijk vak apart Mogelijke gevolgen roedebreuk

bouwbreed

kinderdijk – Aan de bezoekersmolen in Kinderdijk vinden op dit moment – uit voorzorg – herstelwerkzaamheden plaats. De twee roedes worden vanuit het hart verstevigd met een 1,5 centimeter dikke stalen plaat die volledig rondom wordt gelast. En dat is geen makkelijke klus. “Nu we zijn ingewerkt hopen we de tweede binnen zes dagen klaar te hebben.”

Smeed- en Konstruktiebedrijf Van der Vegt nam de eerste roede voor de vakantie al onder handen, met de tweede werd deze week begonnen. “Vanaf de as van de molen brengen we ter versteviging, een 1,5 centimeter dikke metalen plaat aan van 30 centimeter breed en 2,5 meter lang”, licht A. Kon, algemeen directeur van het lasbedrijf uit Meerkerk toe. “Op deze manier maken we een verdikking aan de voorkant van de roede. Vervolgens lassen we volledig rondom en controleren daarna op scheuren.”

Elke molen heeft twee roedes (het stalen kruis waarmee de wieken verbonden zijn). Per roede wordt één plaat aangebracht, 1,25 meter vanaf het hart van het draaipunt. Kon: “We verstijven in feite het middenstuk. Bij winddruk komt hier namelijk de meeste spanning op.” Het bedrijf uit Meerkerk is gespecialiseerd in het staalwerk van watermolens en voert tevens onderhoudswerkzaamheden uit aan roedes. Het maken ervan is echter “een vak apart”.

De roede van de bezoekersmolen is 27,90 meter lang. In het midden bedraagt de doorsnede 35 centimeter in het vierkant, smaller uitlopend aan de uiteinden. Voor het herstel wordt de roede door de molenaar los gemaakt waardoor hij wat kan zakken. “Wij voeren de werkzaamheden uit op 15 meter hoogte met behulp van een hoogwerker. Over de eerste roede hebben we krap een week gedaan. Nu we zijn ingewerkt hopen we de tweede binnen zes dagen klaar te hebben.”

De kokervormige stalen roedes van de bezoekersmolen worden overigens uit voorzorg verstevigd. Aanleiding voor deze preventieve ingreep is de roedebreuk bij molen 7 aan de Nederwaard die zich vorige maand voordeed. “Wij zijn blij dat er zich destijds geen persoonlijke ongelukken hebben voorgedaan, want zo�n roede weegt toch al gauw 1,5 tot 2 ton. Bij een breuk heeft de roede aan de top een snelheid van circa 100 kilometer per uur” weet B. de Jonge, interim directeur van de Stichting Werelderfgoed Kinderdijk.

De molens worden voor herstel eerst aan een ultrasonor-onderzoek onderworpen. Geluidstrillingen verschaffen informatie over de plaatdikte, de eventuele onvolkomenheid van de lassen en mogelijk loszittende onderdelen. Geen overdreven maatregel. De Jonge: “Voor de Tweede Wereldoorlog werden de roedes geklonken. Na die periode zijn veel molens voorzien van hergebruikte roedes afkomstig van molens die het loodje hadden gelegd. Vanaf de jaren tachtig zijn vervolgens verschillende lastechnieken toegepast. Vroeger ging men ervan uit dat de levensduur van een roede 50 tot 100 jaar was. De vraag is nu of we door de toepassing van nieuwe technieken nog aan dit uitgangspunt mogen vasthouden.”

Een roedebreuk is een dure grap. De Jonge: “Bij de breuk van de Nederwaard-molen is ook schade aan de kap ontstaan. De totale herstelkosten van de roedebreuk en de vervolgschade beloopt 60.000 euro, een bedrag dat niet in de onderhoudsbegroting van de stichting is opgenomen.”

Het lasbedrijf uit Meerkerk voert het herstelwerk aan de bezoekersmolen bij wijze van proef uit tegen een gereduceerd tarief. Binnenkort gaat een offerte uit voor soortgelijke preventieve maatregelen voor vijf andere Nederwaard-molens. De werkzaamheden moeten nog dit jaar plaatsvinden. De boezems van de voormalige waterschappen Nederwaard en Overwaard vormen samen het molencomplex Kinderdijk en sinds 1997 op de Werelderfgoedlijst. Om alle 19 Kinderdijkmolens in goede staat te brengen is 4 miljoen euro nodig. Gezien het krappe budget worden momenteel alleen de hoogst noodzakelijke herstelwerkzaamheden uitgevoerd.

Eerder dit jaar vond ook al een roedebreuk plaats bij een Overwaard-molen, dit als gevolg van een foutieve las. De aangerichte schade (25.000 euro) wordt eveneens nog dit najaar hersteld met medewerking van de firma Derckx. De constructeur uit Weert die de roedes in de jaren tachtig aanbracht, heeft toegezegd het leeuwendeel van de nieuwe roede voor zijn rekening te nemen.

De verdere gevolgen hiervan zijn nog onduidelijk. De Vereniging Hollandsche Molen zal, als vertegenwoordiger van de moleneigenaren, in samenwerking met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg bezien of er geen verhoogd toezicht en/of preventieve maatregelen nodig zijn omdat deze lastechniek bij een een groot aantal molens in Nederland is toegepast.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels