nieuws

Geluk: Extra kosten hogesnelheidslijn vallen best mee

bouwbreed

zoetermeer – De kosten van de hsl-zuid zijn niet zo erg de pan uitgerezen als veel berichten doen vermoeden. Het duurste project van Nederland kent een overschrijding van slechts 12 procent. “Tien procent was netter geweest, maar dit is alleszins acceptabel”, blikt hoofdingenieur-directeur Jaap Geluk terug.

De onderbouw is zo goed als klaar, maar dat betekent dat nog niet alle risico�s voorbij zijn. Geluk verwacht nog een stuk of vijf pittige arbitragezaken tussen de aannemers en het rijk. Conflicten over de interpretatie van contracten en de bijbehorende rekeningen die zo hoog zijn opgelopen dat de rechter uitkomst moet bieden.

De topambtenaar wil weinig kwijt over de inhoud van de arbitragezaken. Hij haalt als voorbeeld een vergelijkbaar voorval aan dat goed is opgelost. Aannemer Bouygues weigerde de brandwerende laag in de boortunnel aan te brengen, omdat zij niet achter de voorgeschreven techniek stonden. Na uitvoerige onderhandelingen is de opdracht en het bijbehorende budget teruggegeven aan het Rijk, die de klus door een derde partij heeft laten uitvoeren.

Andere risico�s verwacht de projectorganisatie nog van de aansluitingen op het bestaande spoor. Komende maanden zijn cruciaal voor dat project waar meteen de seinen op het bestaande spoor op rood springen als iets misgaat. Bovendien is de testfase met treinen nog nauwelijks begonnen. Maar het ruwe werk is klaar en de projectorganisatie is al drastisch aan het inkrimpen.

Anderhalf jaar geleden nam Geluk het roer over van L. Bouter. Naar aanleiding van alle berichten over kostenoverschrijdingen en risico�s, verwachtte hij een financiële puinhoop aan te treffen, maar dat bleek mee te vallen. “Het is een goed gemanaged project en ik heb alle respect voor mijn voorgangers.”

Geluk verwacht dat de eindafrekening 6,7 miljard euro bedraagt, exclusief bovenbouw en onderhoud. Een overschrijding van 153 procent ten opzichte van het vaststellen van PKB3, concludeerde de commissie Duivesteijn. De topambtenaar deelt de kritische analyse van de parlementaire commissie. Met name de overgang van RIB/ProRail/Verkeer & Waterstaat via Rijkswaterstaat naar een aparte projectorganisatie heeft in het verleden veel negatieve energie opgeslokt. “Die geschiedenis voel je aan het project kleven.”

Toch houdt Geluk vol dat maar een fractie van de overschrijding te wijten is aan echte tegenvallers. Het gaat om 5 procent aanbestedingstegenvallers (zie staatje). “Deels hebben we dat aan onszelf te wijten door twee megaprojecten tegelijk op de markt te zetten. Spreiden van opdrachten is een belangrijke les die het Rijk daaruit moet trekkan. Daarnaast slokken de echte tegenvallers 12 procent van het budget op. “Maar voor zo�n groot en innovatief project is dat redelijk. Er is ook veel ervaring opgedaan waar we bij andere projecten weer profijt van zullen hebben. Dit is ook een belangrijke investering in de toekomst”, oordeelt Geluk.

Indexering, btw en een betaling aan de Belgen zijn andere belangrijke oorzaken van overschrijdingen. Het grootste deel van de kosten is echter ontstaan door het samenvoegen van budgetten en door nieuwe kunstwerken.

Zowel de verbreding en verlegging van de A4 en A16 zijn bij het budget opgeteld en pas na het ontwerpstadium werden de passage bij Hoogmade en de tunnelbak bij Bergschenhoek toegevoegd. Aannemers moesten worden gecompenseerd voor tekeningen die meteen de prullenbak in konden en deelprojecten kregen meteen een kritisch tijdpad mee.

Achteraf gezien was het beter geweest om de hsl-zuid niet op te knippen. Daarmee was waarschijnlijk ook een deel van de huidige dreigende arbitragezaken voorkomen. “Maar ik heb alle papieren gezien en er is van te voren echt goed over nagedacht. Ik had waarschijnlijk dezelfde afweging gemaakt”, concludeert Geluk.

De praktijk wijst uit dat het scheiden van de onderbouw en de bovenbouw sterk kostenverhogend heeft gewerkt. De zogenoemde raakvlakrisico�s waren voor rekening van het Rijk en heeft miljoenen extra gekost omdat rails en masten niet precies passen in de betonnen onderbouw. “We moeten geen constructies meer bedenken waardoor de opdrachtgever voor die risico�s opdraait.”

Bovendien vindt de topambtenaar dat bij nieuwe mega-projecten meteen het onderhoud mee moet worden aanbesteed. “Meestal zie je na twintig jaar de eerste echte renovaties en het is praktisch als daar meteen rekening mee wordt gehouden.”

Een andere misser is dat het Rijk een schade van 22 miljoen euro per maand boven het hoofd hangt, als de aannemer de onderbouw niet op tijd oplevert. “Daar hoort de staat helemaal niet tussen te zitten.”

Op dit punt kruist de hsl-zuid de A4 en verdwijnt verderop in de Groene Harttunnel.Bron: Projectorganisatie HSL-Zuid/Aeroview

�Spreiden van opdrachten blijkt een goede les�

– -Amsterdam – Belgische grens: 125 kilometer, waarvan 85 kilometer hsl-spoor

– -stations bij: Amsterdam, Schiphol, Rotterdam, Den Haag en Breda

– -Kosten: 6,7 miljard exclusief bovenbouw en onderhoud

– 32,5 kilometer zettingsvrije plaat 

– -25 procent van het traject ligt op maaiveldhoogte 

— -75 procent van het hsl-zuid-tracé bestaat uit 170 kunstwerken

-Meest opvallende kunstwerken: 

– -Langste overbrugging van water op hsl-tracé Amsterdam-Parijs: brug over Hollands Diep 1200 meter

– -Grootste (in diameter) geboorde tunnel ter wereld: boortunnel Groene Hart met een lengte van 7160 meter en een doorsnee van bijna 15 meter 

– -Langste viaduct in Europa: Doorgaand Spoorviaduct Bleiswijk 6 kilometer

– -Stroomvoorziening: 25.000 kV

– -Beveiliging: ERTMS, de nieuwste Europese standaard voor treinbeveiliging

Dit is een quote

van 3 regels

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels