nieuws

Wonen in vroeger

bouwbreed

Een ruïnewoning. Het woord alleen al. In de wijk Kattenbroek in Amersfoort woont een gezin in een woning met quasi-natuurlijk afgebrokkelde muren, die gelukkig net boven het plafond van de slaapkamer zijn opgehouden met afbrokkelen. Onlangs, toen de vader des huizes met koorts te bed lag, is de droom ontstaan van een kasteeltoren. 7 Meter […]

Een ruïnewoning. Het woord alleen al. In de wijk Kattenbroek in Amersfoort woont een gezin in een woning met quasi-natuurlijk afgebrokkelde muren, die gelukkig net boven het plafond van de slaapkamer zijn opgehouden met afbrokkelen. Onlangs, toen de vader des huizes met koorts te bed lag, is de droom ontstaan van een kasteeltoren. 7 Meter hoog, compleet met kantelen en een ellenlange wenteltrap, is deze inmiddels aan de �ruïne� vastgebouwd. Kattenbroek staat bekend om zijn architectonisch vernieuwend karakter, op basis van een ontwerp van de Indische architect Bhalotra. Gestreefd is naar inpassing in oude landschappelijke structuren, zoals een dekzandrug.

De huizen staan er nu zo�n tien jaar en de bewoners prijzen de wijk om haar grote variatie in vormen en stijlen. Men is blij met het ontbreken van �nieuwbouwmonotonie�. Ook blijken de mensen zich hier meer met hun eigen wijk te identificeren dan bewoners van andere nieuwbouwwijken in Nederland. Toch haalt de wijk het in populariteit nog altijd niet bij de oude villawijk Bergkwartier of bij andere, natuurlijk gegroeide uitbreidingen van Amersfoort en omringende dorpen.

Is het verleden na te bootsen? En vooral, is daarmee een historische sfeer op te roepen? In de Zaanstreek worden replica�s van zeventiende eeuwse houten huizen vers opgetrokken, hele bouwbedrijven specialiseren zich daarin. De pandjes zijn aangepast aan de moderne eisen, dat wel: ze rusten op een betonnen fundering met daarop een halve meter steen, maar verder is alles van hout, natuurlijk in het typerende Zaanse groen geschilderd.

Zelfs kastelen worden momenteel op grote schaal nagebouwd. Ooit begon deze trend met kasteel De Haar bij Utrecht, eind negentiende eeuw gerealiseerd door de beroemde architect Cuypers die onder meer het Rijksmuseum ontwierp. Kosten noch moeite werden door de steenrijke eigenaar gespaard om maar vooral de illusie te creëren van een middeleeuwse burcht – die ooit op deze plek heeft gestaan. Het resultaat is een soort suikertaart, die absoluut niet middeleeuws aandoet en die vooral aanleiding geeft tot bespiegelingen over de paradoxale, tot mislukken gedoemde menselijke hang naar eeuwigheid. De sterfelijkheid valt niet terug te draaien met herbouw van de Middeleeuwen.

Nederland is de maakbaarheid ten top. Zelfs vroeger wordt gemaakt. Heerlijkheid Stoutenburg bij Amersfoort, een dertiende eeuws landgoed dat ooit is gesticht als bolwerk tegen vijand Gelderland, krijgt een nieuw kasteel van� roestig plaatstaal. Kijk, dat is een verrassende wending die het retrobouwen verlost van zijn doelloze nostalgie en in één klap terug in de moderne tijd plaatst. Geen neoromantische nabootsing, maar een eigentijds kasteel met appartementen en een parkeergarage. Stichting Het Utrechts Landschap wil met het project cultuurhistorie zichtbaar maken in het landschap. Van het oude kasteel is immers niets meer over dan een slotgracht.

Maar het driedelige corten-stalen kasteel is ook bedoeld om deze kwakkelende agrarische streek een nieuwe impuls te geven. Volgens Dirk Sijmons, rijksadviseur voor het landschap, wonen er nu evenveel burgers als boeren in het landelijk gebied. �Deze verburgerlijking is een majeure landschapsvormende kracht, die je kunt gebruiken om het buitengebied te versterken,� aldus Sijmons.

En Fons Asselbergs, tot voor kort directeur van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, vindt dat we niet benauwd moeten zijn om opvallende nieuwe architectuur in te zetten op een historische plek. Zo blijft cultureel erfgoed in ontwikkeling. Een boer op het terrein van Heerlijkheid Stoutenburg wil van zijn land een golfbaan maken. Nee, dan liever een plaatstalen kasteel met knussig landschap eromheen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels