nieuws

Mat proces bouwfraude nadert ontknoping

bouwbreed

rotterdam – BAM, Heijmans, KWS en Koop Tjuchem en twaalf van hun directeuren horen vandaag en morgen welke straf hen boven het hoofd hangt wegens hun rol in de bouwfraude. De rechtszaak die nooit echt spannend wilde worden, nadert daarmee zijn ontknoping.

Sneller dan verwacht worstelde de Rotterdamse rechtbank zich afgelopen maanden door het omvangrijke bouwfraudedossier. Slechts achttien van de veertig geplande zittingsdagen hebben de rechters tot nu toe nodig gehad om verklaringen door te nemen, dossierstukken voor te houden en getuigen te verhoren.

Vaart kon dan ook worden gemaakt doordat verdachten zich amper lieten zien in de rechtszaal. Degenen die wel een keer de moeite namen hun gezicht te laten zien, beriepen zich steevast op hun zwijgrecht. De gebruikelijke confrontatie met de bevindingen van justitie en de interactie met de rechtbank bleef daardoor achterwege. Met als gevolg een snel, maar ook mat en weinig enerverend proces.

Na een onderbreking van drie weken – in verband met vakantie en voorbereidingen – wordt vandaag de draad weer op gepakt. Het woord is aan officier van justitie J. Boogers, die zijn eis en het bijbehorende bewijs op tafel zal leggen. De hele volgende week is uitgetrokken voor de pleidooien van de advocaten. Op 7 juni volgt dan de uitspraak van de rechtbank.

Bewijsmateriaal

De grote vraag is vooral of het Openbaar Ministerie voldoende bewijsmateriaal heeft vergaard tijdens het drie jaar durende onderzoek. De verdediging heeft willen doen geloven dat justitie maar een armetierig zaakje heeft. Zij noemde het onderzoek bij herhaling chaotisch, amateuristisch en onvolledig. De rechtszaak had om die redenen zelfs nooit gevoerd mogen worden, zo betoogden de advocaten.

Feit is evenwel dat de officier van justitie beschikt over een bijzonder groot aantal belastende verklaringen, onder meer over betrokkenheid van verdachten bij vooroverleg, prijsafspraken, het opstellen van schaduwboekhoudingen en verrekeningen. Veel van de verklaringen zijn bovendien afkomstig van naaste medewerkers van de terechtstaande bouwdirecteuren.

Justitie bezit daarnaast meerdere schaduwboekhoudingen, die op talrijke punten overeenkomsten met elkaar vertonen. Daarmee lijkt het OM te hebben aangetoond dat de schaduwadministratie van Koop Tjuchem betrouwbaar is en dus zeer bruikbaar voor de bewijsvoering.

Sterk lijkt de openbaar aanklager ook te staan op het punt van de valse facturen. Volgens justitie hebben bouwbedrijven die gebruikt om onderlinge verrekeningen te verhullen. Bij doorzoekingen werden door rechercheurs diverse bonnetjes in beslag genomen en werd ontdekt dat tegenover betalingen niet altijd feitelijke werkzaamheden stonden. In de financiële boekhoudingen van de aannemers werden sporen aangetroffen van deze onregelmatigheden.

Lastiger wordt het om aan te tonen dat de bouwers een criminele organisatie vormden die het vooropgezette plan had misdrijven te plegen. De officier van justitie zal dat waarschijnlijk proberen door te wijzen op het structurele karakter van het vooroverleg en de innige samenwerking in egalisatiefondsen. Meer daarover moet vandaag duidelijk worden.

Groot nadeel bij dat alles is dat verdachten zelf weinig belastende verklaringen hebben afgelegd. Bij de politie toonden zij zich weinig spraakzaam; in de rechtszaal lieten zij zich, op een uitzondering na, helemaal niet zien. Als ze al eens verklaarden, was het vooral uiterst berekenend. Zo gaven de bouwbazen van bijvoorbeeld Heijmans toe op de hoogte te zijn geweest van het vooroverleg, maar konden ze niet aangeven wie de prijsafspraken maakten en de schaduwboekhoudingen bijhielden.

Gezien de uitgebreide aanklacht kan de aanklager torenhoge geldboetes en celstraffen tot wel zes jaar eisen. Reëel is dat echter niet. De betrokken bouwbedrijven hebben van mededingingsautoriteit NMa al miljoenenboetes opgelegd gekregen. Het systeem van prijsafspraken is bovendien uitgebannen en benadeelde opdrachtgevers worden via de bestuurlijke schikking gecompenseerd door de aannemerij.

Het Openbaar Ministerie zal daar bij de strafeis rekening mee houden. Ook al staat er nog zoveel prestige op het spel.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels