nieuws

Grave toont Rijksbouwmeester trots zijn parels

bouwbreed

grave – Ingeklemd tussen de Maas en eindeloos groen oogt Grave als een Maastricht in miniatuur. Met de terrasjes, de oude kerken en de dikke vestingwal moet het stadje in de zomer een magneet zijn voor hordes toeristen en dagjesmensen. Maar alleen maar historie is niet genoeg moet het Graafse gemeentebestuur hebben gedacht. Want hoe anders is de drang naar strakke architectuur en de veelheid aan nieuwbouwplannen te verklaren?

Burgemeester P. Zelissen van het Brabantse vestingstadje Grave is een architectuurgek. De PvdA-bestuurder haalde al verscheidene toparchitecten naar de Maasstad met 13 duizend inwoners om er gebouwen te ontwerpen. Maandag kwam Rijksbouwmeester M. Crouwel op werkbezoek. Trots troonde Zelissen hem langs een aantal bouwprojecten.

Al voor het begrip inbreiden een begrip werd, besloot men in Grave al dat het belangrijk was het omliggende groene landschap te sparen. Dus in plaats van weer een nieuwbouwwijk tegen het vestingstadje aan te plempen zocht men binnen de bestaande bebouwde kom naar plekken waar gebouwd kon worden. Dat resulteerde uiteindelijk in de Infirmerie, een door de Zweeds/engels architect R. Erskine ontworpen wijkje rondom de historische kerk. Het project leverde Grave, ondanks aanvankelijke weerstand van omwonenden, een van de Zeven Pyramiden voor excellent opdrachtgeverschap op. “Het mooiste was dat een bewoner me ooit vertelde dat de kerk hem nu meer opviel dan voor de bouw van de Infirmerie,” vertelt een trotse Zelissen aan Crouwel.

In 2002 wees de provincie Noord-Brabant Grave met vijf andere gemeenten aan als proeftuin voor de pilot �bouwen binnen strakke contouren�. Binnen het bestaande stedelijk gebied mocht Grave onbeperkt bouwen. Onder voorwaarde dat de gemeente afzag van alle uitbreidingslocaties buiten de bebouwde kom. “Maar die hadden we toch bijna niet,” zegt Zelissen. “Dus een groot offer was dat niet.”

De pilot betekende een golf van initiatieven. En met een architectuurliefhebber als Zelissen aan het roer wisten de grote namen in de architectuur het stadje aan de Maas ook goed te vinden. Cees Rijnboutt, Sjoerd Soeters en Aldo van Eyck tekenden allen gebouwen voor Grave. Rein van Wylick herschiep de oude kazerne Noorderblok in een zeer fraai uitgevoerd appartementencomplex. Het architectenduo Quist-Wintermans ontwierp het Merletcollege en behaalde daarmee in 1998 de Noord-Brabantse Welstandsprijs.

De omvorming van de voormalige Generaal de Bonskazerne tot hoogwaardig bedrijventerrein trok de aandacht van het atelier van de vorige Rijksbouwmeester, Jo Coenen, dat de plannenmakers vervolgens adviseerde over de te volgen koers.

Nu, een paar jaar later, is het dus logisch dat de huidige Rijksbouwmeester, Mels Crouwel, Grave vereerd met een bezoekje. Zoals hij dat door het hele land doet. “Omdat van een Rijksbouwmeester verwacht wordt, dat hij over alles een mening heeft. Van rijksgebouwen, tot landschappen tot prullenbakken,” vat Crouwel zijn nieuwe baan samen. “En dus probeer ik de helft van mijn tijd op pad te zijn.”

Na een uitleg over de vier meest recente plannen in Grave in het historische stadhuis volgt een bustochtje langs de projecten. Eerste stop is het industrieterrein Wisseveld dat in de komende jaren met hulp van Sjoerd Soeters omgevormd moet worden tot een woon/werkwijk aan de Maas. Crouwel blijkt onder de indruk van de weidse ruimte.

Aan de rand van het centrum ligt een bouwrijp stuk grond te wachten tot hier op 10 juni de eerste paal van het door Eric van Egeraath Associated Architects ontworpen nieuwe stadhuis annex streekarchief annex hoofdkantoor van Woonmaatschappij Maasland geslagen wordt. Volgens Zelissen een uniek samenwerkingsproject met de woningcorporatie maar Crouwel heeft zijn bedenkingen. “Waarom het stadhuis weghalen uit het oude centrum?,” vraagt hij. Ook Zelissen blijkt daar zo zijn gedachten over te hebben. “Maar de gemeenteraad heeft beslist. En het wordt een fantastisch gebouw.”

In kerkdorp Velp stopt de bus bij het voormalig Jezuïetenklooster Mariëndaal, een rijksmonument dat al twintig jaar staat te verpauperen. Grave onderzoekt nu met een ontwikkelaar de mogelijkheden om hier luxe appartementen en zorgwoningen te realiseren. Een project van ettelijke miljoenen. Gebukt onder de waslijnen van de antikraakwachters vervolgt het gezelschap zijn weg op zoek naar de oude vervallen kapel. Maar welke deur Zelissen ook probeert, ze blijken allemaal gebarricadeerd.

De bustocht gaat verder via de Bonskazerne dwars door het gehucht Esscharen. Hier krijgt Crouwel uitleg over de opknapbeurt van het kerkplein en het gemeenschapshuis waarbij gemeente en woningstichting Maasland samen optrokken. “Een sterk staaltje sociale bouw,” vertelt de burgemeester. De Rijksbouwmeester spreekt de hoop uit dat de kerk op het plein goed bezocht blijft en niet wordt afgedankt aan het Rijk. “Want het aantal rijksmonumenten begint wat onrustbarende vormen aan te nemen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels