nieuws

A4 bij Rijpwetering oogt bepaald niet als biljartlaken

bouwbreed

den haag – Bij het nieuwe deel van de A4 waar deze snelweg langs de hsl loopt, zijn bij de aansluitingen van het viaduct bij Rijpwetering al verzakkingen waar te nemen op de rijstroken ten zuiden van het viaduct. Op de rijstroken ten noorden van het viaduct is dat veel minder. Die zijn aangelegd met een andere methode om de zettingen van de ophogingen extra snel te laten verlopen.

De hsl kruist bij Hoogmade de rijksweg A4 van de oostkant naar de westkant. Wat verder noordelijk bij Rijpwetering bevindt zich in de A4 het viaduct in kwestie. Om ruimte te maken voor de hsl is de A4 wat verplaatst. Daarvoor is het nodig geweest een nieuw weglichaam te maken met ophogingen zowel ten noorden als ten zuiden van het viaduct. De hsl gaat met de zettingsvrije constructie ook over een viaduct dat over hetzelfde watertje voert. Bij de aanleg van het weglichaam ten zuiden van het viaduct heeft de aannemerscombinatie waarin onder meer Boskalis deelneemt, de BeauDrain-methode toegepast om de zetting van de ophoging extra snel te laten verlopen. Dat is niet gegaan als voorzien.

De BeauDrain-methode maakt gebruik van verticale drains. Op geringe diepte onder maaiveld zijn deze met een horizontale drain gekoppeld. Een horizontale strook folie op de horizontale buis completeert het ondergrondse deel van het systeem. Een grote pomp zuigt het water uit de drains en voert dat af. De pomp moet ook zorgen voor onderdruk in het pakket grond dat extra snel moet zetten. De onderdruk die met deze geforceerde consolidatiemethode wordt gerealiseerd resulteert in een bovenbelasting die het poriënwater uit de grond perst. Het pakket wordt daarbij samengedrukt. Dat zorgt ervoor dat de schuifsterkte van de grond toeneemt. Omdat de tijdelijke bovenbelasting met de pompen zeer snel kan worden aangepast, treedt geen evenwichtsverlies in de grond op en blijven horizontale verplaatsingen beperkt. Tot zover de verwachte werking van het systeem.

Bij het viaduct bij Rijpwetering is aan de zuidkant instabiliteit van de ophoging ontstaan. Er zijn verzakkingen opgetreden en doorpersingen met zijwaartse verplaatsingen. Zelfs de ophoging van de hsl is daardoor verplaatst. De werkweg aan de westkant van de hsl vertoont nu nog de kronkels die daarvan het gevolg zijn. Ook een bruggetje dat toegang gaf tot de werkweg is vervangen. Aan de westkant van de hsl is over een stuk aansluitend aan het hsl-viaduct de ophoging versterkt door damwanden in de teen van de ophoging te slaan. Aansluitend daaraan is bovenop het asfalt van de werkweg een pakket zand te zien. Dat pakket kan dienen als steunberm ter voorkoming van doorpersingen van de ophoging van de ernaast gelegen autosnelweg.

Over de oorzaak van de verzakking van de hsl bestaat nog geen duidelijkheid. Dat de BeauDrain-methode niet is verlopen zoals gedacht is echter niet uit te sluiten. Bepalend voor de horizontale stabiliteit van een ophoging met deze geforceerde consolidatietechniek is de onderdruk die wordt gerealiseerd en de snelheid van belasten. BeauDrain claimt een onderdruk te halen van 0,8 bar.

Een gelijksoortige methode voor geforceerde consolidatie is de Ifco-methode ontwikkeld door KWS. Deze methode gaat uit van verticale zandschermen om de 3 meter met een drain onderin met een maximale horizontale lengte van 150 meter. Aan het eind loopt de drain verticaal naar maaiveld. Een venturipomp onderin de verticale drain zorgt voor afvoer van gas en water uit het grondpakket. De Ifco-methode wordt al een jaar of 15 toegepast. Op het technisch meest uitdagende project tot nu toe, de geforceerde zetting van het lichaam van de vijfde baan van Schiphol, is een onderdruk gerealiseerd van hooguit 0,5 bar. Er blijken altijd lekverliezen te zijn. Vergeleken met de 0,5 bar voor een gebied van 450 vierkante meter voor Ifco is de 0,8 bar van BeauDrain wel hoog, zeker gezien de 4000 vierkante meter die met één grote pomp wordt bestreken. De Ifco-methode is toegepast aan de noordzijde van het viaduct in de A4 bij Rijpwetering.

Optreden van een instabiliteit door het niet halen van de voorziene onderdruk dient zich dan ook aan als mogelijke oorzaak van de instabiliteitsproblemen bij de hsl-ophoging. Afgezien van bij de hsl kan het verloop van de zettingen bij het weglichaam de aannemerscombinatie van het werk aan de A4 ook nog parten spelen.

Een geforceerde consolidatiemethode moet ervoor zorgen dat in korte tijd een acceptabele restzetting optreedt. Kleine restzettingen betekenen namelijk op termijn weinig verzakking en bijgevolg weinig onderhoud aan de weg. De verzakkingen die nu al, kort na de ingebruikname aan de zuidzijde bij berijden merkbaar zijn, doen vermoeden dat nog het nodige onderhoud moet worden gepleegd op het deel dat met BeauDrain is aangelegd. Bij de N11 is ook al extra onderhoud nodig geweest in verband met verzakkingen bij ophogingen bij twee viaducten en de veiligheid van de weggebruiker. Op het betreffende deel is ook de BeauDrain-methode toegepast. Er bestaat echter geen duidelijkheid over de oorzaak van de verzakkingen op de N11.

Verzakkingen waar BeauDrain is toegepast

Instabiliteit mogelijk door niet halen onderdruk

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels