nieuws

Polyesterbeton: veel kansen, te weinig toepassingen Open gietmethode Geschikt voor varkenstroggen Polyesterbeton versus cement Architect heeft materiaal herontdekt voor gevel

bouwbreed

valkenburg – Een bijzonder bouwmateriaal. Zo kun je polyesterbeton, ofwel gegoten composietsteen, best typeren. Het verenigt de eigenschappen van verschillende bouwmaterialen in zich en dat biedt voordelen. Toch blijft de toepassing in de bouwsector beperkt. Volgens de twee belangrijkste producenten, Aco en Holonite, verdient polyesterbeton beter.

Polyesterbeton is al decennialang bekend in de Nederlandse bouwsector. Door zijn bijzondere samenstelling heeft het materiaal een aantal kenmerkende eigenschappen: het is licht, sterk, bestand tegen chemicaliën en het neemt geen water of andere vloeistoffen op. Dat maakt het geschikt als grondstof voor bijvoorbeeld lijnafwateringssystemen.

Aco is internationaal markleider op dat gebied en �s werelds grootste verwerker van polymeerbeton. “We produceren afwateringssystemen uit gietijzer, rvs, kunststof en polyesterbeton voor de b&u en de gww”, vertelt product manager Arjen van der Lee. “De materiaalkeuze hangt af van de toepassing. Polyesterbetonnen afwateringssystemen zie je terug op parkeerdekken, langs wegen, in winkelstraten, in containerterminals en op vliegvelden. Daar worden de systemen vaak zwaar belast door vrachtwagens en zelfs vliegtuigen. Polyesterbeton kan dat aan. Daarnaast maken we voor de kelder- en stallenbouw kozijnkantstukken van polyesterbeton. Die worden ingestort of gemetseld zodat het kozijn er in één keer is in te plaatsen.”

Ook Holonite in Tholen past polyesterbeton toe in raamkozijnen. De onderneming is gespecialiseerd in afbouwproducten in de ruimste zin van het woord. “Van vensterbanken en muurafdekkers tot complete raam- en deurdorpelsystemen voor de timmer- en kunststofkozijnenindustrie”, vertelt marketing manager Paul Jas.

“We gebruiken polyesterbeton, omdat we daarmee de beste eigenschappen als een legering kunnen combineren in één materiaal. Het is duurzaam, vormvrij en relatief licht. Samen met de korte productietijd zijn dat belangrijke voordelen ten opzichte van cementgebonden beton.”

Concurrentiestrijd

Binnen de bouwsector heeft polyesterbeton niet alleen een concurrent in cementgebonden, al dan niet gewapend of vezelversterkt beton, maar ook in verschillende kunststoffen. Die concurrentiestrijd wint het, buiten de afwateringssystemen en afbouwproducten, slechts op hele kleine schaal. De bouwsector benut lang niet alle mogelijkheden die polyesterbeton biedt.

Van der Lee legt uit waarom niet: “Polyesterbeton heeft één nadeel: het is relatief duur. Als een bepaalde toepassing de karakteristieke eigenschappen van polyesterbeton niet per se nodig heeft, is de keuze voor kunststof of cementgebonden beton een stuk voordeliger.”

Jas beaamt dat: “En daar komt bij dat hout, staal en beton als basisbouwmaterialen door de eeuwen heen een vaste positie hebben verworven. De verhoudingen liggen vast. Dat is jammer, want polyesterbeton heeft veel te bieden.”

Toch merkt Van der Lee dat binnen zijn markt de vraag naar polyesterbetonnen toepassingen stijgt: “De waardering voor de bijzondere materiaaleigenschappen neemt toe. Vooral de chemische resistentie weegt zwaar. Het materiaal kan in dat opzicht veel hebben. Alleen als er sprake is van zeer agressieve chemicaliën passen we vinylesterbeton toe, zoals in de chemische industrie en bij afvalverbrandingsovens.”

Monolitische systemen

De ontwikkelingen rond polyesterbeton staan niet stil. Zo begon het materiaal onlangs aan een opmars als grondstof voor gevelbekleding en gevelementen. Daarnaast werken bedrijven voortdurend aan nieuwe toepassingen. De Aco Group bijvoorbeeld bracht recent een monolitisch gootsysteem en een monolitische, holle trottoirband op de markt.

“Het woord �monolitisch� zegt het al: deze toepassingen bestaan uit één geheel”, legt Van der Lee uit. “Gootsystemen vallen van oudsher uiteen in een polymeren onderbak en een metalen rand en rooster. De monolitische variant bestaat uit één polyesterbetonnen stuk. Dat geeft meer zijwandstabiliteit en is stukken praktischer in plaatsing en onderhoud. De monolitische, holle trottoirband, de KerbDrain, heeft een inlaatopening die voor een hoge hydraulische afvoercapaciteit zorgt. Het ontwerp is materiaalbesparend en zorgt dat de banden makkelijk te hanteren zijn.”

Ook Holonite innoveert, op eigen initiatief én op verzoek van de klant. Op dit moment richten die innovaties zich vooral op de kleurstelling, verklaart Jas. “Kleur is voor onze producten van groot belang, omdat ze zichtbaar op en in gebouwen zitten. De bouwwereld wil keuze, dus bieden wij die. We hebben onlangs een nieuw kleuren- en texturenpalet voor polyesterbeton gelanceerd. Toscaanse kleuren zijn momenteel dé trend. Daar spelen we op in met terra, sabbia, savona en tarente. Ook neemt de vraag naar grofgestraalde producten toe. We maken eerst een superglad product, dat we daarna weer opruwen. Dat klinkt misschien onlogisch, maar de klant is koning.”

Polyesterbeton is er in soorten en maten. Al die varianten hebben dezelfde basis: minerale vulstoffen en polyesterhars. Maar de aard en vorm van het granulaat, bijvoorbeeld kwartskorrels, natuursteengranulaat of flint (afhankelijk van de gewenste hardheid en kleur van het polyesterbeton), de verhoudingen tussen die grondstoffen en het productieproces geven elk eindproduct specifieke eigenschappen mee.

Het oppervlak kan ruw zijn, maar ook glad en gesloten. Holonite produceert glad polyesterbeton, ofwel �gegoten composietsteen�, zoals ze in Tholen zeggen. Jas beschrijft het productieproces: “De kwartskorrels zitten in grote silo�s die samen een gietmachine voeden. Daarin vindt het mengen plaats. Aan dit mengsel voegen we vervolgens vloeibare polyesterhars toe, de duurste component. Daar gebruiken we zo weinig mogelijk van. Het mengsel komt uiteindelijk via een �worm� in een mal terecht, waarin het uiteindelijke product vorm krijgt. Dit proces heet de �open gietmethode�.”

De eerste toepassingen van polyesterbeton in Nederland zijn zo�n veertig jaar oud. Het begon met lijnafwateringssystemen, maar al snel kwamen daar in de agrarische sector polyesterbetonnen voertroggen voor varkens bij.

Polyesterbeton bezit een hogere chemicaliënbestendigheid dan cement, waardoor de zuren in bijvoorbeeld maïs en kuilvoer de troggen of voergoten niet aantasten. Daarnaast is het materiaal slijtvaster en dus beter bestand tegen wroetende varkens. En omdat polyesterbeton gladder is dan cement, is het hygiënischer, want bacteriën krijgen geen kans zich in poriën of holtes te hechten.

Als grondstof voor lijnafwateringssystemen concurreert polyesterbeton met, al dan niet glasvezelversterkt of gewapend cementgebonden beton. Het materiaal heeft andere eigenschappen dan zijn concurrenten. Zo heeft polyesterbeton een buigweerstand van 25N/mm2, tweeënhalf keer zo hoog als de andere twee. Ook de druksterkte is hoger: ruim 90 N/mm2 tegenover 70 N/mm2 voor beton en 75 N/mm2 voor vezelversterkt beton.

Verder kent polyesterbeton een oppervlaktegladheid van 90%, terwijl die percentages voor beton en vezelversterkt op respectievelijk 20 en 40% liggen.

De waterindringingsbestendigheid van polyesterbeton bedraagt 99%, tegenover 50% voor beton en 70% voor vezelversterkt beton.

Daarnaast is polyesterbeton met een soortelijk gewicht van 2,1-2,3 kg/dm3 arbo-vriendelijker en heeft het een veel hogere chemicaliënbestendigheid. Daartegenover staat dat polyesterbeton een relatief dure bouwgrondstof is.

De architect heeft polyesterbeton herontdekt. Op steeds grotere schaal komt het materiaal in gebouwen terug als gevelbekleding, gevelelement, paneelvulling en dakrandafwerking. De ontwerper wil weer eens iets nieuws en polyesterbeton biedt ontwerpvrijheid: de architect kan er alle kanten mee op.

Zo zijn er verschillende oppervlaktestructuren mogelijk: polyesterbeton kan schoon uit de mal worden gestort op een vlakke of geprofileerde bodem, maar het kan ook worden afgewerkt met een natuursteen- en/of glaskorrel. Voor de verdere afwerking kan de architect kiezen uit zoeten, polijsten en stralen.

Ook de kleurstelling en vorm van het materiaal zijn flexibel. De afmetingen van polyesterbetonnen gevelelementen variëren van 10 centimeter tot 7 meter. De minimale dikte van de platen bedraagt 15 millimeter. In de geïsoleerde uitvoering kan dit oplopen tot 250 millimeter.

Het gewicht van de gevelelementen loopt uiteen van 30 tot 115 kg/vierkante meter. Dat is licht, mede dankzij de toepassing van glasweefselwapening in plaats van staalwapening.

Polyesterbeton heeft één nadeel: het is relatief duur

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels