nieuws

Bedrijfsactiviteiten gaan door tijdens overkappen tuinkas Tropische vissen kweken in een thermoskan Projectgegevens

bouwbreed

montfoort – IJsgoeroe en klimaatspecialist Bertus Butter past bij de nieuwbouw van Ruinemans Aquarium het principe toe van de thermoskan. Hierbij gaat hij uit van het principe dat het onderhouden van het stabiele binnenklimaat van de thermoskan weinig energie kost.

Tot dusverre stonden alle aquaria met installaties opgesteld in voormalige tuinkassen. Maar deze waren na dertig jaar volkomen afgeschreven en Ruinemans Aquarium stond voor de keuze: complete renovatie of nieuwbouw.

Omdat een renovatie van de opstallen geen wezenlijke optie was, besloot de onderneming tot een opvallende ingreep: de bestaande productielijn handhaven terwijl bouwbedrijf Vendrig over de oude kassen de nieuwe hal bouwt, om daarna de oude glazen kassen te slopen. Om het karakter van agrarische bedrijfsvoering te handhaven krijgt het gebouw een dakconstructie van twee gekoppelde zadeldaken. Maar dat is dan ook de enige overeenkomst met de kassenstructuur. Het nieuwe pand is hoger en krijgt een vloeroppervlakte dat met 2750 vierkante meter ruim anderhalf keer groter is dan de huidige kassen.

Omdat voorop stond dat de bedrijfsprocessen ongehinderd doorgang moesten vinden, is voor een ontwerp gekozen met zo min mogelijk kolommen. Volgens W.J. Bontje, projectleider van Bouwbedrijf Vendrig, is de ruimte tussen de kolommen aangepast aan de onderlinge afstanden van de opgestelde aquaria.

Het resulteerde in een constructie waarbij op slechts negen punten de staalbouwer Voortman Staalbouw door het glazen dak van de kassen moest prikken voor het plaatsen van de nieuwe kolommen.

Een probleem dat de aannemer ondervond bij aanvang van de werkzaamheden was de maatvoering. Bontje: “Omdat we geen referentie of vast punt tussen de aquaria in de kassen hadden, zijn we dagen bezig geweest om de fundering uit te zetten.” Om toch letterlijk enig houvast te hebben is het bouwbedrijf begonnen met een deel nieuwbouw aan de achterzijde. Voorzien van windverbanden was deze staalconstructie een prima en stabiel uitgangspunt voor de rest van de bouw.

Op de plaatsen van de nieuwe kolommen heeft de aannemer, afhankelijk van de af te dragen kracht, twee, drie of vier stalen buispalen geheid. Voordat montage plaatsvond, heeft Voortman Staalbouw de exacte maten ingemeten. Alle kolommen zijn uitgevoerd in buizen met een diameter van 168 millimeter en een wanddikte van 8 millimeter. Alleen coating van de constructie volstond niet. R. Kwintenberg, verkoopleider Voortman Staalbouw: “Alle stalen onderdelen zijn verzinkt vanwege het natte milieu buiten én binnen.”

Om een werkruimte vlak boven het bestaande glazen dak te creëren heeft Voortman samen met Vendrig op het 2,4 meter brede tussendak een werkplateau ontworpen waar vanaf monteurs van Voortman Staalbouw de kapspanten konden monteren. Ook alle werkzaamheden na de staalconstructie konden vanaf dit plateau worden uitgevoerd. Voor de veiligheid was de tussenruimte voorzien van een werkplatform met valbescherming. In verband met de beperkte ruimte op de bouwplaats, is het middenstuk in onderdelen op de bouwlocatie afgeleverd en ter plaatse gemonteerd. Vervolgens zijn de spanten ingehesen en afgemonteerd. Kwintenberg: “Om de monteurs zo min mogelijk boven de glazen kas te laten werken, is gekozen voor een constructie met zo min mogelijk boutverbindingen.”

Space frames

Op de spanten rusten space frames. Deze dakelementen van Holterman Wapeningsstaal uit Markelo hebben een maximale overspanning van 12 meter en zijn opgebouwd uit tralieliggers met een opgelast wapeningsnet.

De elementen zijn zelfdragend waardoor de frames direct beloopbaar zijn voor het aanbrengen van folie, 100 millimeter isolatie en dakbedekking. Bontje over de keuze voor space frames: “Uiteraard was een uitvoering met sandwichpanelen ook mogelijk geweest maar dan hadden we meer kolommen nodig gehad met alle gevolgen van dien.”

Voor de opbouw van de wanden is gekozen voor een systeem van houtskeletbouw voorzien van 120 millimeter isolatie en een geprofileerde staalplaat aan de buitenzijde. Enkele zichtkanten worden uitgevoerd in een vliesgevel met horizontale lining.

Bontje verwacht het werk in maart 2005 op te leveren.

Breddel Architecten heeft bij het ontwerp van de nieuwe bedrijfshal A. Butter, directeur van Butter and Energy uit Groet (Noord-Holland), betrokken. Butter, de voormalige ijsmeester van Haarlem en adviseur van Thialf in Heerenveen, is specialist op het gebied van klimaatbeheersing.

Voor Ruinemans Aquarium ontwierp hij een systeem waardoor de energiehuishouding in het gebouw enigszins ging lijken op de stabiele �klimaatsituatie� in een thermoskan. Butter: “Zonder energie toe te voegen, blijft de temperatuur in een thermoskan voor een langere periode gelijk. Het maakt daarbij niet uit of het een hoge of lage temperatuur betreft. Door een gebouw als een soort thermoskan te ontwerpen, is het dus mogelijk het energieverbruik laag te beperken én het binnenklimaat gerieflijk te houden.”

In de oude situatie verwarmde Ruinemans het water in de bassins tot een temperatuur van 27 graden Celsius met behulp van stalen cv-leidingen. Hierdoor stroomde water met een temperatuur tussen 40 en 50 graden Celsius.

Luchtvochtigheid

Door het nieuwe bedrijfspand zo te ontwerpen dat er geen warmte meer verloren gaat, volstaat een systeem met kunststofleidingen waar water doorheen stroomt dat maximaal twee graden warmer is dan voor de aquaria benodigd is.

Dit bespaart niet alleen veel energie maar komt het gehele binnenklimaat ten goede. In de oude situatie was de luchtvochtigheid bijzonder hoog als gevolg van de hoge verdamping door temperatuurverschillen. In de nieuwe situatie blijft de verdamping juist laag door het geringe temperatuurverschil in combinatie met de dampdichte constructie van het gebouw waarbij geen waterdeeltjes meer ontsnappen.

Volgens Butter geeft dat het grootste energievoordeel. Daarbij staat voorop dat het temperatuurverschil tussen de warmtebron en de omgevingstemperatuur niet te groot wordt. Bij het constant houden van de temperatuur is het ook van belang dat er niet of nauwelijks verschil bestaat tussen de temperatuur vlak onder het plafond en op werkhoogte.

Door het gebruik maken van de open space frames als onderdeel van de staalconstructie blijft de daarboven liggende metaalfolie in zicht. Het toepassen van de folie heeft een aantal voordelen.

Volgens Butter ligt door deze toepassing de gevoelstemperatuur lager dan de werkelijke 27 graden Celsius. “De mensen in het nieuwe gebouw ervaren een temperatuur van rond de 22 graden, omdat de folie een bijzonder lage stralingswaarde heeft, terwijl in de oude situatie bij een donker plafond een hogere temperatuur van rond 29 graden wordt ervaren. Dit is een gevolg van de hoge stralingswaarde van een donker oppervlak.”

Verder is de folie dampdicht om het effect van een thermoskan te krijgen en heeft de folie een zeer gunstige invloed op de akoestiek. Een luchtcirculatiesysteem zorgt bovendien voor voldoende verse lucht. Het laten condenseren van de afgezogen lucht genereert hierbij energie om de verse lucht weer op te warmen.

Butter heeft tevens in samenwerking met de architect en de constructeur een constructie bedacht waarbij de binnen- en buitenconstructie compleet gescheiden zijn. De details zijn zo ontworpen dat er geen koudebruggen ontstaan tussen de staalconstructie buiten of binnen.

De bestaande cascadeopstelling van acht cv-ketels komt geheel te vervallen. In plaats hiervan installeert de aannemer een veel kleinere installatie terwijl het nieuwe gebouw in kubieke meters drie maal groter is dan de oude tuinkassen.

Onderdeel van de uitbreiding is bovendien de bouw van drie nieuwe kelders voor wateropslag. In één van de bassins komt het 27 graden Celsius warme afvalwater terecht van de aquaria. Met behulp van een warmtepomp is het mogelijk vers koud leidingwater in de andere bassins voor te verwarmen. Ruinemans gebruikt 27.000 kubieke meter leidingwater op jaarbasis.

Opdrachtgever:

Ruinemans Aquarium,

Breddels Architecten,

Heerhugowaard

Bouwbedrijf Vendrig,

Constructeur:

Bartels Ingenieursburo,

Staalconstructie:

Voortman Staalbouw, Rijssen

Advies energiebeheer:

Butter and Energy, Groet

�Gevoelstemperatuur ongeveer 5 graden lager dan werkelijke waarde�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels