nieuws

Het belang van regels

bouwbreed

Ter afsluiting van het collegejaar hebben groepjes vierdejaarsstudenten van de TU Delft, faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen, sectie Bouwprocessen, essays geschreven over het toekomstige bouwproces. Cobouw publiceert op de opiniepagina een selectie van de zeven meest verfrissende essays in ingekorte vorm. In deze derde bijdrage gaan de auteurs in op de roep om minder regels.

“Het poldermodel kan worden ervaren als stroperig en niet creatief genoeg. Maar als je het overboord zet blijven alleen de absolute markt of de staat over.” (J.P. Balkenende, april 2000). In Nederland bestaan zo�n vierhonderd wetten, regels en procedures die betrekking hebben op bouwactiviteiten.

De looptijd van projecten in Nederland is aanzienlijk. De aanleg van de Zuiderzeelijn, van haalbaarheidsstudie tot oplevering, neemt bijvoorbeeld in het gunstigste geval dertien jaar in beslag. Toenemende complexiteit maakt het bijna onmogelijk om op gebied van regelgeving het overzicht te behouden. En aangezien de markt weinig invloed heeft op de regelgeving, is zij huiverig om de risico�s hiervan te accepteren. Als gevolg hiervan wordt de roep om vereenvoudiging van wetten, regels en procedures steeds sterker. Dit is begrijpelijk en past binnen het regeringsbeleid.

Het houdt voor marktpartijen echter ook meer maatschappelijke verantwoordelijkheid in. Maar hebben zij op dat gebied niet de schijn tegen? De afgelopen decennia is immers gebleken dat het bedrijfsleven veelal op zoek is naar het maximaal haalbare binnen projecten. Met de bouwfraudeaffaire in het achterhoofd is het dan ook de vraag in hoeverre kan worden gegarandeerd dat vermindering van regels daadwerkelijk bijdraagt aan het maatschappelijk belang.

Als argument voor vermindering van regels voeren marktpartijen veelal aan dat sprake is van een gemeenschappelijk belang voor opdrachtgever en opdrachtnemer. Dit zou vooral aan de orde zijn bij innovatieve aanbestedingsvormen, met beperkte regels. Dit vraagt om nuancering; bij publieke projecten zal de markt immers nog altijd redeneren vanuit de financiële haalbaarheid, terwijl de overheid als opdrachtgever baat heeft bij de maatschappelijke haalbaarheid.

Bij minder wetten en regels is een project sneller te realiseren. Er kan sneller worden ingespeeld op de vraag van de markt en voorkomen kan worden dat een project wordt opgeleverd als de noodzaak verdwenen is.

Het verkorten van procedures en het verminderen van het aantal regels leidt echter ook tot minder inspraakmogelijkheden en tot het uitstellen van beslissingen. In het laatste jaar voor de verkiezingen nemen bestuursorganen namelijk nauwelijks beslissingen over omvangrijke projecten. Dit levert vertraging op doordat bij een nieuwe samenstelling van raden en regeringen ook andere prioriteiten horen en de noodzaak van projecten opnieuw wordt geëvalueerd. Uit het oogpunt van de belangen van de individuele burger kan het aantal regels, wetten en procedures in het bouwproces niet zomaar worden aangepakt.

Bovendien lijkt de invloed van individuen te worden beperkt. Hen wordt, door het vervallen van wetten en regels, een handvat afgenomen waarmee zij hun belangen kunnen verdedigen. Als marktpartijen het bouwproces in de hand nemen, vergt dit dus nieuwe instrumenten om te zorgen dat zij hun verantwoordelijkheid nemen als sprake is van belangen voor burgers. In de praktijk blijkt het nu al moeilijk de marktpartijen op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid aan te spreken.

Het is echter een ontwikkeling die niet alleen in het regeringsbeleid naar voren komt, maar die als gevolg van marktontwikkelingen en schaalvergroting van bouwprojecten wenselijk lijkt. Dus moet worden gekeken hoe de nadelen zijn te overwinnen. Met de bouwfraude als onderwerp van het publieke debat kan de overheid zich niet nog meer missers permitteren.

Het verminderen van wetten en regels past in de ontwikkeling om meer verantwoordelijkheden bij burgers en bedrijven te leggen. Om het ook echt te laten bijdragen aan het maatschappelijk belang moeten regels worden afgeschaft, én moeten nieuwe wetten en regels zorgen dat belangen van individuen en groepen niet worden geschaad.

Eerder zijn geplaatst �Innovatieve contracten en de bouwfraude�, 24 juni 2004 en �Pps, de stand van zaken�, 8 juli 2004.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels