nieuws

Van private clubdraak tot gemeentelijk kroonjuweel

bouwbreed

lissabon – Met zijn opvallende, op bollende zeilen of een circustent in wording lijkende dakconstructie, is het nieuwe Algarve-stadion in het zuiden van Portugal het pronkstuk van het EK voetbal 2004. Maar hoe fraai ook, het Nederlandse elftal zal er tijdens het Europese voetbalkampioenschap geen balletje trappen. Oranje verblijft straks weliswaar in de Algarve, maar speelt zijn wedstrijden in Noord-Portugal. De spelers worden daar per vliegtuig naar toegebracht.

In het midden van het land, in de hoofdstad Lissabon, gaat momenteel alle aandacht uit naar het nieuwe Estádio da Luz (= het licht) van Benfica. Op 4 juli wordt daar hopelijk een zinderende finale gespeeld van het EK. Twee weken eerder, op 12 juni, wordt de openingsceremonie gehouden in Noord-Portugal, in het voormalige Estádio das Antas, nu het Estádio de Dragão van FC Porto, dat met z�n vleugelvormige dak meteen opvalt voor de automobilist die vanuit het Zuiden komt aangesneld. Het �Drakenstadion� ligt op een helling direct naast de snelweg. Het is daardoor niet te missen en uiteraard zeer goed bereikbaar.

Het �Drakenstadion� is ontwikkeld door een Nederlands bedrijf: Ballast Nedam. Dat stelde de naam voor vanwege de enigzins op een vleermuisvleugel lijkende, golvende vorm van het stadiondak. In de aanloop naar het EK is �Draak� steeds meer de erenaam geworden voor FC Porto-spelers, een naam die nog eens aan kracht heeft gewonnen door het recentelijk winnen van de Champions League.

Omdat het op een helling staat, toont het stadion zich aan de ene kant als een ongenaakbare betonnen fort en is het aan de andere zijde juist zeer toegankelijk, kun je vanaf de weg van bovenaf net het speelveld niet zien. Het Estádio de Dragão heeft, net als veel andere stadions in Portugal, aan de buitenzijde een brede voor het publiek vrij toegankelijke omloop. Vanaf die omloop zijn de vele deuren naar de tribunes direct benaderbaar.

De finale wordt op 4 juli gespeeld in het nieuwe Benfica-stadion in Lissabon. Het Estádio da Luz is met 65.000 zitplaatsen het grootste Portugese voetbalstadion. Het is geen bijzonder bouwwerk geworden, want tijdgebrek noodzaakte tot een conceptmatige benadering door de grote internationale stadionbouwer Hok Sport. Het eindresultaat is dan ook een stadion zonder technische en architectonische hoogstandjes.

Dat het toch druk is op de brede omloop rond het vrij ongenaakbare betonnen stadion heeft meerdere redenen: Benfica is als belangrijkste voetbalclub van Portugal een trekpleister op zich, in de aanpalende nieuwbouw is onlangs een grote MediaMarkt geopend, tegenover het stadion ligt een groot overdekt winkelcentrum waar het ook �s avonds en op zondag goed toeven is. En om het bewijs van het bezoek te leveren gaat menig Portugees er graag op de foto met het standbeeld van voetbalster Eusebio.

Wie denkt dat de meest opvallende of technisch/constructief meest opmerkelijke stadions in de grote steden liggen komt enigzins bedrogen uit. Want het zijn in Portugal met name de kleinere gemeenten die in staat zijn gebleken om bouwkundige hoogstandjes te laten neerzetten. Zoals Aveiro, met het op een ruim plateau even buiten de stad gelegen �design�-stadion, dat opvalt door het uitbundige kleurgebruik, het nadrukkelijke ruimtelijke contrast tussen stadion en omgeving en een kwalitatief hoogstaande afwerking van zowel stadion als omliggende parkeerplaatsen en infrastructuur. De bezoekers worden straks geconfronteerd met luxueuze houten looppaden vanaf de enorme parkeerplaats, natuurstenen zitbanken en design-vuilnisbakken in dezelfde kleuren als het stadion.

In Braga werd – als contrast met Aveiro – juist op constructief vlak een geheel nieuwe weg ingeslagen. Het stadion is grotendeels uitgevoerd in onopvallend grijs beton, maar dat wordt op grootste wijze gecompenseerd door de ligging.

Eén van beide tribunes lijkt namelijk min of meer �uitgehakt� in de rotsen. Daarvoor moesten – deels met explosieven – honderdduizenden tonnen rots worden weggebroken en afgevoerd. De tegenoverliggende tribune staat als een kolossaal betonnen 40 meter hoog monument in het weiland.

Vanwege de stevige wind die hier kan waaien zijn de tribuneoverkappingen met een gordijn van staaldraden aan elkaar verbonden, hetgeen een bijzondere aanblik biedt tegen de achtergrond van een ruwe rotshelling.

Het speelveld is geplaatst op een betonnen vloer die rust op kolommen met paddestoelkop. Onder het speelveld mag namelijk door de vip-bezoekers worden geparkeerd.

Opmerkelijk detail is, dat de als assistent ingehuurde architect Souto Moura het idee opperde om het stadion als een Romeins amphitheater te plaatsen op en gedeeltelijk in de noordhelling van het Dume Sportpark net buiten zijn geboortedorp Braga. Men wilde namelijk de plaatselijk beek niet in zijn loop verstoren. Door dit spectaculaire voorstel werd zijn in Porto gevestigde bureau uiteindelijk verkozen als uitvoerend architect van het gehele project.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels