nieuws

Computerberekening zonder proef op de som uiterst riskant

bouwbreed

delft – De invloed van de toename van de rekenkracht op de ontwikkeling van methoden en technieken is positief, maar er zijn wel risicos aan verbonden. Bij de complexe modellering van tegenwoordig blijft de proef op de som onmisbaar.

Dit betoogde prof.dr.ir. J.A. Battjes, hoogleraar vloeistofmechanica aan de TU Delft in zijn afscheidsrede. Hij sprak op het tweedaagse minisymposium over golven en stromingen in relatie tot kustgedrag dat ter ere van zijn afscheid werd georganiseerd.

De rode draad in het baanbrekende onderzoek naar windgolven bij de sectie vloeistofmechanica van de Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen vormde het stelselmatig in rekening brengen van het stochastisch karakter van dit verschijnsel, ook toen dat internationaal in de wereld van de kustwaterbouw nog niet gebruikelijk was.

Van zo�n verschijnsel zijn wel structuur en gemiddelden bekend, maar het is niet in detail en getal te voorspellen. Het is slechts te vatten in termen van kansen.

Toename in rekenkracht heeft ook invloed gehad op de ontwikkeling van methoden en technieken. Dat noemt Battjes wel positief, maar stelt dat er ook gevaren aan zijn verbonden.

Onoordeelkundig

“Het bedieningsgemak lokt onoordeelkundig gebruik uit. Fraaie visualisaties wekken vertrouwen bij argeloze niet, deskundige opdrachtgevers, ook waar dat vertrouwen inhoudelijk gezien misplaatst is. De indruk dat geavanceerde rekenmodellen meer en meer de plaats van het experiment in kunnen nemen verdient ten stelligste te worden bestreden”, aldus de professor.

De waterbeweging is te grillig in tijd en plaats om die adequaat in rekenmodellen te kunnen vangen. Sterke schematisaties blijven nodig en die moeten altijd geverifieerd worden, ook al verschuift de grens naar steeds complexere modellering. Die complexiteit op zich maakt ook al dat bij verantwoord, grensverleggend onderzoek �de proef op de som� onmisbaar zal blijven.

De praktijk is de motor voor veel wetenschappelijk onderzoek gebleken.

Stormvloedkering

Zo heeft een relatief bescheiden betrokkenheid bij de Stormvloedkering Oosterschelde en Maeslantkering tot veel spin-off geleid. Er is bijvoorbeeld een operationeel inzetbaar model gemaakt waarbij verschijnselen zoals indringing, lokale opwekking, voortplanting en breking van windgolven in een gebied met geulen en platen in aanwezigheid van getijstromen samen zijn gebracht. Dit is later uitgebreid en het is in zijn huidige vorm inmiddels hèt model in zijn soort dat dagelijks over de hele wereld wordt gebruikt.

Bij de Maeslantkering gaat het om spin-off in de vorm van recent onderzoek naar staande golven in havenbekkens, die een significante factor vormden in het ontwerp en beheer van deze stormvloedkering. Het proces van golfopwekking was toentertijd totaal onbekend en daardoor waren de golven zelf onvoorspelbaar maar niet minder hinderlijk.

Het onderzoek van dit verschijnsel was zeer succesvol. Het opwekkingsproces is volledig opgehelderd en voorspellen is inmiddels mogelijk. Een voorspelmethode is inmiddels door Rijkswaterstaat en het KNMI op proef al operationeel gemaakt. Dit onderzoek is onlangs afgesloten met een promotie.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels