nieuws

Renovatie Frauenkirche teken van verzoening

bouwbreed

dresden – De Britse koningin Elizabeth begon gisteren haar driedaags bezoek aan Duitsland. Terwijl de Britse en Duitse schandaalpers ruziën of het staatshoofd zich moet verontschuldigen voor de zinloze verwoesting van Dresden door Engelse bommenwerpers in februari 1945, heeft de verzoening de afgelopen jaren al vorm gekregen door de bijna voltooide wederopbouw van de Frauenkirche. Engeland draagt daaraan een behoorlijk steentje bij.

Twee dagen na het bombardement op Dresden op de ochtend van 15 februari 1945, stortte de koepel van de Frauenkirche met een donderend geraas alsnog in. Terwijl de kerk het bombardement wonderwel doorstond – de bommen ketsten af op de zware zandstenen koepel – verwoestte een brand het gebouw van binnenuit.

Vier decennia lang herinnerde de ruïne aan de vernietiging van Dresden en aan de verschrikkingen van de oorlog. De puinhoop werd een monument, dat de verschillende partijen voor hun eigen doeleinden gebruikten. De DDR-regering door te herinneren aan de �misdadigheid� van de westerse vijand, de oppositie door te demonstreren voor de vrede en ten slotte voor het einde van de DDR.

Na de val van de Muur, deze maand precies 15 jaar geleden, was de restauratie van de zeventiende-eeuwse kerk één van de eerste wederopbouw-initiatieven die ter hand werden genomen. In februari 1992 kon de bouw beginnen.

Omdat veel puin van de kerk nooit was afgevoerd, besloten de restauratoren zoveel mogelijk opnieuw te gebruiken. Meer dan een kwart van de benodigde 22.000 kubieke meter zandsteen bestaat uit oorspronkelijk materiaal. En omdat ook de kelderruimten en de fundering voor de brand bleven gespaard, is 45 procent van de kerk weer opgebouwd met authentiek gesteente.

Hightech en archeologie gaan bij de restauratie hand in hand. Om alle 2000 originele stenen van wat wel �de grootste 3-D puzzel uit de geschiedenis� wordt genoemd, weer op hun plaats te krijgen, werd een speciaal computerprogramma ontwikkeld. Bouwers plozen de bouwtekeningen uit het jaar 1736 na om zoveel mogelijk hetzelfde materiaal te kunnen gebruiken en om de kleuren voor het binnenwerk exact te kunnen nabootsten, werd veldwerk gedaan in kerken en kapellen uit dezelfde periode.

De ingewikkelde Duitse bouwverordeningen zorgden gelukkig niet voor problemen, vertelt bouwdirecteur E. Burger van de Frauenkirche. “We hebben veel ontheffingen gekregen. Volgens de huidige regels moeten de deuren naar buiten openen, maar daarmee zouden we de bouwplannen te veel aantasten. Ook hebben we een ontheffing voor het verbod op het gebruik van zandstenen treden voor het trappenhuis. Tegenwoordig mag dat eigenlijk niet meer, omdat ze bij brand kunnen breken.”

Terwijl de reusachtige koepel van de Frauenkirche, ook wel de �Dikke Madam� genoemd, met zijn 95 meter hoogte alweer fier boven de Dresdense binnenstad uittorent, moet de binnenbouw nog voor een groot deel vorm krijgen. Om een indruk te geven: alleen al tien mensen zijn nodig om al het bladgoud aan te brengen dat in de koepel wordt verwerkt. Voor de opening over exact een jaar moet de elektrische installatie nog worden aangelegd, net als de verwarming en de verlichting. Ook altaar, orgel, en de kerkbanken zijn nog niet klaar.

Wederopbouw

Al met al hebben aan de wederopbouw zestig aannemers meegewerkt, waaronder veel kleine gespecialiseerde bedrijfjes. Burger: “Als je bedenkt dat op de bouwplaats nu negentig mensen werken, en in de achttiende eeuw maar liefst 450, dan zegt dat wel iets over de huidige efficiency. Anderzijds waren de lonen destijds natuurlijk een stuk lager dan nu.”

In totaal komen de netto bouwkosten op 131 miljoen euro.

De grootste steun komt uit Engeland. Zo schonken de Engelsen het torenkruis bovenop de kerk, waarvoor koningin Elizabeth ook persoonlijk in de buidel tastte. Vandaag wordt in Berlijn in haar aanwezigheid een benefietconcert voor de binnenbouw gehouden. Burger heeft dan ook weinig op met Duitsers die eisen dat de het Britse staatshoofd zich verontschuldigt voor het bombardement van 1945. “Iets doen is altijd beter dan praten”, zegt hij. “Deze hulp is voor ons meer waard dan welke verontschuldiging dan ook.”

�We hebben veel ontheffingen gekregen�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels