nieuws

Bied jongeren in bouw loopbaanperspectief

bouwbreed

in Kollum.

De teruglopende instroom in de vakopleidingen stelt de bouwnijverheid voor grote problemen. Ten eerste dreigt een chronisch tekort aan arbeidskracht, waardoor de productie in gevaar komt. Ten tweede bestaat de kans dat de werkdruk door de matige instroom zal stijgen.

Uit recent onderzoek in opdracht van BouwNed blijkt dat ook de vergrijzing een steeds groter probleem wordt. Een instroom die op peil is, kan de vergrijzing tegengaan. Maar door het uitblijven van voldoende instroom zal de uitstroom van ouderen leiden tot een groter aantal moeilijk vervulbare functies.

Leerwerkhuis

Al eerder dit jaar luidde scholingsinstituut Bouwradius de noodklok over het tekort aan instroom. Tijdens de jaardag van Bouwradius maakte werknemersvoorzitter Frans Kokke bekend dat er plaats is voor 20.000 nieuwkomers, maar er slechts 10.000 instromen. Kokke vindt dat er een omslag nodig is in de opleidingen. Veel leerlingen willen namelijk niet alleen de technische vaardigheden leren, maar ook competenties met loopbaanperspectief. Met deze extra vaardigheden maken ze meer kans later door te stromen naar een hogere functie. Dit zou de technische opleidingen de meerwaarde kunnen geven die ze aantrekkelijk maakt voor ambitieuze jongeren die de bouw een mooie bedrijfstak vinden, maar een heel werkend leven op de steiger niet zien zitten. FNV Bouw wil al jaren af van de muren die zijn opgetrokken tussen de medewerkers op de bouwplaats en het kaderpersoneel. Die tweedeling vindt volgens Kokke zijn oorsprong in de vakopleidingen.

In Kollum zag ik een mooi voorbeeld van de uitbreiding van het pakket vaardigheden. Bij het Lauwers College werkt men volgens het principe van het Leerwerkhuis. Leerlingen maken zich er naast de technische vaardigheden ook zaken als arbozorg en voorraadbeheer eigen. Het Leerwerkhuis werd in oktober tijdens de Europese week voor de veiligheid en gezondheid beloond met de tweede prijs en de publieksprijs in de Goede Praktijken Competitie. Het systeem is ontwikkeld door Platform VMBO Bouwtechniek in samenwerking met de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO).

Binnen het systeem wordt in het praktijklokaal van de school een werkplek nagebootst die zo veel mogelijk de bouwpraktijk benadert. Hierbij wordt de totale organisatie overgedragen aan de leerlingen zelf. Dus ook de uitvoering, de arbozorg, het maken van werktekeningen en het beheren van het magazijn. De disciplines rouleren wekelijks over de leerlingen. De docent is niet meer dan een coach in dit spel.

De meerwaarde van het systeem werkt positief op de motivatie van de leerlingen, die in staat worden gesteld meer vaardigheden te leren en in de toekomst op hogere functies te solliciteren. Dit kan het VMBO alleen maar interessanter maken en de instroom bevorderen. Bovendien, de leerlingen zitten en luisteren niet naar de instructies op dit gebied van de arbeidsomstandigheden, maar moeten zelf met de regels aan de slag. Binnen het systeem wordt het de leerlingen dus geleerd om de regels voor de arbeidsomstandigheden zelf uit voeren en als vanzelfsprekend te ervaren.

Bij alle zorgen die dit land en onze sector op dit moment kent, mogen dergelijke goede initiatieven niet verloren gaan. Wie helpt de ontwikkeling en promotie van het Leerwerkhuis verder ondersteunen? Arbouw deed dit in de voorbereidende fase met inhoudelijke informatie, net als Arbouw eigenlijk altijd het onderwijs ondersteunt. Jarenlang gaven docenten van Arbouw een basiscursus veilig en gezond werken in de samenwerkingsverbanden.

Onlangs is een proef gestart met het versturen van aanvullend lesmateriaal voor docenten in de samenwerkingsverbanden. Voor de VMBO-scholen ontwikkelde Arbouw bovendien een risicoinvetarisatie en -evaluatie met eisen die aan de praktijklokalen gesteld moeten worden.

Het doet mij dus deugd dat ook vanuit andere organisaties initiatieven ontstaan. Het Leerwerkhuis is de moeite waard om verder te ontwikkelen en te promoten, zodat het systeem ook in veel andere scholen een plaats krijgt. Ook vanuit de optiek van de arbeidsomstandigheden vind ik het belangrijk dat dit soort initiatieven worden gesteund. Als scholen een breder pakket aan vaardigheden bieden, trekt dat meer leerlingen en zullen de scholen niet alleen een groter aantal, maar ook beter opgeleide medewerkers afleveren.

Weerbaarder

Volgens Kokke speelt nog een andere factor een belangrijke rol. De helft van de jonge bouwvakkers haakt binnen vijf jaar weer af en stroomt dus uit de bedrijfstak. Ik ben ervan overtuigd dat een substantieel deel van deze mensen het zware werk of de risicovolle omstandigheden als één van de belangrijkste redenen noemt. Die groep werknemers beter voorbereiden op de situatie in de bouw door gedegen onderwijs, ook op het gebied van de arbeidsomstandigheden, kan hen hiertegen weerbaarder maken.

Ook het algemene doel om de arbeidsomstandigheden te verbeteren, zal in de toekomst dus meehelpen aan het behouden van nieuwkomers. Het verbeteren van de arbeidsomstandigheden is een doel op zich, en daar moet de bedrijfstak ook in de toekomst hard aan blijven werken.

Cees van Vliet

Algemeen directeur Arbouw

in Amsterdam

Helft jonge bouwvakkers haakt binnen vijf jaar af en stroomt uit bedrijfstak

Jonge medewerkers van Ballast Nedam werken aan ecoviaduct Het Groene Woud. Foto: Ton Borsboom

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels