nieuws

Seniorenstad is slechts metafoor voor vergeten oudere

bouwbreed

In Cobouw van 5 oktober 2004 reageert Sjors de Vries op het recente onderzoek naar het potentiële draagvlak voor een seniorenstad in Nederland. Uit dat onderzoek zou blijken dat wellicht 4 miljoen Nederlandse senioren daarin geïnteresseerd zijn. De Vries plaats terecht een aantal kritische kanttekeningen bij het concept van de seniorenstad en de daadwerkelijke vraag van de ondervraagden. Verrassend genoeg eindigt hij zijn betoog optimistisch: het concept lijkt hem interessant genoeg om nader te onderzoeken. Volgens Remco Deelstra is dat nog te vroeg. Een discussie over de rol en plaats van ouderen in onze samenleving moet aan de basis staan van ruimtelijke keuzes zoals een seniorenstad.

Er is al vaak geconcludeerd: ouderen worden niet genoeg gewaardeerd in de westerse samenleving. In niet-westerse samenlevingen krijgen ouderen respect vanwege hun wijsheid, zijn ze maatschappelijk actief en vormen daarmee een volledig onderdeel van de samenleving.

Hoe anders is het in het westen. Hier is de cultuur gericht op de jongere: een vrouw van 40 jaar noemt zichzelf een meid, een man van 50 jaar zichzelf een jongeman. Onze jongerencultuur verklaart dat ouderdom een bijna ongewenste levensfase is die zo lang mogelijk moet worden uitgesteld. Dit zien we terug in de wijze waarop de maatschappij met ouderen omgaat. Voor de duidelijkheid: ik heb het over de ouderen als groep, als woonconsument. Want gelukkig bestaat er op individueel niveau, , bijvoorbeeld tussen (volwassen) kinderen en hun ouders of een oudere buur, grote waardering voor ouderen.

Geriatrisch

Tot op heden zijn ouderen ook in de ruimtelijke inrichting een �ondergeschoven kind�. De ruimtelijke inrichting van Nederland is voornamelijk ingericht op de werkende, wonende, winkelende en recreërende mens van middelbare leeftijd. Zowel voor jongeren, maar vooral voor ouderen lijkt er geen ruimte over te zijn.

Deze desinteresse betekent niet dat er geen voorzieningen voor ouderen worden gecreëerd. In het verleden zijn grote verzorgingstehuizen, verpleegtehuizen en grote aantallen seniorenwoningen gebouwd. Maar de ruimtelijke locatie, de inrichting en de aanwezige bewijzen dat beleidsmakers en bouwers niet goed met de doelgroep overweg kunnen. Of niet begrijpen wat de wensen van deze groep zijn. Met de opkomst van de levensloopbestendige woning en meer recentelijk de seniorenstad lijkt het alsof de oudere nu volop in de belangstelling staat. Er vinden weer veel discussies plaats over ouderen. Maar niet mét ouderen!. Logisch dat de uitkomsten van de huidige discussie niet wezenlijk verschillen van eerdere oplossingen. Er wordt gekeken naar welke – technische – voorzieningen een oudere mogelijk nodig heeft en deze worden daarna gebouwd. Uiteraard is het goed dat alle voorzieningen in een drempelloze woning op een verdieping zijn, maar de belangrijkste vraag: wat wil de oudere, die wordt niet gesteld. De behoeften van senioren zijn net als dat van de gemiddelde Nederlander: zeer divers dus. Bovendien is er slechts in de meest oppervlakkige wijze te spreken over de oudere. Het zou mij niet verbazen wanneer deze groep meer divers blijkt te zijn dat die van mensen van middelbare leeftijd. Het leven houdt niet op na het pensioen. Een grote groep ouderen heeft de financiële mogelijkheden, de fysieke staat en de wil om ook na het arbeidzame leven te genieten van wat deze wereld te bieden heeft. Logisch dat een idee als seniorenstad deze groep aanspreekt: het lijkt alsof er eindelijk aandacht en ruimte is voor de werkelijke wensen en behoeften van ouderen.

Toch geloof ik niet dat de keuze voor een seniorenstad op basis van positieve uitgangspunten gemaakt wordt; het is een keuze uit gebrek aan alternatieven. De Vries geeft in zijn artikel namelijk helder weer wat de negatieve consequenties van een seniorenstad zouden kunnen zijn. Ook de huidige senioren zullen dit voldoende beseffen. Zolang ouderen zich laten aanpraten dat de maatschappij draait om de werkende mens komt het met hun plek in de maatschappij niet goed. Het wordt tijd dat Nederland begint met de eerste geriatrische emancipatiegolf! Ouderen verdienen een waardige plek in de samenleving en dus in de ruimtelijke inrichting. Niet langer weggestopt in complexen, niet langer weggestopt in te kleine en ongewenste woningen. Het antwoord hierop ligt dus niet, ondanks juichende en enthousiaste verhalen van ontwikkelaars, in het ontwikkelen van een seniorenstad. Dit zou juist de ultieme vorm van uitsluiting van ouderen worden. Alsof we nieuwe dierentuinen ontwikkelen. Op safari in de seniorensavanne. Onzin natuurlijk.

Hoe kunnen we deze problematiek oplossen? In ieder geval niet door op de huidige weg door te gaan. Het idee van de seniorenstad heeft de discussie losgemaakt, maar meer betekenis dan als metafoor voor de huidige positie van de senior in onze maatschappij heeft dit concept niet. Er is slechts één oplossing: luisteren naar de consument. De betrokken ministeries, zorg- en marktpartijen moeten de handen ineenslaan en niet alleen discussiëren met elkaar, maar vooral met de oudere consument. Aan de slag moeten we, maar niet op de huidige weg.

Remco Deelstra is beleidsadviseur Volkshuisvesting Gemeente Leeuwarderadeel.

remco.deelstra@leeuwarderadeel.nl

Ouderen verdienen waardige plek in samenleving

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels