nieuws

Stadig: Ontwikkeling Zuidas niet per se als pps

bouwbreed

AMSTERDAM – Het is nog geen uitgemaakte zaak dat de gezamenlijke onderneming Zuidas de vorm krijgt van een pps-constructie. Dat verklaart wethouder D. Stadig van stedelijke ontwikkeling. Als private investeerders voldoende garanties geven voor de grondafname, kunnen de risicos van de bouw evengoed tussen overheden worden verdeeld. Het is aan informateur L.C. Brinkman binnen zeven maanden met de beste oplossing te komen.

De keuze voor bouwvoorman Brinkman heeft zijn volledige steun. “Hij heeft als geen ander het niveau om een dergelijke ingewikkelde operatie te leiden. Hij heeft het juiste netwerk. Hij kan gemakkelijk bij ministers binnenlopen. Dat Brinkman als AVBB-voorzitter nauwe banden onderhoudt met het bouwend bedrijfsleven is voor ons geen discussiepunt. Het gaat nu om het opstellen van een goed onderbouwd ondernemingsplan. Daadwerkelijk het dok bouwen is nog lang niet aan de orde. Mocht het zover komen, dan is hij al lang weer uit beeld.”

Brinkman wordt eerdaags commissaris bij vastgoedonderneming AM. Ook dat is volgens Stadig geen probleem. “Daar hebben we over nagedacht. Zijn exercitie moet tot een haalbaar plan leiden. We willen een gegarandeerde grondafname. In dat proces is AM geen partij. Mocht het bedrijf aan de Zuidas kantoren of woningen willen bouwen, als het eenmaal zover is dat er grond wordt uitgegeven, dan doet het er niet zoveel toe dat Brinkman ons jaren daarvoor heeft geholpen met de planvorming.”

Nieuwe kansen

De wethouder toont zich niet gevoelig voor de stelling van het Centraal Planbureau dat een grootschalige Zuidas geen structurele bijdrage levert aan de Nederlandse economie. “Het CPB denkt alleen in termen van verplaatsing van bedrijven binnen Nederland. Wij zien dat anders. Verhuizingen zullen zich voordoen; we schatten voor 60 procent. Het is niet ondenkbaar dat een financieel bedrijf als Fortis zich aan de Zuidas wil vestigen. Aan de andere kant, ik kan me weer niet voorstellen dat Shell ooit Den Haag zal verlaten. Maar we zien ook belangrijke nieuwe kansen. De productie van goederen verplaatst zich steeds meer naar landen als China. Er zullen nieuwe multinationals ontstaan die een plek zoeken voor hun Europese hoofdkantoor. Wij willen hen een toplocatie bieden, een plek die kan wedijveren met Frankfurt, Londen of Parijs.”

Volgens hem is het van het grootste belang dat Nederland een bepaalde tegenkracht opbouwt. Dat is nodig omdat gerenommeerde Nederlandse ondernemingen als de KLM in andere handen komen. Bovendien is het zaak te voorkomen dat het economische zwaartepunt van Europa steeds zuidelijker komt te liggen.

De kritiek van Wim Derksen, directeur van het Ruimtelijke Planbureau, dat het dok in de Zuidas niet meer is als een fantasiebeeld, doet hij dan ook af als te licht. Derksen heeft daarbij verder gepleit voor het handhaven van het bovengrondse autoverkeer. “Die man heeft het gewoon niet goed begrepen. ABN Amro heeft ook een tijd gedacht dat het zonde zou zijn de ringweg ondergronds aan te leggen. Dan zou niemand meer hun mooie gebouw zien. Daar zien ze nu de waarde van een hoogwaardig leefmilieu zonder hinder van sporen en wegen.”

De definitieve keuze voor het dok valt in 2005. Voor het najaar moet het voorstel van Brinkman op tafel liggen. Geen eenvoudige klus, beaamt Stadig. De kosten van het dok met vijf tunnels, de uitbreiding van rails, wegen en de bouw van een station vraagt volgens berekeningen van Amsterdam een investering van circa 2,4 miljard euro. Het Rijk heeft nog maar 334 miljoen euro gereserveerd. ABN Amro, ING en NS Vastgoed garanderen voor de grondafname 900 miljoen euro. Vervolgens resteert een tekort van honderden miljoenen. De precieze cijfers laat de wethouder liever over aan zijn ambtenaren, maar duidelijk is wel dat Brinkman zowel het Rijk als private partijen moet overtuigen extra geld op tafel te leggen.

“Het is een kwestie van onderhandelingen. Het Rijk heeft onvoldoende geld gereserveerd voor uitbreiding van de zware railinfrastructuur. Ook van de private partijen verwacht ik een extra bijdrage. ING, ABN Amro en NS Vastgoed hebben zich daartoe bereid verklaard. Dan gaat het vooral om extra investeringen in het stationsgebouw.”

Bij de presentatie vorige week van het voornemen van gemeente en Rijk om gezamenlijk de komst van het dok na te streven, maakte minister Dekker van VROM gewag van de komst van nieuwe investeerders.

“De komst van nog meer private partijen is niet uitgesloten. Projectontwikkelaars richten zich veelal op de korte termijn. Mogelijk zijn constructies denkbaar in de vorm van opties, zodanig dat investeerders over een lange termijn rendement mogen verwachten. Dat zou voor bepaalde partijen interessant kunnen zijn.”

De uiteindelijke risicoverdeling zal zich wellicht beperken tot Rijk, gemeente en mogelijk provincie “Ik behoor niet tot de school die publiek-private samenwerking als een panacee ziet. Het risico moet beheersbaar zijn, dat is ons doel. De uiteindelijke te kiezen constructie moet daarin voorzien.”

De participatie van private partijen kan de fogrm krijgen van een risicodragende participatie in een pps, maar ze kunnen ook van buitenaf een grondafname garanderen.”

Besparingen

Behalve over een slimme financiële constructie, zal de informateur zich buigen over mogelijke besparingen. Dat zou voor Amsterdam kunnen inhouden dat aan de Zuidas een buurt met maar weinig sociale huurwoningen verrijst. De gemeenteraad zal dan de politiek van woonwijken voor iedereen moeten loslaten. Voor de sociaal-democraat Stadig is dat geen dilemma. “Zonder het dok zijn er maar weinig woningbouwmogelijkheden. Dan worden er dus ook geen sociale woningen gebouwd. Alleen als het dok er komt, ontstaat ruimte voor 9000 woningen. Ik betwijfel of gezinnen zich daar thuis zullen voelen. Wij willen een vestigingsklimaat maken voor mensen die international georiënteerd zijn. Mensen die veel reizen. Mensen voor wie het telt dat Schiphol binnen handbereik ligt of dat de hogesnelheidstrein voor de deur stopt. Ter compensatie kunnen op andere plekken in de stad meer sociale huurwoningen worden gebouwd. En 9000 woningen is geen wijk maar een buurt.”

�Het risico moet beheersbaar zijn,

dat is ons doel�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels