nieuws

Golfen in het Wassenaar van Flevoland

bouwbreed Premium

rotterdam – Waardevastheid van de woning, veiligheid en pure politieke overwegingen. Er zijn veel redenen voor de hang naar het realiseren van gated communities en het heeft volgens onderzoeker ir. S. Lohof zeker weerslag op de toekomstige stadsontwikkeling.

Wat het gevolg is van en de verschuiving van publiek naar privaat op de toekomstige stadsontwikkeling, is echter nog niet duidelijk. Lohof vindt het een fascinerende ontwikkeling die een enorme invloed op de toekomst kan hebben, maar over doemscenario�s wil zij niet praten.

“Als het gaat om de juridische en ruimtelijke aspecten is er nog maar weinig bekend, maar het is goed mogelijk dat de stad er in de toekomst veel gefragmenteerder uitziet.”

Het beeld van de gefragmenteerde stad komt niet zomaar uit de lucht vallen. Nieuwe projecten laten zien dat de wijken wel heel erg op zichzelf komen te staan. Het kasteel Leliënhuyze op de Vinex-locatie Haverleij bij Den Bosch wordt bijvoorbeeld een bijna afgesloten geheel van woningen. Het kasteel kan aan de poort afgesloten worden. Het binnenterrein is eigendom van de bewoners, maar er geldt wel een recht van overpad. 

Een ander voorbeeld is villawijk De Residentie in Dronten. Dit terrein is omgeven met een waterpartij en ondoordringbaar struikgewas en er is maar één entree tot de wijk. De openbare ruimte in De Residentie is bovendien helemaal in private handen.

Het verschil tussen deze projecten en de hofjes die eind jaren zeventig en eind jaren tachtig massaal zijn aangelegd, lijkt optisch minimaal. Toch is het verschil erg groot. In de hofjes is de openbare ruimte ook echt openbaar en daar waar er sprake is van maatregelen om de binnenplaats ontoegankelijker te maken, blijven die meestal beperkt tot snelheidsbeperkende en auto-onvriendelijke obstakels.

Lohof: “Bij alles moet je de vraag stellen: �Van wie is de openbare ruimte?� Binnen �gated communities� worden vaak stichtingen opgericht die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de openbare ruimte en daar dan ook de zeggenschap over hebben. Het is een tendens dat mensen liever veel geld investeren in de eigen directe omgeving dan in de ruimtelijke omgeving enkele kilometers verderop.”

Waardevastheid

Het geld dat bewoners in hun eigen woonomgeving steken, moet volgens Lohof wel gerelativeerd worden. Het argument dat dit de waardevastheid van de woning bevordert, veegt zij resoluut van tafel. “De investeringen hebben in ieder geval geen aantoonbaar effect op de waardevastheid.”

Sociologen plaatsen nog een belangrijke kanttekening bij het financieren in alleen de eigen omgeving. Het nadeel kan zijn dat mensen zich slechts verantwoordelijk voelen voor hun eigen stuk grond. De Rotterdamse onderzoeker ziet echter ook heel veel voordelen. “Het aanwenden van  private middelen voor de aanleg en beheer van buitenruimte, maakt het realiseren van hoogwaardige buitenruimte mogelijk. Het aanwenden van privaatbeheer kan dus ook een aanwinst zijn voor de woonomgeving.”

Ingewikkeld

De discussie over privaat en publiek beheer is in Nederland juridisch heel ingewikkeld. “Er zitten zeker haken en ogen aan privaat beheer”, aldus Lohof. “Wanneer de openbare ruimte privaat eigendom is, valt ook de riolering onder het privaatrecht. En wanneer er een ongeluk gebeurt op een speelplaats die op een gemeenschappelijke private buitenruimte ligt, zijn de bewoners aansprakelijk te stellen.”

Het onderzoek dat Lohof wil beginnen moet veel inzicht geven in de recente ontwikkeling. Zij wil daarmee een bijdrage leveren aan het publieke debat en de toekomst van deze ontwikkeling op de lange termijn. Zij ziet het echter niet snel gebeuren dat in Nederland iedere doelgroep een eigen woonwijk krijgt. “In Nederland zullen gemeenten altijd belast zijn met stadsvernieuwing, wijkreconstructie en sociale woningbouw. Maar het is wel zo dat gemeenten ook geïnteresseerd zijn om bepaalde doelgroepen naar zich toe te trekken. Vanuit dit motief is het aanbieden van een exclusief woonmilieu en misschien in de nabije toekomst zelfs ook wel �gated�, één van de toegepaste middelen.

Het kan niet anders dat Dronten met de aanleg van de golfresidentie het doel voor ogen heeft gehad om hogere inkomens naar de polder te halen. De gemeente noemt het niet voor niets �het Wassenaar van Flevoland�. En dat wordt ook het vertrekpunt van mijn onderzoek: wat is het motief van de gemeente, van de bewoner en van de projectontwikkelaar.”

Reageer op dit artikel