nieuws

Omdat ze de verkeerde kleur hadden

bouwbreed Premium

Tot de abonnees van Cobouw behoren ongetwijfeld ook sloopbedrijven. Wat bouwers bouwen, slopen slopers en waar slopers slopen kunnen bouwers bouwen. Zo helpen ze elkaar. Naar slopen mag ik graag kijken. En als dan het sloopwerk klaar is, en materiaal en materieel zijn afgevoerd, dan rest een vlakte en ineens realiseer je je dat daar […]

Tot de abonnees van Cobouw behoren ongetwijfeld ook sloopbedrijven. Wat bouwers bouwen, slopen slopers en waar slopers slopen kunnen bouwers bouwen. Zo helpen ze elkaar. Naar slopen mag ik graag kijken. En als dan het sloopwerk klaar is, en materiaal en materieel zijn afgevoerd, dan rest een vlakte en ineens realiseer je je dat daar natuurlijk al plannen voor zijn. Slopen is de voorfase van het heien. En heien staat voor leven. Slopen staat daarmee impliciet voor vernieuwing.

Eerst stond er nog dat gebouw, of dat blok woningen, dat is nu weg en dat niet alleen; de sociale structuur is weg en de lage huren. Weg is ook de vanzelfsprekendheid waarmee in vroeger dagen gedetailleerd werd en de maatvoering van die tijd. Weg is ook een tastbare herinnering, van al die mensen die er gewoond hebben. Nooit meer met je geliefden naar de plaats waar vader gewoond heeft, om weg te mijmeren naar de jaren van je jeugd. Voorbij.

Er wordt natuurlijk niet zomaar gesloopt. Het gebouw was oud en er was geen vraag meer naar. In die zin is het niet erg dat het weg is. De straat is er nog wel. Straten worden vrijwel nooit gesloopt.

Was sloop eigenlijk wel nodig, denk je soms; is eigenlijk wel geprobeerd om het te behouden? Is een besluit om te slopen niet te gemakkelijk verworden tot een rekensom; tot onderdeel van de grondkosten.

Slopen moet je met verstand doen. Alleen dat slopen wat echt niet meer te gebruiken is. Lelijke gebouwen mogen van mij direct gesloopt worden. Op het platteland staan schuren die ik nog liever vandaag dan morgen gesloopt wil zien. Met de ruimte voor ruimte regeling kwam ook dekking voor de sloopkosten van dat soort schuren. Maar wat schiet over van die regeling nu gemeenten steeds meer toestaan dat ook op andere plaatsen in het groen mag worden gebouwd. Daarom blijven die schuren staan. En bovendien wat is lelijk? Hoe gaat de welstandscommissie om met sloop? Ze adviseren wel om iets niet te bouwen, maar adviseren ze ook om iets niet te slopen? En zouden nu al die welstandsnota�s die in ontwikkeling zijn, een paragraaf �slopen� krijgen toegevoegd, in de zin van: uit oogpunt van het welstandstoezicht is het beleid ten aanzien van het slopen van bouwwerken binnen de gemeente etcetera.

Van de Zwarte Madonna is bekend dat in het eerste ontwerp van Carel Weeber de woningen wit waren. Maar ja, de hofstedelijke welstandscommissie vond wit niet mooi. En dus werden de woningen in de logica van Weeber zwart, �de kleur die op het spectrum het dichtst bij wit ligt�. Maar stel nu eens dat ze toch wit waren geworden, zouden ze dan nu ook gesloopt worden? Zwarte iglo�s naast een ijspaleis. Gesloopt omdat ze de verkeerde kleur hadden.

Slopen vervult mij met gevoelens van nostalgie. En daarin sta ik niet alleen. Wat de tijd heeft doorstaan verdient alleen al om die reden om met respect behandeld te worden. Aan de andere kant, je kunt niet alles bewaren. Opruimen heeft ook wel wat. Gesteld voor dat dilemma stel ik voor om op z�n minst iets van sloop te redden. Een kunstwerk dat het gebouw kenmerkte, een bouwdeel, voor mijn part een torenspits. Gewoon als een aandenken voor die ene, hooguit twee generaties. En geef, wanneer het te slopen gebouw meer dan gewone waarde heeft een gedenkboek uit, of een gedenkgeschrift, om het verlies draaglijk te maken. En spreek bij de sloop een grafrede uit.

Arie de Klerk

Publicist over bouwen en wonen

Reageer op dit artikel