nieuws

Wonen en werken in paardentramremise

bouwbreed

amsterdam – Na jaren van leegstand neemt Aannemingsmaatschappij Konst & Van Polen uit Westwoud de voormalige paardentramremise aan de Amsterdamse Overtoom onder handen. Tijdens de sloop en verbouw is de dakconstructie deels onderstempeld en deels met tuien naar boven geschoord. Een lastig karwei, vooral ook omdat er nauwelijks ruimte was voor de aan- en afvoer van materiaal.

Oudere Amsterdammers weten nog dat in het pand aan de Overtoom het autoverhuurbedrijf J.H. Spijkers was gehuisvest. Maar daarvoor deed het bijna een eeuw lang dienst als paardentramremise. Deze oudst bewaard gebleven paardentramremise met een kantoorgebouw, stallen met smederij en een rijtuigengarage is voor een deel een industrieel monument. Om die reden moest waar mogelijk de oorspronkelijke draagconstructie behouden blijven, terwijl het 450 vierkante meter grote stallengebouw toch een ingrijpende functiewijziging ondergaat. Het portiershuis aan de voorzijde wordt verbouwd tot winkels en woningen. Achter op het terrein, waar de rijtuigengarage stond (de rijtuigenhof is afgebrand), wordt de nieuwbouw �Villa Spijker� gerealiseerd. In dit gebouw komen kleinschalige woningen voor meervoudig gehandicapte kinderen. In hetzelfde gebouw zal ook ruimte zijn voor een ouderverblijf en een gespecialiseerde artsenpraktijk.

Eigenlijk zijn alleen de gevel en bouwmuren blijven staan. De ervaring die de aannemer heeft bij tijdelijke ondersteuningsconstructies van veelal monumentale panden in de Amsterdamse binnenstad was ook bij dit werk zeer welkom. Op de plaats van de voormalige stallen is een souterrain aangelegd waar de toiletgroepen, de technische ruimte en het archief worden ondergebracht.

De oorspronkelijke vloer van de hooizolder boven de stallen bestond uit een balklaag, ondersteund door houten kolommen. Die kolommen zijn vervangen door in het zicht blijvende bankirai kolommen van 15 x 15 centimeter die nu afsteunen op de kelderwand, waarop ze met een stalen voet zijn verankerd. “Tijdens het graven van de kelder stonden de oorspronkelijke kolommen er nog,” vertelt projectleider P. Schouten. “We hebben eerst de kelder gegraven en nadat de wanden waren gestort konden we de vloer tijdelijk ondersteunen met stempels die elk waren berekend op een maximale belasting van 5 ton. Daarnaast hebben we de vloer met daarop de sporen kap met tuien naar boven geschoord, waardoor de constructie deels in de tuien kwam te hangen.”

Omdat er veel zwaar verkeer in en om het pand plaatsvond, verdiende ook het stutten van de gevels extra aandacht. De gevels zijn voor een deel naar buiten in de steeg geschoord dan wel afgesteund op het belendende pand. Van de balkenlaag en de kapconstructie moest volgens Schouten ongeveer 50 procent worden vervangen. Zo zijn alle kreupele stijlen van de spanten vernieuwd en versterkt met fiberstaven en zijn de slechte delen van vrijwel alle spantbenen met liplassen vernieuwd.

Mede vanwege de relatief lichte constructie van de zoldervloer heeft de aannemer betrekkelijk lichte materialen toegepast. Alle ruimtescheidende wanden en ook de voorzetwanden die op sommige plaatsen staan, zijn opgetrokken uit gips in stalen profielen, het zogeheten metal stud systeem. Een niet onbelangrijk bijkomstig voordeel is de goede akoestische en thermische isolatie die met dit systeem wordt verkregen. Om de contactgeluiden zo veel mogelijk te beperken is gekozen voor een vrij dragende vloer van estrich-elementen die direct op de balklaag is aangebracht.

Was het al lastig om de tijdelijke ondersteuning aan te brengen, zeker zo moeilijk bleek het ook om een manier te vinden waarop de materialen konden worden aan- en afgevoerd. Vanwege de uiterst beperkte werkruimte moest met de verschillende leveranciers een just-in-time levering worden overeengekomen. De enorme hoeveelheid vrijgekomen grond – achter het monumentale pand wordt immers ook Villa Spijker opgetrokken met daaronder een parkeergarage – en al het bouwmateriaal moesten via een betrekkelijk smalle steeg naast het pand worden af- en aangevoerd.

Schouten: “Om de vrachtwagens ongehinderde doorgang te bieden, zijn de steigers op 4,5 meter hoogte aangebracht. Voor het werk aan de gevel op lager niveau gebruiken we rolsteigers die we telkens verrijden wanneer nieuw materiaal arriveert. Zo houden we de steeg vrij en konden bijvoorbeeld ook de betonwagens doorrijden tot op een tijdelijk platform dat we op een portaalconstructie boven de bouwput hebben geplaatst.”

Projectgegevens

Opdrachtgever: Stadsherstel Amsterdam

Architect: Kentie + Partners, Amsterdam

Hoofdaannemer: Konst & Van Polen BV, Westwoud

Bouwsom: 4,5 miljoen euro

Aanvang werk: januari 2003

Oplevering: mei 2004

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels