nieuws

Kalkzandsteen vergroot kans op stoflong

bouwbreed

barendrecht – De getergde kalkzandsteenindustrie wil binnen drie jaar zijn marktaandeel in de woningbouw vergroten tot zeventig procent. De opmars is volgens de gezondheidsspecialisten van ArboDuo niet vrij van gevaren. Wie met zandsteen werkt, moet oppassen voor stoflongen.

De fabrikanten van kalkzandsteen zetten zich schrap voor de gewijzigde marktomstandigheden. Op last van de Europese Commissie is de vertrouwde Coöperatie van Nederlandse Kalkzandsteenproducenten ontmanteld. Na de jaarwisseling gaan Xella vanuit Zaltbommel en Calduran met vertrekpunt Harderwijk ieder hun eigen weg. De Hanieldochter Xella bestrijkt met het merk Silka de zuidelijke helft van het land en stelt zich strijdvaardig op. Ze zullen die noordelingen wel een lesje leren. Calduran met zijn Ierse moeder CRH daarentegen wil van een breuk met het verleden niets weten. Door klantgerichte benadering moet het beste uit de CVK-traditie behouden blijven. Met een productie van 590 miljoen eenheden waalformaat is Calduran een slag groter dan de 513 miljoen stuks van Xella.

De nieuwe concurrenten zien hun toekomst zonnig tegemoet. Productvernieuwing schept ruimte om marktsegmenten te bedienen die tot dusverre voorbehouden waren aan cellenbeton. Slanke zware bouwelementen van 25 centimeter breed en een druksterkte van 45 Newton per millimeter moeten het kalkzandsteen hogerop helpen. Voortaan kunnen volgens topman Mark van Loon van Calduran moeiteloos vijftien lagen in kalkzandsteen gebouwd worden. Hij voorspelt dat het marktaandeel in de woningbouw binnen drie jaar stijgt van 60 naar 70 procent.

Kwaliteitsbewaker ArboDuo fronst de wenkbrauwen bij het toenemende gebruik van het goedkope kalkzandsteen. Directeur Jos Toes van Arbo Kwadraat neemt stelling. “Laat ik duidelijk zijn. Vanuit het perspectief van de gezondheid moet je aan cellenbeton sterk de voorkeur geven boven kalkzandsteen”.

Dat de fabrikanten met zware blokken hun hoop vestigen op appartementengebouwen van wel vijftien etages hoog, is niet de zorg van Toes. “Met zware blokken heb ik geen problemen. Integendeel zelfs. Als de gewichten niet meer te tillen zijn, komen vanzelf de kraantjes. Het sjouwen is daarmee afgelopen”.

De gevaren schuilen veel meer in het materiaal zelf: het kalkzandsteen. Het materiaal bevat voor 30 tot 80 procent kwarts. Beton scoort maar 25 tot 40 procent. Cellenbeton zelfs nog lager. “Kwarts, we praten over SiO2, geeft op zich geen problemen. De kristallijne vorm, met zijn scherpe kanten die ontstaan na bijvoorbeeld freeswerk, duidelijk wel. In grote lijnen is de uitwerking dezelfde als bij asbest. Alleen wat minder agressief”, aldus Toes.

De longen verdedigen zich tegen het scherpe stof door de vijand in te kapselen. Met de woekering van het bindweefsel gaat echter een gedeelte van de longfunctie verloren.

“Silicose wordt nog veel te veel onderschat”, waarschuwt Toes voor het probleem van stoflongen. “Uit onderzoek blijkt dat 48 procent van het bouwplaatspersoneel klaagt over stof. In de afbouw zelfs 58 procent. Van de groep die in hoge mate blootgesteld is aan kwartshoudende stof, kampt 10 procent met longafwijkingen”.

Ondanks alle gevaren bepleit ArboDuo geen verbod op het gebruik van kalkzandsteen. Wel wil de arbospecialist extra aandacht voor de te maken keuzes in de ontwerpfase. Architecten zijn immers medeverantwoordelijk? Wat ArboDuo betreft hoort in ieder geval een prijskaartje te hangen aan de bescherming van de werknemers.

Directeur Toes: “Kalkzandsteen is goedkoop en gemakkelijk te plaatsen. Architecten willen geen leidingen op de wanden. Dus ga je frezen. De mannen moeten maar lekker stofhappen. De wet schrijft voor allereerst de bron aan te pakken. De Arbodienst geeft daaraan absoluut de voorkeur. Economisch is die werkwijze helaas niet altijd haalbaar”.

Dat talrijke bouwvakkers aan de gevolgen van stoflongen lijden, staat voor de directeur van ArboDuo Kwadraat als een paal boven water. Werknemers die in de problemen komen, verlaten meestal vroegtijdig de branche. Een helder inzicht in de gevolgen van stoffig werk op de bouw ontbreekt daardoor. Nieuwe slachtoffers zullen merken dat het vangnet van de wao grotendeels is verdwenen.

Om de gevaren van kalkzand zo goed mogelijk te beteugelen, dienen in ieder geval de werknemers zo goed mogelijk gescheiden te worden van het agressieve stof. De materialen op maat maken in de fabriek, ontziet de werkers op de bouwplaats. Nat boren en afzuigen reduceren de risico�s. Als sluitstuk van de beveiliging moet aandacht geschonken worden aan de persoonlijke beveiliging.

“Graag willen we bereiken dat mensen nadenken over de risico�s tijdens werkomstandigheden”, zet Toes. “Is werkelijk beslist nodig dat gefreesd wordt om maar snel wat stopcontacten aan te leggen? De grootste problemen met het stof van kalkzandsteen hebben wellicht nog de zelfstandigen zonder personeel. Zij staan aan het eind van de lijn en moeten de elders veroorzaakte problemen weer oplossen”.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels