nieuws

Kosten grote werken bewust onderschat

bouwbreed

aalborg – De kosten van grote infrastructurele werken worden bewust onderschat. Om een project soepeler door de besluitvorming te loodsen, hangen beleidsmakers en promotors een misleidend prijskaartje aan brug, tunnel, spoorlijn of snelweg. Dat blijkt uit statistisch onderzoek van de Deense Universiteit Aalborg.

Volgens hoogleraar B. Flyvbjerg, de leider van het onderzoek, vallen negen van de tien projecten duurder uit. Bij grote infraprojecten in Europa wordt gemiddeld 27,6 procent meer betaald dan oorspronkelijk is begroot.

In de kosten van spoorwegen verslikken de plannenmakers zich het meest. Nieuwe rails vallen bijna de helft duurder uit dan verwacht. De kosten van bruggen en tunnels liggen eenderde boven de bij aanvang berekende prijs. Bij wegen moet rekening worden gehouden met kosten die uiteindelijk eenvijfde hoger uitvallen.

In Noord-Amerika bedraagt de gemiddelde kostenoverschrijding iets minder dan een kwart. In vergelijking met Europa is de kostenschatting van wegen vrij precies, de aanleg kost aan de andere kant van de Atlantische Oceaan gemiddeld 8,4 procent meer dan begroot. De aanleg van spoorwegen schatten de Amerikanen op hun beurt weer slecht in. Gemiddeld vallen de railprojecten in het land 40 procent duurder uit. Tunnels en bruggen komen in de Verenigde Staten een kwart boven het budget uit.

Volgens het onderzoek van de Deense hoogleraar is de omvang van budgetoverschrijdingen de afgelopen zeventig jaar niet veel veranderd. Hieruit concludeert hij dat weinig wordt geleerd van projecten als de kanaaltunnel tussen Engeland en Frankrijk of de aanleg van de metro in Washington waar de uitgaven dramatisch zijn onderschat.

Flyvbjerg denkt dat de structurele onderschatting van de benodigde middelen onderdeel vormt van het spel om �macht en winst�. De cijfers van belanghebbende partijen, bijvoorbeeld de nationale spoorwegmaatschappij, worden naar wens aangepast en zijn daarom niet te vertrouwen.

Volgens de analyse van de onderzoekers zetten de misleidende gegevens publiek en politiek op het verkeerde been, waardoor het besluit tot investeren op basis van onjuiste gegevens wordt genomen. Flyvbjerg stelt harde maatregelen voor teneinde de hardnekkige gewoonte aan te pakken. De Deen vindt dat het verspreiden van misleidende informatie over grote infraprojecten met boetes, schorsingen of gevangenisstraffen moet worden bestreden. Daarnaast wil hij particuliere investeerders betrekken bij publieke projecten.

Uit een steekproef bij vijftien projecten blijkt dat infrawerken van de overheid gemiddeld 110 procent duurder dan begroot worden opgeleverd. Bij private financiers ligt dat percentage op eenderde.

Budgetoverschrijdingen worden vaak veroorzaakt door regelgeving. Flyvbjerg wil daarom heldere afspraken over de eisen die worden gesteld aan het bouwwerk. Een transparante werkwijze en duidelijke prestatie-eisen moeten de planners en promotors van een project dwingen tot betere budgetbewaking.

Het onderzoek van Flyvbjerg omvat 258 grootschalige infraprojecten. De meeste werken zijn Europees, 61 bevinden zich in Noord-Amerika, zestien zijn in andere landen gebouwd. De totale waarde van de bestudeerde projecten, die tussen 1927 en 1998 zijn gerealiseerd, bedraagt zo�n 80 miljard euro.

TABELKOP:Kostenoverschrijdingen (in %)

ProjectLand%

Tunnelproject Boston�s ArteryVerenigde Staten196

HumberbrugGroot-Brittannië175

Spoorlijn Boston, Washington, New YorkVerenigde Staten130

Grote BelttunnelDenemarken110

A6 randweg Chapel-en-le-Frith/WhaleyGroot-Brittannië100

Spoorlijn Shinkansen, JoetsuJapan100

Metro, WashingtonVerenigde Staten100

KanaaltunnelGroot-Brittannië,

Frankrijk85

Lightrail, Karelsruhe-Bretten Duitsland80

Metrolijn Mexico CityMexico60

Spoorlijn Parijs, Auber, NanterreFrankrijk60

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels