nieuws

Groningse Oosterparkwijk fleurt op met sprekende kleuren

bouwbreed

groningen ­ Het ombouwen van beneden­ en bovenwoningen tot ruime, grondgebonden eengezinswoningen is de belangrijkste ingreep bij de renovatie van de Gerbrand Bakkerstraat in de Groningse Oosterparkwijk. Waar het interieur van de woonblokken compleet werd vernieuwd, is het straatbeeld juist zorgvuldig zoveel mogelijk in de oorspronkelijke architectuur van de Amsterdamse School teruggebracht. Handhaving en herstel van karakteristieke details en sprekende kleuren dragen daaraan in belangrijke mate bij.

Als de geknikte en ruim een halve kilometer lange Gerbrand Bakkerstraat in de Groningse Oosterparkwijk helemaal opnieuw is bestraat en ingericht, heeft de tachtig jaar oude straat zijn oorspronkelijke allure weer terug. In de gevels, die zijn opgetrokken in de voor Groningen zo typische rode baksteen, zijn de kozijnen met fors gedimensioneerd hout vernieuwd en in de oorspronkelijke kleurstelling geschilderd.

Recent zijn de eerste vernieuwde woningen opgeleverd. Het zal nog tot in 2006 duren voordat de gehele buurt weer op orde is, inclusief de vervangende nieuwbouw op de koppen van een aantal woonblokken. Woningstichting Nijestee, met ruim vijftienduizend woningen de grootste corporatie in Groningen, is eigenaar van de woningen en ontwikkelaar, opdrachtgever én directievoerder van deze wijkvernieuwing.

Het project, dat na de nieuwjaarsrellen in de wijk enkele jaren geleden in een stroomversnelling kwam, omvat het samenvoegen van een groot aantal beneden­ en bovenwoningen tot grote eengezinswoningen. Met het aanbieden van grote woningen ­ waarvan het merendeel bedoeld voor verkoop ­ hoopt Nijestee gezinnen in de wijk te houden en te krijgen maar ook een nieuw publiek aan te trekken dat gecharmeerd is van jaren twintig architectuur met kenmerken van de Amsterdamse School. Dat bovendien deze destijds onder de bezielende leiding van SDAP­wethouder Rugge (ook wel de Groningse Wibaut genoemd) ruim opgezette wijk slechts op tien minuten lopen ligt van het stadscentrum, is voor veel Groningers een belangrijk pluspunt.

De geest van weleer

Henk Kooi van het Groningse bureau Signatuur Architecten is geboren en getogen in de Oosterparkwijk en heeft met veel betrokkenheid en inventiviteit een plan ontworpen om telkens van een groepje van vijf kleine woningen drie ruime eengezinswoningen te maken met ieder minstens vier slaapkamers. Uitgangspunt was de oorspronkelijke beeldkwaliteit van de straatgevel zoveel mogelijk te herstellen.

Twee ingrepen zijn daarbij van grote betekenis geweest. Zo moesten twee van de vijf toegangsdeuren vervallen. Eén deur is een raamkozijn geworden met een gemetselde borstwering die zorgvuldig en nauwelijks waarneembaar in het bestaande gevelwerk is opgenomen. Een andere deur, die direct naast een te handhaven deur zit, is tot onderdeel gemaakt van een verbrede entree.

Daarnaast zijn alle raamkozijnen in de straatgevel vernieuwd. Dat wil zeggen dat alle randstijlen en dorpels behouden zijn en dat een in de jaren zeventig aangebrachte invulling met wit geschilderde staalprofielen is vervangen door een houten invulling. De indeling daarvan komt overeen met het beeld dat Kooi terugvond op oude afbeeldingen. Die oude afbeeldingen waren in zwart­wit, maar de grijstonen verrieden wel dat er kleur was toegepast. Krabproeven op het bestaande schilderwerk gaven geen eenduidig historisch beeld van het schilderwerk. Wel vond Kooi van de oorspronkelijke architecten Kazemier en Tonkens interieurafbeeldingen in kleur terug. Op grond daarvan en met kennis van het in die periode veelal gebruikte kleurenpalet heeft Kooi min of meer intuïtief de nieuwe kleuren in de geest van weleer vastgesteld. Sprekende kleuren waar naast groen, blauw, rood en geel een dominante rol is weggelegd voor oranje.

Geluidsisolatie

Bij het vergroten van de woningen is de bestaande structuur van drie naast elkaar gelegen bovenwoningen het uitgangspunt geweest. Deze structuur is doorgezet in de twee onderliggende bestaande beganegrondwoningen. “Om die reden moest een complexe staalconstructie onder de eerste verdiepingsvloer worden aangebracht”, aldus projectarchitect Arjan Thurkow van Signatuur Architecten. Thurkow: “Die vloer is van beton en is afwisselend slechts 8, 10 of 12 centimeter dik, afhankelijk van de overspanning. Deze minimale constructie gaf in de bestaande situatie nogal wat geluidsoverlast tussen de verschillende woningen. Door nu een gipsplafond onder de vloer aan te brengen kan niet alleen een voor de staalconstructie benodigde brandwerendheid van zestig minuten worden gerealiseerd, maar wordt ook de geluidsisolatie aanzienlijk verbeterd.” Waar de woningscheidende vloer van beton was, waren de overige vloeren van hout. De beganegrondvloer is vervangen door een ps­combinatievloer die is opgelegd op tegen de bouwmuren gemetselde klampen. De tweede verdiepingsvloer is verstijfd met opgeschroefde osb­platen. Alle niet dragende binnenmuren, alsmede de voorzetwanden voor gevels en bouwmuren zijn opgetrokken uit metalstud met gipskartonplaat. Op deze wijze ontstaat een doos­in­doos constructie die tot verrassing van de bewoners niet alleen een thermisch isolerend effect heeft maar ook flink geluidsisolerend is. Henk Wever van Nijestee: “Ze vertellen me dat de oorverdovende herrie van de traumahelikopter, die regelmatig bij het nabijgelegen Academisch Ziekenhuis landt en opstijgt, nauwelijks meer te horen is in de woning.”

De nieuwe, drie verdiepingen hoge eengezinswoningen zijn in drie varianten ontwikkeld. Een basisuitvoering waarbij de achtergevel niet is gewijzigd, een variant met een keukenuitbouw waardoor de relatief kleine woonkamer groter wordt en een derde type waarbij de gehele achtergevel 2 meter naar achteren is geplaatst. Deze uitbouw is in houtskeletbouw uitgevoerd en door de eerste verdiepingsvloer niet uit te breiden ontstaat er een twee bouwlagen hoge serre die door de grote glaspuien een groot ruimtelijk effect heeft met een enorme daglichtopbrengst.

Drie types lijkt niet veel op een totaal van de thans gerealiseerde 97 eengezinswoningen, maar uiteindelijk moest door de grote variaties in de bestaande bouw toch elke woning apart worden uitgetekend. Het geeft aan dat iedere woning in de Gerbrand Bakkerstraat uniek is en dat komt de gewenste differentiatie alleen maar ten goede. Die differentiatie zal straks, als het totale project inclusief de verbijzonderingen op de koppen van de woonblokken gereed is, alleen nog maar groter worden.

Marktontwikkeling

De wijkvernieuwing rond de Groningse Gerbrand Bakkerstraat verloopt in drie fasen en zal waarschijnlijk in 2006 geheel zijn afgerond. Hoewel de samenvoeging van woningen in de thans gerealiseerde eerste twee fases een grote rol speelt zal het van de marktontwikkelingen afhangen of ook in de derde fase kleine woningen zullen worden samengevoegd tot grote. Uiteindelijk zullen circa 220 vernieuwde woningen worden gerealiseerd.

Projectgegevens

Project: Eerste fase wijkvernieuwing Gerbrand Bakkerstraat in de Oosterparkwijk in Groningen

Omvang: eerste fase (opgeleverd): 161 beneden­ en bovenwoningen samenvoegen tot 97 eengezinswoningen

Opdrachtgever/ontwikkelaar: Woningstichting Nijestee, Groningen

Ontwerp: Signatuur Architecten, Groningen

Uitvoering: G4­Bouwcombinatie met Ballast Nedam Bouwborg, HBG BML, Rottinghuis en BAM­Wilma

Gemiddelde bouwkosten: eerste fase per (nieuwe) woning, inclusief sloop, bouwkosten en installaties: 107.000 euro (exclusief btw)

�Zelfs de traumahelikopter hoor je nauwelijks meer�

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels