nieuws

Gelijktijdig water weren en accommoderen

bouwbreed

Water staat hoog op de politieke agenda. Ook internationaal gezien, na conferenties in Stockholm, Dublin, Den Haag, Johannesburg en Kyoto, is die aandacht meer dan gewettigd. We moeten anticiperen op vervuiling, bodemdaling en klimaatsveranderingen. Structurele investeringen zullen op dat vlak noodzakelijk zijn.

Maar ook het overheidsbeleid zal een nieuwe koers op moeten. “Vervuilen loopt langs een andere weg dan die van herstel van de waterkwaliteit. Natuurlijk herstel verloopt anders en veel trager. Het geeft slechts valse hoop daarop te rekenen”, aldus professor Wim van Vierssen van de Universiteit van Wageningen.

De �soeplezing� is een initiatief van de vaste kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Nederlandse Organisatie voor wetenschappelijk Onderzoek, NWO. Een korte lezing over een actueel thema, gevolgd door een informeel debat en dat alles met een gezelschap dat periodiek in het perscentrum Nieuwspoort bijeen komt. En natuurlijk met een kop soep. Onlangs stond de relatie tussen informatietechnologie en waterbeheer centraal. Twee Wageningse sprekers ­ Van Vierssen en Stuyt, beiden verbonden aan het onderzoeksinstituut Alterra ­ lieten zien hoe ingrijpend de transformatie van het landschap voortschrijdt. Maar lang niet iedereen is nog overtuigd van de daardoor ontstane nieuwe kansen. Waarom zouden boeren niet veel meer �blauwe diensten� kunnen gaan leveren door op te treden als beheerders van de nationale watervoorraad?

Professioneel beheer op dat gebied is alleen al nodig, omdat in ons land enerzijds de neerslag toeneemt, waardoor de dreiging van jaarlijkse overstromingen toeneemt. Anderzijds is ook sprake van extreme droogte en verdroging. Dat gecombineerd met bodemdaling en van het grondwaterpeil ­ vooral in veenweidegebieden zoals in Flevoland of oost­Groningen ­ en de zeespiegelstijging maakt dat er maatregelen moeten worden genomen voordat delen van de Deltametropool vervuild, onbereikbaar of onleefbaar zullen worden. “Binnen die extreme omstandigheden zal met behulp van communicatietechnologie op professionele manier uitvoering moeten worden gegeven aan het beleid op terreinen als waterbeheer, waterkwaliteit, ruimtelijke ordening, en landbouw”, aldus Vierssen. “Nederland staat in dat opzicht voor een geweldige opgave”.Ook Lodewijk Stuyt liet zien in welk paradigma ons land zich bevindt. “We moeten gelijktijdig water weren en water accommoderen.” Er zal gediscussieerd moeten worden of en in hoeverre bijvoorbeeld verzilting in ons land kan worden geaccepteerd en opnieuw geïntroduceerd. En verzilting levert niet alleen maar schade op; er kunnen ook zilte consumentenproducten ontstaan. Niettemin lijkt het dringend noodzakelijk op korte termijn meer helderheid te verschaffen over de verantwoordelijkheidstoedelingen op het gebied van waterbeheer.

Zo lang onvoldoende duidelijk is welke bestuurslaag welke taak en rol op zich neemt, gebeurt er te weinig in de zeventien deelstroomgebieden. Waterschappen, gemeenten, provincies en rijksoverheid zullen hun tempo moeten opschroeven. Principiële keuzes voor een kennisintensieve samenleving zullen moeten leiden tot een gecoördineerde aanpak. Wanneer een dergelijke keuze leidt tot een verdere verstening van de Randstad leidt dat tot verdroging en verzilting. Natuurlijk, daarvoor is ook de procedurele stap van een �watertoets� in bestemmingsplannen van belang, maar het bovenliggende sociaal­economische belang komt daarmee niet in beeld.

Net zoals de mogelijkheden om stedelijke nieuwbouw te combineren met waterreservoirs ­ zoals bij de Blauwe Stad in Groningen gebeurt ­ of de versterking van de waterexploitatie van het natte hart van ons land ­ het IJsselmeer ­ zullen moeten passen in een consistent toekomstbeeld.

Nu lijkt het erop alsof ruimtelijke ordening en stedenbouw slechts meedeinen op de autonome ontwikkelingen van natuur en milieu en dat opvattingen over water nog te veel beheerst worden door de waan van de dag.

Drs. Robbert Coops

Sociaal­geograaf en algemeen directeur HVR Public Affairs/ Public Relations in Den Haag

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels