nieuws

Geef niet alleen de shoppende aannemer de schuld Debat

bouwbreed

samenwerking. Een gebouw is een complexe knoop van onderdelen en technieken. In de IFD demonstratieprojecten die de SEV heeft geworven en gevolgd, blijken de echte leermomenten in de samenwerking binnen het project te liggen. Hans Vos is van mening dat de partijen in het bouwproces elkaar ruimte moeten bieden om kwaliteit te maken.

Op de gemiddelde bouwplaats worden al veel industrieel vervaardigde producten aangeleverd ter verwerking. Prof.ir. Jan Brouwer van de TU Delft zei eens dat de kennis in die producten met de krimpfolie van hun verpakking de container ingaat.

Veel kwaliteiten worden simpelweg niet benut. Als je redeneert volgens de typische bouwuitdrukking �gelijk is ongelijk�, zul je ook moeilijk tot integrale meerwaarde komen. Want het past bij voorbaat al niet op elkaar. En er zijn nogal wat onderdelen die op elkaar moeten gaan passen. Het begint al op de tekentafel waar de architect de samenhang niet overziet en vaak te weinig kennis heeft van materialen en producten. Hij kan zo in feite de kwaliteit van het toekomstige gebouw niet goed vastleggen.

Overheersend

De aannemer maakt bij een doorsnee aanbesteding in korte tijd een prijs, waar hij aan wordt gehouden. Hij heeft daarna de vrijheid, maar ook de druk, om te gaan �shoppen�. Materialen en producten, leveranciers en onderaannemers worden daarbij vooral op prijs beoordeeld en niet op hun bijdrage aan het geheel.

Het is in zo�n constructie, waar de prijs een alles overheersende rol speelt en het gebouw een �black box� begint te worden van onderling afhankelijke prestaties, lastig om over kwaliteit te blijven praten. De uitvoering van het ene onderdeel bepaalt de prestatie van het andere onderdeel. Verknoping veroorzaakt dus kwetsbare kwaliteit.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat men binnen de IFD (Demonstratieprojecten Industrieel Flexibel en Demontabel Bouwen) projecten duidelijk zoekt naar producten en technieken om die knoop te versimpelen. Minder arbeidsgangen, minder betrokken partijen, meer toegevoegde waarde bij een partij of in het product zelf. Liever een complexe en daarmee wat duurdere stekker die maar op een manier past, dan een hoop losse materialen en partijen die daar wijs uit moeten worden.

Bij projecten zoals het Kapla-kozijn (www.kapla.nl) en de KISS installaties (www.kisshome.nl) wordt gestreefd naar het ontkoppelen van bouwdelen en -handelingen en het toevoegen van waarde (een compleet kozijn, contactdozen op die plek waar de bewoner dat wil) op het juiste moment.

Het is te makkelijk om alleen de �shoppende� hoofdaannemer de schuld te geven van een gebouw dat niet de waarde vertegenwoordigt die erin had kunnen zitten. Het gaat om de samenwerkende keten van bedrijven en om de ruimte die alle betrokken partijen krijgen om hun kwaliteiten in het ontwerp en in de uitvoering in te brengen. Het ontwerp moet daarbij duidelijk uit onderscheiden onderdelen bestaan waarvan een partij kwaliteit, productie, levering en montage borgt. Daarvoor moeten die partijen een positie in de keten krijgen die ze dat mogelijk maakt.

Ruimte bieden betekent dat de regie over een bouwwerk moet worden gedeeld. Vanuit risicobeheersing zal de hoofdaannemer hiertoe niet snel geneigd zijn.

Risicodeling ligt dan voor de hand. Maak de partijen samen verantwoordelijk voor de prestatie die ze ook samen leveren. En als het goed gaat, laat ze dan ook daar samen de vruchten van plukken. In twee IFD demonstratieprojecten is een cluster van bedrijven actief met het bouwen van Run Shop Centra (RSC), grote detailhandelsvestigingen.

Per RSC wordt een aparte realisatie BV opgericht, waarin de toeleveranciers -die in dit geval co-makers mogen worden genoemd – aandeelhouder zijn.

Ze hebben hierdoor een direct belang bij de ontwikkeling en realisatie van het project en lopen ook samen het risico. De positie is duidelijk, en er ontstaat ruimte om mee te denken.

De hier bepleite ontkoppeling en daarmee verdere industrialisatie van onderdelen, een andere ruimte en positieverdeling binnen de keten, kan voor installateurs en afbouwbedrijven nieuwe kansen scheppen. Zij nemen immers een groot deel van de waarde binnen een bouwproject voor hun rekening. En daar is nog veel te winnen, uiteindelijk ook voor de klant.

Op 20 november 2003 heeft in de vorm van een debat een �ketenoverstijgende gedachtenwisseling over samenwerking in de bouw� plaats.

Directievertegenwoordigers vanuit de gehele keten gaan dan met elkaar in discussie. Het debat is een initiatief van het HAO (Hoofdbedrijfschap Afbouw en Onderhoud).

Dit bedrijfschap heeft Jeanet Hacquebord van Bouwpraktijkinnovatie gevraagd het thema vanuit verschillende invalshoeken uit te werken en de deelnemers uit te nodigen. Hoewel de toekomst van HAO momenteel ter discussie staat, blijven de initiatiefnemers achter het debat staan. De namen van de deelnemers zijn te vinden op HAO�s website: (http://www.hao.nl).

Voor meer informatie: (jha@bouwpraktijkinnovatie.nl)

De regie over een bouwwerk moet worden gedeeld

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels