nieuws

Ruim driekwart van units hergebruikt

bouwbreed Premium

breukelen ­ Verzorgingstehuis wordt verpleeghuis, wordt schoolgebouw plus een aantal kantoren. Zo vergaat het de 462 units van het Rotterdamse verzorgingstehuis Tussenplantage die dankzij slimme aanpassingen beter herbruikbaar zijn. Wagenbouwcombinatie Nederland verwacht zeker 80 procent van de bouwmaterialen opnieuw te kunnen inzetten.

Het is het IFD­project waarbinnen de ‘D’ van demontabel, nog het best tot zijn recht komt. Al lang voordat überhaupt sprake is van industrieel flexibel en demontabel bouwen, neemt unitbouwer Wb uit Sliedrecht (het is 1996) het besluit de standaard units, bestemd voor een bejaardentehuis in Rotterdam, zodanig aan te passen dat ze na afloop goed kunnen worden hergebruikt. Dat moet ook wel, want de opdrachtgever heeft een garantie tot terugkoop na anderhalf jaar bedongen. En dus moeten de units een hoge restwaarde hebben, zodat Wb er nog wat mee kan.

De anderhalf jaar werden bijna zes jaar ­ zo gaat dat in de tijdelijke huisvesting ­ maar inmiddels worden op twee locaties in Breukelen en Sint Annaland nieuwe verzorgingstehuizen gebouwd uit de units van de Tussenplantage. Elders verrijst nog een schoolgebouw en enkele kleine kantoren. Als IFD­project zal Wb nauwgezet in kaart brengen wat het rendement is op de investeringen die destijds zijn gepleegd.

Doorkoppelen

Een bezoek aan de tijdelijke huisvesting voor verzorgingstehuis de Aa in Breukelen leert haarfijn welke voordelen de investeringen van destijds hebben opgeleverd. Units die in Rotterdam op de vierde verdieping stonden, staan nu op de begane grond en omgekeerd. Maar door de universeel koppelbare leidingen en gemakkelijk te demonteren stabiliteitsverbanden zijn de eenheden ook nagenoeg universeel uitwisselbaar.

Met eenvoudige doorkoppelingen is het destijds uit Duitsland geïmporteerde Wieland elektrische installatiesysteem gemakkelijk aan te passen aan nieuwe situaties. Zoals op locatie in Rotterdam ook al bleek, waar het verzorgingshuis na een paar jaar werd omgebouwd tot verpleegtehuis en later weer terug.

Toch kan het nog slimmer. Verheul Elektrotechniek uit Wateringen heeft een gepatenteerd systeem ontwikkeld, waarmee nog eenvoudiger kan worden doorgekoppeld, zelfs zonder tussenkomst van NEN 3140 bevoegde installateurs. Met dit systeem rust Wb steeds vaker projecten uit. Voortdurend vinden ook andere verbeteringen plaats aan de systemen. Zo worden de vloeren en plafonds van de gangen, die nu bestaan uit houten panelen die tussen twee units worden gehangen, in de toekomst in beton uitgevoerd. Dat is wel wat zwaarder, maar het biedt ook betere geluidsisolatie en hogere brandwerendheid. In Breukelen is ook de liftinstallatie hergebruikt en geplaatst bovenop een prefab liftput.

Architectuur

Met het hergebruik van het materiaal zit het dus wel goed. Wb verwacht misschien wel meer dan 80 procent van de materialen weer te kunnen inzetten. Maar tijdens een projectbezoek, georganiseerd door de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) erkent W. van der Ven van de systeembouwer dat nog veel te winnen is als het gaat om architectuur en vormgeving van unitbouw.

Toch heeft het bedrijf met de Kinderkunsthal in Rotterdam allang laten zien dat er veel meer mogelijk is met de units van 6 bij 3 bij 3 meter. Architect Jouke Post van XX­architecten heeft voor dit project vooral de draagstructuur van de units gebruikt. Door af en toe bewust ook units weg te laten, wist hij interessante ruimten te creëren. Van de buitenwanden gebruikte hij alles, behalve de Trespa­huid. In de plaats daarvan ontwikkelde hij zelf een aantrekkelijker gevelmateriaal waarin grotere ramen konden worden geplaatst.

Smoel

Ook in Breukelen is een poging ondernomen om het gebouw meer smoel te geven. Post wilde enkele doorzichten creëren en had daarvoor een luifel bij de entree van Octatube op het oog. Maar toen puntje bij paaltje kwam, durfde Wb het voorstel niet aan de opdrachtgever voor te leggen, bang de opdracht mis te lopen.

Een ander project dreigde om dezelfde reden fout te lopen. Volgens Post is het nodig ideeën te ontwikkelen teneinde tot andere werkverhoudingen te komen. Het oude model volgens welk de architect namens de opdrachtgever met de bouwer onderhandelt, zal in de unitbouw niet makkelijk opgeld doen, maar een positie puur aan de hand van de systeembouwer werkt evenmin, omdat de systeembouwer er vaak niet in slaagt architectonische ideeën goed over te brengen bij de opdrachtgever. Om die reden stelt Post een soort nieuwe driehoeksverhouding voor, waarin de drie partijen gelijkwaardig rond de tafel zitten.

Architectonisch valt nog wel wat te verbeteren

Reageer op dit artikel