nieuws

Bericht uit Berlijn

bouwbreed

Bericht uit Berlijn

We zijn een week in de Duitse hoofdstad Berlijn en huren het appartement van een Nederlandse ontwikkelaar. Als ik, met mijn dochter achterop de fiets, nietsvermoedend een rood licht op de Torstrasse passeer, zoeven vlak daarna drie elektrische autoraampjes gelijktijdig naar beneden. Vanuit drie erg Duitse auto’s wordt ons luidkeels en op niet mis te verstane wijze duidelijk dat wij ons in een andere cultuur bevinden. ‘Ordnung muss sein’, zei mijn vader altijd.

We fietsen door naar Alexanderplatz. De laatste keer dat ik hier was, bevond dit plein zich nog achter de muur. Ook voor dit gebied ligt een plan klaar, maar hier kun je nog net de sfeer van Oost-Berlijn opsnuiven. Het is een ruimte, die in de verte lijkt op een uitvergroot buurtplein in een naoorlogse Nederlandse wijk.

Na een week stedelijke transformaties, zover het oog reikt, heb ik de neiging op zoek te gaan naar het Berlijn van vóór 9 november 1989. Dat moet toch nog in ruime mate voorhanden zijn. Het Tierpark Friedrichsfelde misschien, achterin voormalig Oost-Berlijn. Maar zelfs hier is fors geïnvesteerd in nieuwe verblijven voor de uitgebreide populatie apen. En ook de metrostations in dit deel van de stad zijn inmiddels ontdaan van hun oude DDR-outfit.

Haagse bestuurders riepen een paar jaar geleden wel eens, dat in Den Haag meer wordt geïnvesteerd dan in het nieuwe Berlijn, maar dat lijkt me echt overdreven. Je moet je best doen om gebieden te vinden waar niets gebeurt. Minimaal rijdt er een gloednieuwe en hypermoderne tram van het Berliner Verkehrsbetriebe door de straat. En dan de stationsontwikkeling. Het Lehrter Bahnhof….! Hier wordt echt iets groots verricht. Op een steenworp afstand van het Bundeskanzleramt wordt een Europees station gebouwd, dat zijn weerga niet kent. De Duitse hoofdstad wordt aangesloten op Europa. Het project is nu in uitvoering. Zou Tineke Netelenbos dit ooit gezien hebben? Als je met dit station op je netvlies doorschakelt naar onze armzalige stationsplannen, word je meteen overmand door zwaarmoedige gevoelens.

De vorige regeerploeg leed aan een onvoorstelbaar provincialisme wat betreft de aansluiting op de buitenwereld. Het kabinet- J.P. Daadkracht c.s. zet die politiek met overtuiging voort. Overal in Europa wordt zwaar geïnvesteerd in het snelle railnet en de grote knooppunten daarop. Nederlandse politici lijken dagelijks alle buitenlandpagina’s in de kranten over te slaan.

Het opvallendst in Berlijn vind ik nog de stille transformatie van de gewone stadsstraat. Aan de noordkant van het centrum zie je in elke straat wel een paar nieuwbouwprojecten. Oude grauwe wooncomplexen, tot zes verdiepingen hoog, worden vervangen door frisse appartementencomplexen. Beneden winkels of kantoren. Andere DDR-woonkazernes worden grondig gemoderniseerd.

Men lijkt echt de slag te pakken te hebben met deze stuksgewijze, kleinschalige maar intussen substantiële stedelijke vernieuwing. Het resultaat is een wonderlijk maar heel acceptabel palet van nieuwbouw, restauratiebouw en DDR-restanten. Volgens kenners zal deze vernieuwingsgolf binnenkort tot stilstand komen. Eigenlijk lijkt dat nu al het geval. De markt laat het namelijk afweten. Het is al te zien. Appartementencomplexen die al maanden geleden zijn opgeleverd staan nog geheel leeg. Projectborden op bouwplaatsen beginnen al wat te verzakken. De vraag laat het afweten.

Misschien is dat het grote verschil met Nederland. Bij ons is de stedelijke markt nog gewillig. Maar anders dan hier in Berlijn hebben wij de vernieuwingsslag nog niet te pakken. Veel vraag, weinig aanbod. En de tragiek zou wel eens kunnen zijn dat als we straks die slag wèl te pakken hebben, bij ons de markt het ook laat afweten&insldr;&insldr;.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels