nieuws

Verkeersminister kiest voor kamerbankje

bouwbreed

den haag – Minister Netelenbos (verkeer) neemt de komende vier jaar plaats in de kamerbankjes. Ze maakt zich grote zorgen over de politieke aardverschuiving die de afgelopen weken heeft plaatsgehad, maar vindt het ronduit kiezersbedrog om nu weg te lopen uit politiek Den Haag. ‘De Bijltjesdagsfeer die rondwaart, moet stoppen.’

Netelenbos voelt zich niets te goed voor de functie van kamerlid, zegt zij in haar eerste interview sinds de moord op Fortuyn. Ondanks de afstraffing van Paars bij de verkiezingen van 15 mei vindt ze juist dat ze met haar regeringservaring uitstekend oppositie kan gaan voeren. ‘Ik vind dat als je ervoor kiest om op de lijst te staan, je ook echt beschikbaar moet zijn.’ De Karel Appel en het kunstwerk met grote groene schijven achter haar bureau zullen meeverhuizen naar het Binnenhof. Daarmee neemt ze afstand van de beslissing van haar partijgenoten Pronk en Vliegenthart om ruimte te maken voor nieuwe gezichten. Ze is van plan zich met hart en ziel in te zetten als volksvertegenwoordiger, maar sluit daarbij de terreinen Verkeer en Waterstaat en onderwijs uit. Netelenbos laat doorschemeren wel iets te voelen voor het migratiebeleid, volgens haar eigen zeggen hét hoofdthema voor de komende kabinetsperiode.

Ommezwaai

De bouwsector verlangt volgens de bewindsvrouwe naar een man met een dikke sigaar en een dikke mercedes als nieuwe minister van verkeer. ‘Misschien wel iemand als Pieter Hofstra’, filosofeert zij met een venijnige glimlach. De minister neemt het de VVD’er nog steeds kwalijk dat hij samen met het CDA een stokje stak voor het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan. Zelf is ze trots op de ommezwaai die deze wet teweeg had moeten brengen door nieuwe infrastructuur af te wegen tegen een kader van benutten, beprijzen en dan pas bouwen. ‘Hofstra wil elk project tot 2020 nu al juridisch inkaderen. En daar wilde ik nu juist van af, want niemand kan in de toekomst kijken en bepalen waar de prioriteiten moeten liggen.’ De bouwsector legt naar haar smaak veel te veel nadruk op het ‘uitrollen van asfalt’. ‘Het lijkt wel rupsje nooitgenoeg, maar in Nederland hebben we helemaal niet de ruimte om maar constant bij te bouwen.’ De minister vindt dat juist veel te winnen is bij beter benutten van bestaande spoorwegen, trambanen en wegen.

Files

De verkeersminister was dan ook onaangenaam verrast door de ‘verhuisdoos vol toezeggingen’ die haar voorganger achterliet. ‘Dat is niet mijn manier van werken. Ik heb serieus moeten kijken naar plannen die uit de jaren tachtig stammen. Daardoor worden nu wegen gebouwd in gebieden waar ze toen alleen maar bang waren voor toekomstige files. Hetzelfde geldt voor lightrail-projecten in Oost-Groningen. Je kunt ernstig twijfelen over het werkelijke nut daarvan, maar het is nu eenmaal een idee.’ Netelenbos is niet van plan lijken in de kast achter te laten voor haar opvolger en adviseert hem of haar in ieder geval niet te beloven de files op te lossen. ‘Dat kun je toch niet waarmaken. In de afgelopen acht jaar zijn er anderhalf miljoen banen bijgekomen. Tegen die extra mobiliteit is nooit op te bouwen.’ De eerste prioriteit zou wat haar betreft moeten liggen bij het vlot trekken van het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan. Het idee om de spitssnelheid uit het plan op te hogen van 60 naar 80 kilometer per uur, doet de minister af als kortetermijndenken. ‘Dat zou nog eens 30 miljard euro extra vergen, alleen om de piektijden te ontlasten. Naar mijn smaak is zoveel geld beter besteed aan onderwijs, zorg of natuur. Spreiden van het verkeer zou ook enorm helpen. Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders nog steeds massaal om zes uur aan tafel schuiven. Je kunt ook heel gezellig om acht uur eten.’ Ze beschouwt het als de tragiek van een minister van Verkeer en Waterstaat dat concrete resultaten van nieuw beleid, pas onder een opvolger zichtbaar zullen worden. ‘Ik heb er al een paar CDA-collega’s op gewezen dat ze straks ‘mijn’ wegen mogen openen. Momenteel staat verschrikkelijk veel in de startblokken, maar het duurt gemiddeld zeven jaar voordat een project gerealiseerd is.’

Westerschelde

Het geven van prikkels aan bouwers heeft volgens Netelenbos de toekomst. Het inbouwen van boetes en beloningen bij aanbestedingen is de minister de afgelopen jaren goed bevallen. Ze voelt zich dan ook helemaal niet bekocht bij de bonus die ze moet uitbetalen nu de Westerscheldetunnel volgend voorjaar al klaar is. De bouwers blijken ineens snel te kunnen werken, terwijl ze tot twee keer dreigden het project maanden later op te leveren. De minister verwacht nog steeds veel van innovatieve aanbestedingen. Ze is tevreden over de HSL-contracten en hoopt op een vergelijkbare aanpak bij de aanleg van de Zuiderzeelijn. Netelenbos geeft wel toe dat in de praktijk de risicodeling een lastig punt blijft. Desondanks verwacht ze binnen afzienbare tijd ook concrete pps-projecten voor de A5 in combinatie met de Tweede Coentunnel en de A4 Midden-Delfland.

Zakelijk

Ze neemt het zichzelf kwalijk dat de discussie over wegvervoer versus openbaar vervoer is blijven steken in een ideologische patstelling. ‘Ik heb geprobeerd het onderwerp te verzakelijken en dat is niet gelukt.’ ‘Openbaar vervoer en automobiliteit zijn niet per se concurrenten en kunnen elkaar zelfs goed aanvullen. Dat idee dringt maar niet door in de Tweede Kamer. De ene partij profileert zich pro-auto en de andere partij juist pro-openbaar vervoer. Dat is traditie, maar strookt niet meer met de werkelijkheid.’ De Tweede Kamer heeft de minister op verschillende vlakken tegengewerkt en onnodig lang onderwerpen laten sloffen. ‘Het was een Kamer van vele schriftelijke rondes. Een simpel ja of nee was lastig’, meent Netelenbos, die daaraan ook het sneuvelen van het Nationaal Verkeers en Vervoersplan wijt. Nog een aantal wetten op verkeersgebied ligt bij de Eerste Kamer, zoals de Spoorwegwet, Tweede Maasvlakte en de wet die tolwegen mogelijk maakt. ‘Het was veel laatste-nippertjeswerk, maar ik heb goede hoop dat die wetten behandeld zijn voor de wisseling van de wacht’, zegt Netelenbos.

Leeg

De minister heeft het opgegeven een positief pleidooi te houden over de Betuwelijn. ‘Die moet zichzelf straks in de praktijk maar bewijzen. De Kamer kan zichzelf wel kwalijk nemen dat de lijn dubbel zo duur is geworden, doordat iedere lobby een luisterend oor vond. Er komen nu zelfs tunnels onder campings.’ Netelenbos bespeurt een soort Hollandse benepenheid, waarbij de neiging bestaat alleen nog maar binnen de dijken te kijken. ‘Ineens hoor je geluiden dat het idee achter de HSL ook niet zou deugen. Je kunt toch niet achterblijven bij de rest van Europa.’ Ondanks alles is de minister politiek Den Haag nog lang niet zat. Gisteren is ze beëdigd als Tweede-Kamerlid. Ze is nu nog druk met het afhandelen van allerlei lopende zaken op haar ministerie, maar heeft voor de komende zomer een lange vakantie in Noorwegen gepland. ‘Een groot leeg land’ als voorbereiding op een frisse wind in de oppositie. ‘Bouw verlangt naar man met dikke sigaar en dikke mercedes’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels