nieuws

Versluieren facturen: koud kunstje

bouwbreed

capelle aan den ijssel – Wie weten er wel en wie niet van onderlinge verrekeningen bij bouwbedrijven? Heel weinig mensen, vermoedt fraude-rechercheur B. Bruin. Het versluieren van onderlinge verrekeningen is een koud kunstje. Maar of de top van de bouwbedrijven vrijuit gaat, betwijfelt hij.

Schuif geld heen en weer tussen verschillende vennootschappen, stuur er een credit-nota achteraan en iedere FIOD-inspecteur is het spoor bijster. Zo simpel is volgens B. Bruin van SBV het versluieren van onderlinge verrekeningen of zwartgeld-transacties. Een vreemde factuur in een projectboekhouding, zegt volgens Bruin weinig. Zelfs niet een factuur voor de verbouwing van een kapperszaak zoals bleek uit de projectboekhouding van de Schipholspoortunnel.

Zo gemakkelijk gaat het? ‘Als je een uurtje je best doet, heb je zo tien goede verklaringen waarom een dergelijke factuur in die boekhouding op kan duiken. Voor een accountant of fraude-rechercheur is daar nauwelijks een speld tussen te krijgen. Het vergt te veel tijd om al die rekeningen in verschillende boekhoudingen op te sporen en naast elkaar te leggen. Dat doe je alleen bij zware verdenkingen en iemand je op een spoor zet.’

Maar een rechtgeaard boekhouder verstuurt toch geen factuur als er geen opdrachtbon tegenover staat? ‘Volgens de boekhoudkundige instructies die bedrijven hanteren niet. Maar als een directeur een boekhouder opdraagt een factuur te betalen, voor werk dat zogenaamd al een maand geleden is verricht na een mondelinge overeenkomst, dan moet je van goede huize komen wil je hem vragen alsnog een opdrachtbon te verzorgen. Want wie spreekt de directeur tegen? Bij het doorpluizen van een boekhouding wekt het ontbreken van zo’n document of een urenverantwoording ook geen argwaan.’

Voelt die boekhouder geen nattigheid en trekt hij op een gegeven moment niet aan de bel? ‘Er wordt nogal wat geïmproviseerd in de gemiddelde bouwput. Er vinden geregeld leveringen plaats op basis van mondelinge afspraken. Die boekhouder krijgt dus ook geen argwaan in het geval er een onderlinge verrekening plaatsvindt. De kennis daarvan kan zich binnen bedrijven beperken tot een enkeling. Dat leden van de Raad van Bestuur van grote aannemers er niets van weten, zoals diversen in de media meldden, geeft wel te denken. Het kan inderdaad zo zijn dat de personen die aanbestedingen regelen er geen baat bij hebben dat aan hun meerderen te melden. De klinkende resultaten die zij boeken, vergroten hun kansen op bonussen en premies. Als de directie weet hoe gemakkelijk ze die resultaten boeken, doet dat wellicht afbreuk aan hun status. Aan de andere kant: klokkenluider Bos regelde bij Koop Tjuchem ook niet zelf de aanbestedingen en hield evenmin zelf de schaduwboekhouding bij. Dat deden zijn ondergeschikten. Het is ook maar de vraag of het bestuursvoorzitters vrijpleit als ze van niets weten. Het gebeurt uiteindelijk toch onder hun verantwoordelijkheid. Zij moeten ervoor zorgen dat ze grip op de situatie houden.’

Heeft de accountant nog een rol? ‘Het is niet aan de accountant om fraude aan het licht te brengen. Een accountant kijkt naar de volledigheid van de omzet; of er niet meer omzet is gedraaid dan in de boeken staat. Daarnaast kijkt hij of de kosten in werkelijkheid niet lager zijn dan weergegeven. Hij neemt steekproeven en bekijkt misschien maar 10 op de 1000 facturen. Een belangrijk beginsel bij accountantswerk is materialiteit. Dat betekent dat je alleen transacties en facturen natrekt die een substantieel deel uitmaken van de totale projectkosten. Kozijnen die geplaatst zijn in het huis van een medewerker van de Schipholtunnel, vallen in het niet op de totale projectsom van ongeveer een half miljard euro. De accountants valt niet te verwijten dat ze daar niet op zijn gestuit.’

Een aannemer die met terugwerkende kracht zijn boekhouding in het reine wil krijgen, is waarschijnlijk bij niemand beter af als bij SBV? ‘Daar kunnen we niet aan beginnen. De integriteit van de opdracht en van de opdrachtgever staan bij ons voorop.’

Wie garandeert dat? ‘Onder meer de Raad voor de Tucht van de accountants. Als wij ons aan dergelijke praktijken schuldig maken is het snel met ons gedaan. Er zijn altijd wel belanghebbenden die ons voor de raad willen brengen. Ik moet het afkloppen, maar niemand uit het team dat sinds kort SBV vormt, heeft ooit zo’n zaak aan de hand gehad. Ik kan me wel voorstellen dat aannemers ons op een bepaald moment vragen een contra-expertise uit te voeren in een poging de bevindingen van het OM te weerleggen. Maar ook dan zullen we van tevoren bedingen dat we ongehinderd een objectief oordeel vellen. Aan hen vervolgens de keuze dat al dan niet naar buiten te brengen, maar wij zullen altijd objectief blijven. Daarover maken we van tevoren goede afspraken. In het offertestadium al. Want ook als ons antwoord de opdrachtgever niet goed uitkomt, zal hij toch onze factuur moeten betalen.’ ‘Er wordt nogal wat geïmproviseerd in de bouwput’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels