nieuws

‘Profession Architect’ is gesubsidieerde bureaufolder

bouwbreed

‘Bang!’, staat er in vrolijk rood op bladzijde 23 van het boek ‘Profession Architect’, met essays van de architectuurhistorici van het bureau Crimson over de Architekten Cie., het bureau van onder anderen Pi de Bruijn en Frits van Dongen. ‘Bang’ is in dit geval het Engelse woord, niet het Nederlandse. Het betekent dus ‘boem!’ en het staat gedrukt op een foto van een zandvlakte met een enorme hoop bakstenen op de voorgrond. Het blijkt Roombeek West te zijn, de door de vuurwerkramp vernielde stadswijk in Enschede. Volgens Allard Jolles absoluut geen subtiele vondst.

‘Bang!’ is het woord dat bijvoorbeeld op zo’n vlaggetje staat dat na het overhalen van de trekker uit een feestwinkelpistool komt. Een of andere grapjas heeft dat gewoon over het rampgebied heen geplakt. Je moet maar durven een opdrachtgever zo van dienst te zijn.

Dood

Als deze foto het beroep architect symboliseert, dan luidt de bijbehorende slogan: de één z’n dood is de ander z’n brood. Of is het een subversieve poging van Crimson om Pi de Bruijn in Enschede in diskrediet te brengen? Crimsons essays geven het antwoord: nee. Want van de doorgaans zo kritische toon van het bureau is hier weinig terug te vinden. De keus voor De Bruijn wordt zelfs een ‘blijk van waardering’ van de rijksoverheid voor de burgers van Enschede genoemd. De samenstellers van het boek, naast Crimson ook de Architekten Cie. zelf, willen in tekst en beeld (fotografie van Marcel Molle) laten zien dat het werk van het bureau vooral in relatie staat met de realiteit van alledag. Dat is een loffelijk streven, want meestal staat er van die betonporno in dit soort acquisitiefolders: mooi zonnetje op het leuke geveltje en geen mens te zien. Maar de fotografie in dit boek schiet haar doel regelmatig voorbij: Nederland lijkt een naargeestig oord geworden, waar de tijd sinds het midden van de jaren 70 stil is blijven staan. Het leven is hard en de gebouwde omgeving moet vooral dáárvan getuigen. De foto’s roepen op vooral geen aandacht meer te besteden aan de schoonheid van de gebouwde omgeving. De Architekten Cie., toch regelmatig aan de slag met supervisie of stedenbouwkundige kwaliteit, voedt met de gekozen stijl van fotografie een van de ondervindingen van Koolhaas: met stedenbouwkundig nietsdoen krijg je net zo’n stadsbeeld als met planologische begeleide huzarenstukjes. Als je dat vindt, waarom dan het supervisorschap ambëren? Tijdens de boekpresentatie in Amsterdam riep columnist Jan Mulder de Cie. op iets aan het imago te doen. Te veel kantoren, riep Mulder. En dat klopt. Zelfs opdrachten die vragen om feest (muziekzaal, bioscoop) krijgen van de Cie. het uiterlijk van een loods op een bedrijventerrein. Crimson schrijft over de bioscoop in Zuidoost dat daar aan de buitenkant geen architectuur van betekenis te zien is. Maar dat is niet erg, vervolgt Crimson, want de filmbezoeker heeft toch niks aan een gevel, het feest van naar de film gaan speelt zich binnen af. Wel eens in Tuschinski geweest? De lol begint op straat! Daar komt bij dat het in álle architectuur om het zich binnen afspelende programma gaat: wonen doe je ook binnen. Maar om dan de gevel onontworpen te laten? Zo maken de meeste teksten niet de indruk dat daar een degelijke architectuurhistorische studie aan ten grondslag ligt. De subsidie van het stimuleringsfonds (dit keer 22.689,01euro) is daar duidelijk niet voor gebruikt.

Geweld

Helaas is ook de algehele verzorging van het boek onzorgvuldig: de eerste de beste beeldverwijzing die ik opzocht klopte al niet en er staan allerlei onzorgvuldigheden in de tekst. Een voorbeeld: ‘Pi de Bruijn’s master plan’ staat er, als de Amsterdamse Zuidas ter sprake komt. Terwijl De Bruijn pas bij de Zuidas werd betrokken nà het vaststellen van het ‘master plan’. En dat nota bene in een stukje tekst over auteurschap. Overdrijven kan Crimson ook: het Zuidasproject wordt vergeleken met ‘the Battle of Britain ­ it is a fight the Dutch urban planning and physical planning community cannot afford to lose’. De Battle of Britain? Lijken gebeurtenissen uit 1940 op het werken aan de Zuidas? Of bedoelt Crimson gewoon ‘erop of eronder?’ Schrijf dat dan. De discussies met Rijkswaterstaat zijn vast heftig, maar hoe de uitkomst ook is, spreken over ‘winners and losers’ slaat nergens op. Van ‘Bang!’ tot en met de ‘Battle of Britain’, in dit boek staat te veel verbaal en visueel zinloos geweld.

Allard Jolles Architectuurhistoricus

Profession Architect. De Architekten Cie.,

Crimson, Uitgeverij 010, ISBN 90 6450 485 7, 34,50 euro Te veel verbaal en visueel zinloos geweld

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels