nieuws

Paalkopvervuiling teistert Arnhems danstheater

bouwbreed Premium

arnhem ­ Een enorme bak van 100 bij 40 meter, de grove uitstraling van een betonnen diepwand, de wapening die overal uitsteekt en water dat tot 5 meter onder de rand van de diepwand staat. Het meeste heeft de bak weg van een opgegraven onderzeeboothaven uit de Tweede Wereldoorlog. Het is de bouwput van de nieuwe faculteit van het danstheater Arnhem waar Duik­ & Lasbedrijf Boeren (DLB) herstelwerk verricht aan de paalkoppen die lijden aan ‘paalkopvervuiling’.

Het komt nog al eens voor dat huizen verzakken als gevolg van verrotte paalkoppen. Als houten palen droog komen te staan, is de kans namelijk zeer groot dat de paalkop binnen korte zijn sterkte verliest. Een betonnen heipaal of in de grond gevormde paal is wat dat betreft een ideale oplossing. Onder of boven water blijft het beton in goede staat, mits onder meer de dekking van eventuele opgenomen wapening maar voldoende is. Schade ontstaat echter als te zwaar wordt geheid. Een heipaal kan scheuren of zoals in Arnhem bij het nieuwe danstheater gebeurde: er ontstond paalkopvervuiling. Bij het heien van de palen zijn door grote weerstand in de bodem de stalen profielen van meer dan honderd van de driehonderd heipalen vervormd. Door beschadiging van de stalen trekplaten in de kop van de H­profielen kon bovendien grout (cement en water) ‘ontsnappen’ en zich willekeurig rond de paalkop vormen. M.E. Dienaar, uitvoerder van DLB: “Wij zouden sowieso alle palen controleren, het overbodig grout verwijderen en het piepschuim uit het H­profiel verwijderen, maar toen bij inspectie onder water bleek dat er veel schade was, volgde de aanvullende opdracht de paalkopvervuiling te verhelpen.” Om het werk uit te voeren zette Duik­ & Lasbedrijf Boeren een ‘habitat’ in, een 10 ton wegende duikklok van 2 bij 2 bij 2 meter die plaats biedt aan twee duikers. Dienaar: “Vanaf een ponton manoeuvreren twee werknemers de habitat met een portaalkraan in de juiste positie. Dan duiken twee man vanaf de ponton naar de habitat die precies over een paalkop is geplaatst.” De twee duikers kunnen in de habitat hun duikuitrusting loskoppelen. De laag water die er bij binnenkomst nog in staat, wordt met luchtdruk naar buiten gedrukt, zodat de duikers droog op de bodem kunnen werken.”

Palenkraker

Met jekkerhamers op lucht kunnen de mannen de groutproppen weghakken. “We gebruiken hiervoor gefilterde lucht omdat het lucht betreft die de duikers in de klok weer inademen.” De duikers voeren alle brokken grout af. “Uiteindelijk komt op de bodem, die zich op 0 meter NAP bevindt, de betonnen onderwatervloer. Voor een goede hechting zou anders eerst al het grout gereinigd moeten zijn en dat is natuurlijk niet te doen.” Als de groutprop te groot is, komt de palenkraker in actie. Vanaf een tweede ponton laat DLB de hydraulische palenkraker naar beneden zakken. De omvang van de kraker die om de groutprop wordt geplaatst, is afhankelijk van het aantal schakels. Is de groutprop plaatselijk groter, dan komt er een schakel bij. In de ‘ketting’ opgenomen vijzels drukken het beton stuk. In totaal wordt 25 kubieke meter grout afgevoerd. Vervolgens pakt DLB het staal aan. Als de stalen bint ernstig is vervormd, snijden de duikers de paalkop eraf. “Dat gebeurt niet in de habitat. We snijden het staal met een zuurstofvlam en als zuurstof per ongeluk in zuivere vorm in de afgesloten habitat vrijkomt, ontstaat er explosiegevaar.” Het snijden wordt daarom door de duikers onder water uitgevoerd. Lassen kunnen de duikers wel in de klok. Dat kan nodig zijn voor het herstel van de stalen profielen of het vastlassen van een wapeningskorf in die gevallen dat het stalen bint niet goed te herstellen is. Dienaar: “Voor de bouw is eerst de diepwand gemaakt. Vervolgens zijn de driehonderd MV­palen tot op een diepte van 18,5 meter ­ NAP geheid en is de grond in de bouwput afgegraven tot de diepte waarop de meter dikke onderwatervloer komt.” Na het afgraven en afvoeren van het zandpakket liep de bouwput onder druk van het spanningswater vol tot 5 meter onder de rand van de diepwand. Dienaar: “Het water staat op dit moment op 9 meter boven de bodem van de put op 9 meter boven NAP. Die hoogte is afhankelijk van het spanningswater in de Rijn.” De faculteit van het danstheater staat op een steenworp afstand van de rivier en door het stijgen van het water kan het spanningswater tot 12 meter boven NAP oplopen. “De MV­palen dienen dan ook als trekpalen om het danstheater bij stijgende grondwaterstand niet te laten drijven.” De palen zijn volgens Dienaar berekend op een trekkracht van maximaal 150 ton per stuk. De bovenkanten van de MV­palen steken ongeveer 1,2 meter boven de bodem in de put uit. Als de stalen binten in orde zijn, kan de aannemer het beton storten van de onderwatervloer. Na het uitharden steken de MV­palen nog zo’n 20 centimeter boven de vloer uit. Dienaar: “Op de onderwatervloer komt de constructievloer die helemaal vol ligt met wapening. Voor het storten van deze vloer lassen we de wapening aan de het staal van de heipalen vast.” DLB was vanaf het begin bij het project betrokken en zou volgens Dienaar drie tot vier weken werk hebben. Na de constatering van paalkopvervuiling kreeg het duikbedrijf de aanvullende opdracht. Toch heeft het gebleken gebrek voor het project door inzet van extra mensen geen noemenswaardige vertraging opgeleverd, met een uitloop voor DLB van iets meer dan een week. “Om dat te realiseren zijn we wel dag en nacht met achttien mensen aan het werk geweest”, aldus Dienaar. MV­paal De MV­paal is een in de grond gevormde betonnen funderingspaal voorzien van bijvoorbeeld een stalen koker, damwandprofiel of H­profiel. Doordat de paalvoet groter is dan de schacht, ontstaat tijdens het heien achter de voet ruimte. Met een perslans wordt van onderaf met fijn beton of grout (mengsel van cement en water) geïnjecteerd. De hoge druk waarmee het beton in de holle ruimte wordt geperst, voorkomt dat de ruimte ‘inzakt’ of dat grond en water bij het stalen profiel komt. Door de grillige vorm van de paal is de mantelwrijving hoog. Dat maakt de MV­paal geschikt als trekpaal. Projectgegeven Opdrachtgever: ArtEZ Hogeschool Architect: Hubert­Jan Henket architecten BNA Adviseur: ABT adviesbureau voor bouwtechniek BV Bouwkostenadviseur: Dukers & D Cock Aannemer: Welling en Züblin VOF Onderaannemer: Duik­ en Lasbedrijf Boeren BV

Reageer op dit artikel