nieuws

Redding voor superlichte constructie

bouwbreed Premium

diemen – De houten kringenwetboerderij de Zeehoeve aan de Overdiemerweg in Diemen verkeert in deplorabele staat. Het rabatwerk van het rustieke onderkomen, dat in het schootsveld van Fort Diemerdam ligt, vertoont een droeve aanblik. Een restauratie moet het monument redden.

Op het achtererf is de bemoste oude kap van de hooiberg ter aarde gezegen. De Zeehoeve, met gaten in het dak en een met stro volgepakt gebint, laat een aandoenlijke verwaarlozing zien die tegelijkertijd de wortels blootlegt van wat eens was: sappelende boeren die het zonder de hulp van krachtwerktuigen moesten zien te rooien. De cultuurhistorische waarde van de zieltogende boerderij uit 1880 – sinds een jaar of vijf buiten bedrijf – wordt echter niet bepaald door zijn authentieke bedrijfsvoering, maar door zijn bouwwijze op grond van de Kringenwet. Kringenwetwoningen staan in directe relatie tot de voormalige Stelling van Amsterdam, de kringstelling van permanente verdedigingsbouw rond de hoofdstad. Kringenwetwoningen zijn niet-militaire gebouwen in de omgeving van forten en vestingen. De bouwwerken in de binnenste kring bestonden uit louter brandbare materialen. Ze moesten bij oorlogsdreiging eenvoudig en snel vernietigd kunnen worden, omdat ze in het directe schootsveld stonden. Nederland telt nog slechts twee kringenwetboerderijen. De Zeehoeve, nu nog eigendom van de Diemer elektriciteitsleverancier Reliant Energy, wacht dan ook een grondige restauratie, die voor 90 procent uit het wegwerken van achterstallig onderhoud bestaat. Andere werkzaamheden omvatten handhaving van enkele karakteristieke elementen als gietijzeren gootlijsten en de houten hooiberg. Volgens de Amsterdamse architect Rob Witsel is De Zeehoeve vooral bijzonder, omdat de lichte constructie op de grens van het aanvaardbare is. Witsel heeft in opdracht van de provincie Noord-Holland de constructies van de forten van de Stelling van Amsterdam in een naslagwerk vastgelegd. Hij hoopt dat de boerderij niet is aangetast door zwam of houtworm. ‘Dat moet nog worden onderzocht. Zachtboard en andere materialen worden uit het woongedeelte verwijderd, waarna brandwerende elementen worden aangebracht. In de spouw komt steenwol om het binnen een beetje behaaglijk te krijgen. De stal behoort dat niet te krijgen. Die blijft, naar oorspronkelijk ontwerp, uit beschoten horizontaal rabat bestaan.’

Verbindingsweg

Stadsherstel Amsterdam NV staat op het punt de oude Zeehoeve te verwerven. De tekeningen en het bestek voor de restauratie liggen klaar. Adjunct-directeur J. Hulscher: ‘Het pand is nog redelijk intact en vrij eenvoudig te restaureren.’ Hij ervaart de aanleg van de verbindingsweg naar IJburg pal langs de boerderij wel als kwalijk. ‘Wat dat op den duur betekent voor de kwetsbare fundering van Zeehoeve, wordt nader onderzocht.’ Ook bouwer W. Groen van aannemer Hillen en Roosen spreekt zijn bezorgdheid uit over de mogelijke schade die de nieuwe weg naar IJburg zou kunnen veroorzaken. ‘Als het grondpakket door die weg ernstig te lijden gaat krijgen, zullen we nadere funderingsbescherming moeten aanbrengen om die gronddruk tegen te gaan.’ De staat van de fundering van de boerderij viel constructeur P. van Bezu van Evers Partners uit IJmuiden knap tegen. ‘Die is aan ÈÈn kant helemaal weggekanteld. Ik had eerlijk gezegd gedacht dat ze enkele meters zand als bovenlaag zouden hebben gebruikt, maar ze blijkt gewoon op de klei te staan.’ Van Bezu maakt zich over de effecten van de weg naar IJburg minder zorgen. ‘Dat dijklichaam wordt onderboord en straks door 4000 buispalen gedragen. Het oorspronkelijke plan was dat er prefab betonpalen geheid zouden worden. Gelukkig heeft men het paaltype gewijzigd in een type waarbij nauwelijks geweld nodig is.’ Het terugbrengen van de Zeehoeve in de oorspronkelijke staat gaat rond de 450.000 euro kosten. Het idee is om het werk gedeeltelijk door de Stichting Herstelling te laten uitvoeren. Deze stichting, die de forten van de Stelling van Amsterdam onderhoudt, biedt jongeren de kans een vak te leren. De stichting wordt mogelijk de nieuwe bewoner van de Zeehoeve.

Reageer op dit artikel