nieuws

Berlage als decor voor expositie Le Corbusier

bouwbreed Premium

amsterdam – Beton en Le Corbusier zijn bijna synoniemen. In de periode van het Nieuwe Bouwen groeide deze betonridder uit tot een ontwerper van formaat, hoewel niet altijd geliefd. In de Beurs van Berlage schijnen vanaf vandaag tot 13 januari de spotlights op deze Zwitserse architect met een speciale expositie getiteld ‘Le Corbusier ontmoet Berlage’.

Dat zou dan de eerste keer zijn, want in werkelijkheid hebben Berlage (1856-1934) en Le Corbusier (1887-1965) elkaar nooit ontmoet. De eerste stond aan het begin van het Nieuwe Bouwen, de ander was het hoogtepunt. De een was een nette Hollander, de ander een excentrieke Zwitser. Berlage bouwde vooral in baksteen, Le Corbusier uitsluitend in beton, het liefst ruwe beton. Tegenover de verschillen staan ook overeenkomsten. Beiden verafschuwden overbodige decoraties, waren nieuwsgierig naar nieuwe technieken en wisten bovenal ruimte te cre’ren. De Notre Dame du Haut in Ronchamps van le Corbusier en de Beurs van Berlage zijn hiervan voorbeelden.

Woonbeton

Niettemin lijkt de architectuur van Le Corbusier achteraf gezien mislukt. De Bijlmermeer zou nooit zijn gebouwd zonder geÏnspireerd te zijn door La Ville Radieuze (1935) van Le Corbusier, een waanzinnige groteske klomp woonbeton. Toch sprak dat direct na de Tweede Wereldoorlog aan, omdat men bij de brokken stond van het grootste onbedoelde huizensloopproject dat de wereld ooit had meegemaakt. Waar de architectuur van Berlage nog steeds functioneert en mooi wordt gevonden, oogst Le Corbusier – hoe befaamd ook – maar weinig lof. De maquette-expositie laat echter zien hoe bijzonder veel van zijn gebouwen zijn geweest. De maquettes van de witte betonnen gebouwen vormen een rustpunt in de druk gedecoreerde ruimten van Berlage. De houten lambrisering en de donkere baksteen van Berlage versus de koele lijnen van Le Corbusier.

Bandvenster

De miniatuurtjes tonen onder meer de vijf beroemde punten van de Zwitserse architect. De pilotis, de palen waarmee het huis van de grond wordt getild waardoor er ruimte ontstaat voor auto of tuin. De daktuin, als isolatie en verdubbeling van het beschikbare tuinoppervlak. De vrije plattegrond, weer zeer actueel, waarmee wanden, deuren en ramen naar believen kunnen worden verplaatst. Dankzij de mogelijkheden van gewapend beton was men niet langer gebonden aan constructieve beperkingen. Tot slot het bandvenster, een horizontaal raam over de gehele gevelbreedte, dat eveneens mogelijk werd vanwege het gebruik van beton, waardoor de gevel geen dragende functie meer had.

Territorium

Door zijn calvinistische achtergrond, zijn utopische manier van denken en zijn voortdurende zucht naar de waarheid, bedacht de radicaal Le Corbusier dat wonen, werken, recre’ren en cultuur van elkaar gescheiden moesten zijn. Elk zijn eigen territorium. Als autoliefhebber opteerde hij voor een zo optimaal mogelijke verkeerscirculatie. Hij heeft dit op vele plaatsen in de wereld tot uiting gebracht. De Zwitser bereisde alle continenten, maar adoreerde het gebied rond de Middellandse Zee. Het Rijk van Licht en Ruimte, zo noemde hij het, want licht is ruimte. Eind zomer 1965 stierf Le Corbusier in zijn geliefde woongebied als gevolg van een hartaanval bij het zwemmen. Hij was achter in de zeventig, maar stond nog midden in het werk en zat boordevol plannen. De maquettes van de witte betonnen gebouwen vormen een rustpunt in de druk gedecoreerde ruimten van Berlage.

Foto: Dijkstra

Reageer op dit artikel