nieuws

Gaaf object School en appartementen Amsterdam

bouwbreed Premium

Gaaf object School en appartementen Amsterdam

Studio Herman Hertzberger Een Montessorischool, met daarbovenop acht appartementen. Het is niet de eerste school voor deze onderwijsvorm van Herman Hertzberger, die je zou kunnen omschrijven als de Nederlandse Montessori-architect. School en woningen liggen op het uiterste puntje van het Bickerseiland, dat samen met het Prinseneiland en het Realeneiland een bijzondere enclave vormt in de Amsterdamse binnenstad.

Wat maakt dit tot zo’n bijzondere buurt? Het wemelt hier van de interessante gebouwen, van monumentale zeventiende-eeuwse huizen tot hedendaagse architectuur. Van hoge architectuur tot nederige utilitaire objecten. In de jaren negentig bouwde Tijmen Ploeg hier bijvoorbeeld verschillende woningen en bedrijfsruimten tussen de oude pakhuizen en werven. In de twee decennia daarvoor werkten architecten als Paul de Ley, Jouke van den Bout en Lafour & Wijk hier in de stadsvernieuwing. Je ziet het aan hun architectuur misschien niet meer af, maar die was destijds absoluut spraakmakend. Waren die stadsvernieuwers niet zo’n beetje de geestverwanten van Hertzberger destijds? Zeker, dat zijn ook architecten uit wat je de structuralistische school in de architectuur zou kunnen noemen, waarvan Hertzberger een van de grondleggers is geweest. Met een nadruk op de voltooid verleden tijd, want hij heeft zichzelf daarvan bevrijd. Na grote structuralistische gebouwen als het muziekcentrum Vredeburg in Utrecht en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in Den Haag, is hij zich aan zijn zelfopgelegde regels onttrokken. Met gebouwen als het Chassétheater in Breda en de grote Montessorischool in Amsterdam-Oost heeft Hertzberger duidelijk andere wegen ingeslagen. Is dat ook in deze school met bovenwoningen het geval? Ja, hoewel dat op verschillende manieren wel een echte Hertzberger is, als je kijkt naar de ruimtelijke opbouw, of naar de details als de trappen en leuningen. Maar het is ook weer wezenlijk anders dan alles wat hij hiervoor heeft ontworpen. Alleen al door de doos van oranjerood hout, met daarin grote luiken, die de appartementen omhult. Dat maakt Hertzberger tot een bijzonder architect, want hoeveel ontwerpers op leeftijd weten te ontsnappen aan een herhaling van eerder gedane zetten? ‘Bovenwoningen’ lijkt me overigens een te schrale aanduiding voor de luxe appartementen met hun royale uitzicht. Die vooral geschikt zijn voor werkende mensen met een baan van negen tot vijf buitenshuis. Tenzij je heel veel houdt van het doordringende geluid, dat kinderen op een schoolplein weten te produceren. Dat er op deze plek nog een schoolplein af kon. Het is niet groot, maar er was zelfs nog ruimte voor een zandbak. Zonder schoolplein geen school en zonder zandbak geen schoolplein. En voor Hertzberger lijkt ook nog te gelden, geen schoolplein zonder de scherventegels van dochter Akelei, die telkens weer wordt ingeschakeld om een finishing touch te geven aan de scholen van haar vader.

Reageer op dit artikel