nieuws

Boekje helpt bij keuze voor niveau duurzaam bouwen

bouwbreed Premium

Het verdient de voorkeur om helemaal aan het begin van een bouwproject vast te stellen hoe duurzaam het uitgevoerd moet worden. Dat is minder eenvoudig dan het lijkt. Het boekje ‘DCBA-kwartet Duurzaam Bouwen, duurzame ideeën volgens de viervariantenmethode’ biedt uitkomst.

Duurzaam bouwen is een relatief begrip. Het gaat altijd om het vergroten van de mogelijkheden van anderen op de wereld, nu en in de toekomst. Voorbeelden zijn het isoleren van een woning waardoor minder energie wordt verspild, het gebruik van een blijvende energiebron zoals zonlicht of de toepassing van materialen die het milieu niet aantasten. Het is moeilijk om absoluut vast te stellen wat duurzaam is. Toch is het goed mogelijk om een ambitieniveau vast te stellen voor de verschillende onderdelen van een bouwproject.

In 1988 werd een methode ontwikkeld tijdens het project Ecolonia in Alphen aan den Rijn. Zij werd voor het eerst toegepast als DCBA-methode bij de ontwikkeling van de woonwijken Morra Park in Drachten en Ecodus in Delft. DCBA staat voor vier niveaus van duurzaamheid. D staat voor ‘De normale situatie’ (geen aandacht voor het milieu), C houdt in ‘Correctie van de normale situatie’ (met aandacht voor het milieu), B betekent ‘Beperking van de schade tot een minimum’ en A is ‘Absoluut de beste situatie’.

Kwartetspel

Het boekje behandelt zeven thema’s waarbij duurzaamheid een rol speelt: energie, water, groen, verkeer, materialen, leefmilieu en afval. Elk thema is onderverdeeld in vier sub-thema’s. Plaatjes en tekst maken duidelijk wat nodig is om voor elk sub-thema het niveau A, B, C of D te bereiken. Het gaat steeds om vier mogelijkheden. Dat bracht de ontwikkelaars op het idee om er een kwartetspel van te maken, met 122 kaarten. In feite zijn er nog veel meer aandachtsgebieden, thema’s, sub-thema’s en oplossingsvarianten.

Het kwartetspel leidt op een speelse manier tot inzicht in de verschillende niveaus van duurzaam bouwen. Het vraagt echter nog wel om uitleg. Daarom heeft uitgeverij Aeneas te Boxtel het boekje uitgegeven, in opdracht van het Nationaal Dubo Centrum in Rotterdam en samengesteld door BOOM Milieukundig Onderzoek- en OntwerpBuro in Delft en de Studiegroep StadsOntwerp & Milieu van de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Bij alle 122 kaarten van het kwartetspel wordt kort uitgelegd wat het niveau inhoudt en met welke maatregelen het bereikt kan worden.

Een aantal kwartetten zal iedereen bekend voorkomen. Neem bijvoorbeeld energiebesparing om de uitstoot van CO2 te verminderen of het gebruik van regenwater voor de wasmachine en het toilet. Het isoleren van gebouwen en scheiden van afval zijn reeds gemeengoed.

Vraagtekens

Andere kwartetten roepen vraagtekens op. Bijvoorbeeld de toelichting bij niveau A van het thema ‘bouwenergie’: ‘Zelfbouw is de meest ideale situatie. Menskracht neemt het werk van machines over. Geen prefab onderdelen uit fabrieken met machines. Er wordt gebouwd met lokale en lichte materialen zoals rondhout, stro en leem. Mensen bewerken en bevestigen de materialen op de bouwplaats.’ Hoe stellen de schrijvers zich dit voor? Menen zij werkelijk dat de bouw moet streven naar zelfbouw met lokaal gewonnen rondhout en met de hand vervaardigde producten van stro en leem?

Niveau A van het thema ‘groenbeheer’ is de natuur volledig haar gang laten gaan. Niveau A van ‘langzaam verkeer’ is uitsluitend vervoer per fiets, met een zeldzame uitzondering voor het vervoer van zware spullen. Niveau C van het thema ‘grof afval’ is een afdak in de wijk, waaronder bewoners rustig kunnen zoeken naar afgedankte huisraad. Niveau C van ‘langzaam verkeer’ voorziet in drukke, sociaal veilige nachtfietspaden met een goede verlichting, bij voorkeur niet aan palen bevestigd maar tussen de bomen gehangen.

Deze voorbeelden zullen niet veel mensen aanspreken. Zij roepen een beeld op van terugkeer naar het verleden, met alle nadelen van dien. Het is echter ook mogelijk om de voorbeelden op te vatten als een uitdaging. De traditionele fiets is dan een allegorie voor het innovatieve vervoermiddel van de toekomst. Rondhout, stro en leem staan dan voor innovatieve producten van vernieuwbare grondstoffen die met een minimum aan energie gewonnen en verwerkt kunnen worden. Bouwafval komt bijna niet voor omdat de toekomstige bouwprojecten tot in de kleinste details zijn uitgedacht.

Hulpmiddel

De bouw kan nog heel veel aan de duurzaamheid van onze wereld bijdragen. Het DCBA-kwartet geeft meer en minder goed toepasbare voorbeelden. Het is geen ‘afvinklijst’ maar een hulpmiddel bij het nadenken over duurzame oplossingen. Die moeten wel kritisch bekeken worden met een praktische, innovatieve en toekomstgerichte blik.

‘DCBA-kwartet Duurzaam Bouwen, duurzame ideeën volgens de viervariantenmethode’ is een uitgave van Aeneas in Boxtel, tel. 0411 650085. Het boekje kost euro 12,50 zonder verzendkosten, het kwartet euro 9,00.

Reageer op dit artikel