nieuws

‘Conferentieoord ideaal voor aannemers en architecten’

bouwbreed

De leiding van conferentieoord Morgenstern heeft nog nooit aan de bouw gedacht als doelgroep. Maar het is goed mogelijk om er bijvoorbeeld brainstormsessies te houden. Dan kunnen aannemers, architecten, projectontwikkelaars en opdrachtgevers meteen kennismaken met de biologische bouwmethode. Een beter voorbeeld dan deze compleet vernieuwde boerderij is namelijk moeilijk te vinden.

Driemaal heeft Morgenstern een open dag gehouden. De belangstelling uit de omgeving was enorm. Veel ouderen wilden wel eens zien wat er van de boerderij en ligboxenstal is geworden. Zij vielen van de ene verbazing in de andere. Twee gebouwen zijn volledig gerenoveerd, de ligboxenstal is tot op het fundament verdwenen en vervangen door een geheel nieuw gebouw met de naam ‘De Dolfijn’. Het project is volledig biologisch uitgevoerd, met houtskeletwanden, pavatherm isolatie, warmtemuren, zonnepanelen en photovoltaïsche cellen (pv), een afgeschermde elektrische installatie, wanden van keramische blokken, afgewerkt met leemstuc.

Staal en beton zijn zoveel mogelijk geweerd, het metselwerk is gevoegd met tras en kalk, tot in de details zijn allerlei houtsoorten toegepast. Zelfs het aluminium van de zonnecellen is vervangen door houten frames en het zwembad beschikt over een installatie voor het doden van bacteriën en het revitaliseren van het water. Geen chloor. Geen flikkerende tl-verlichting. Geen harde betonnen wanden en koude stalen binten. Het conferentieoord komt over als een verademing.

Hoogst haalbare

Op basis van reacties van architecten durft Wim Mourits van Mourits Biobouw te spreken van het hoogst haalbare op het gebied van duurzaam bouwen. Hij vindt ‘duurzaam’ overigens een totaal verkeerd gekozen woord. ‘Milieubewust’ of ‘mens- en milieuvriendelijk’ is veel duidelijker. Ecologisch gaat een stapje verder en biologisch houdt volledig rekening met alle aspecten van het milieu en de gezondheid van mensen.

Op de open dagen verschenen niet veel architecten en aannemers. Mourits: “Aannemers hebben op het moment genoeg werk. Zij hebben dan niet zoveel belangstelling voor alternatieve bouwmethoden. De vijf aannemers die de open dag bezochten (waarvan twee ‘grote’) reageerden afwachtend. Ze denken wel dat biologisch bouwen de toekomst heeft, omdat de regelgeving steeds scherper wordt. Ze springen echter nog niet op de trein. Architecten tonen meer belangstelling. Dat ligt niet alleen aan de vormgeving. Zij zien hier dat biologisch bouwen functioneel kan zijn”, aldus Mourits.

Speels op de spanten

Architect Teun Verstand wijst ook op de functionaliteit van het nieuwe gebouw, maar wil in de eerste plaats dat de bezoekers ‘er vrolijk van worden’. Hij heeft de lichtkoepels en ramen schijnbaar willekeurig over het dak en de wanden verspreid. Hij deed de suggestie om de dakbalkjes niet allemaal recht te leggen, maar ‘speels op de spanten’. Soms tot wanhoop van de aannemer, maar dan zei Verstand: “Jij een fles cognac en ik mijn idee. Zo is elke aannemer om te kopen …”

De uitvoering is anders gelopen dan bij een doorsnee gebouw. De opdrachtgever heeft bewust geen einddatum gesteld, ‘om de stress weg te nemen en de creativiteit naar boven te laten komen’. De architect is als laatste aan het bouwteam toegevoegd. “Alle neuzen stonden toen al dezelfde kant op. Het klikte meteen. Ik zat voor het eerst in zo’n bijzonder bouwteam. We hebben samen één kunstwerk gemaakt”, aldus Verstand. Wim Mourik wijst op de rondingen in de wanden en de afwerking van luchtkanalen. “Het eindresultaat is mooier geworden dan we hadden verwacht.”

Geen werktekeningen

Tweeëneenhalf jaar heeft de uitvoering van het nieuwe gebouw geduurd. Elke maand kwam het bouwteam bijeen. Mourik: “De architect heeft alleen een tekening voor de bouwaanvraag gemaakt, maar geen enkele bouwkundige werktekening. Tijdens de uitvoering kwamen allerlei ideeën naar boven, zoals het combineren van de luchtbehandelingskanalen met banken.”

Een opvallend detail vormen de boomstammen die het dak dragen. Zij staan op ingestorte stalen voeten met opgelaste verticale platen. De boomstammen hebben aan de onderzijde ingezaagde sleuven, waarmee ze over de stalen platen zijn geschoven. Aan de bovenzijde splitsen de stammen zich. Daartussen liggen de spanten, die met houten pennen aan de boomstammen zijn bevestigd. In de zwembadzaal zijn de boomstammen gekopieerd in beton, vanwege de hoge luchtvochtigheid.

Het conferentieoord is voor wat betreft elektriciteit nagenoeg zelfvoorzienend. Twee warmtekrachtcentrales en de zonnecellen op het dak leveren voldoende energie. Er komt nog een windmolen bij, maar die is eigenlijk niet nodig.

Betaalbaar

De opdrachtgever wil niet los laten wat de kosten van de nieuwbouw zijn geweest. De architect verklapt, dat het gebouw ongeveer duizend gulden per kubieke meter heeft gekost. “Terwijl een eenvoudige aanbouw in Utrecht al drieduizend per kuub kost”, aldus Verstand.

Die vergelijking gaat overigens niet helemaal op, maar maakt wel duidelijk dat biologisch bouwen behalve functioneel ook betaalbaar kan zijn.

Projectgegevens van het nieuwe gebouw

Gebouw ‘De Dolfijn’

Opdrachtgever

Daniëlle Crijns & Wouter van Woudenberg Hamstra, Barchem

Architect

Teun Verstand BNA, Utrecht

Aannemer

Mourits Biobouw BV, Halle

Techniek

Emsbroek Installatietechniek BV, Vorden

Ontwerp en advies techniek

Eddy Jolink

Schilderwerk

De Wit Schilders, Doetinchem

Leemstuc

Vuurmeesters & collega’s, Diepenheim, Borculo, Arnhem / Mourits Biobouw, Halle

Betonwerk

Mombarg Betonbouw, Mariënvelde

Kunst

Glas-in-Lood atelier Ramon de Geus, Driebergen / Peter van de Waal, vormgever in hout, Borculo

Photovoltaïsche installatie

Nuon International Energie, Arnhem

Gevelisolatie

Dubomat / Pavatex, Groningen

Industrieel ontwerper

Robert Wendrich, Noorden

Sloop- en Grondwerk

Hoftijzer, Lochem

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels