nieuws

Het ademende dak van Villa Arena

bouwbreed

Ruim honderd luchtkussens vormen het dak van het atrium van woonboulevard Villa Arena. De druk in de kussens wordt voortdurend elektronisch gestuurd, en aangepast aan weer en wind.

Voetbaltempel de Arena mag dan een beroemd dak hebben; de vorige maand geopende woonboulevard ernaast heeft een minstens zo opmerkelijk dak. Het bestaat uit 0,2 millimeter ETFE folie dat in kussens op de opvallende staalconstructie ligt. De ringleiding van de staalconstructie is tevens de luchtpijp van het dak, die alle kussens van verse lucht voorziet. Op regelmatige afstanden lopen slangen tussen die leiding en de kussens.

Eventuele overdruk verlaat de kussens via speciale ventielen die continu wat lucht uitblazen. Het folie zelf is overigens ook niet helemaal dampdicht, wat bijdraagt tot de noodzaak om regelmatig lucht in te blazen. De lichte overdruk waaronder de kussens zijn opgeblazen wordt iets verhoogd als het hard waait. Een windsnelheidsmeter op het dak verschaft de daarvoor benodigde informatie.

Opvallend

De opvallende dakbedekking is afkomstig van het Duitse bedrijf Skyspan. Het is niet de eerste toepassing van zo’n dak in Nederland, waarvan wereldwijd een stuk of drie fabrikanten varianten aanbieden. Maar niet eerder werd zo’n groot oppervlak op deze manier overkapt. De kap boven het atrium van Villa Arena meet maar liefst 2600 vierkante meter. Dat is volgens J. Huibers van BBN-adviseurs dat de directie voert over de bouw, precies de reden dat architectenbureau Benthem Crouwel koos voor het luchtkussendak. Want de overspanning van het langgerekte atrium die op het breedste punt ruim dertig meter bedraagt, was in glas volgens Huibers niet te realiseren.

In de klimatisering van Villa Arena speelt het dak jammer genoeg geen rol. De lucht wordt niet voorverwarmd in de spouw van de kussens of iets dergelijks, voordat die in het atrium wordt geblazen. Integendeel, de lucht gaat ’s winters voorverwarmd de kussens in om grote spanningen te voorkomen. Bovendien wordt de lucht gedroogd om condensatie tegen te houden. Alles gebeurt met luchtbehandelingsinstallaties in de werkruimte op de parkeergarage van Villa Arena. Het dak heeft volgens Huibers onmiskenbaar wel enige bufferende werking op het binnenklimaat. Maar het is meer een bijeffect dan dat daar bij het ontwerp op is aangestuurd. De staalconstructie die de kussens draagt vormt namelijk één langgerekte koudebrug.

Vandalen

De vraag is natuurlijk wat er gebeurt wanneer vandalen zich uitleven op het folie. “Die kunnen als ze dat willen flinke schade aanrichten”, erkent projectmanager W. Frohlich van Skyspan. Van binnenuit bij Villa Arena kunnen ze er niet zo gemakkelijk bij, maar vanaf het parkeerdak is het niet al te moeilijk om met een mes het 0,2 millimeter dikke folie aan flarden te snijden. Het folie is op zich sterk en kan gemakkelijk belopen worden, bijvoorbeeld om het te reinigen. Maar tegen een scherp mes is het het niet bestand. Dat heeft Skyspan aan den lijve ondervonden bij het dak van een zwembad dat het bedrijf in Duitsland verzorgde.

Ook bij Villa Arena heeft de bouwer ervaren wat er gebeurt wanneer een kussen lek slaat. De oorzaak bleek een losgeslagen luchtslang die tijdens de bouw een gat in het folie boorde. Toen het ’s nachts ging regenen, bezweek onder het gewicht van het water ook de onderste folie en lag er de volgende morgen een grote plas water op de vloer van het atrium. Alle kussens staan met elkaar in verbinding, dus dat betekent dat de compressoren tijdelijk extra lucht in moesten blazen. Er is genoeg capaciteit om te compenseren voor tien lekke kussens. Daarna is het gebeurd en hangt het folie onherroepelijk futloos over de stalen spanten.

Maar het materiaal is volgens Frohlich gemakkelijk te repareren. Met een soort bandenplaksetje kan elke gebouwbeheerder kleine gaten gemakkelijk te lijf. Voor de goede waarnemer zijn er in het dak van Villa Arena her en der al dergelijke reparaties zichtbaar, waar luchttoevoerleidingen en overdrukventielen bij nader inzien werden verplaatst. En in geval van echt grote reparaties moeten wellicht complete kussens worden ingevlogen vanuit Duitsland. Skyspan heeft de tekeningen digitaal beschikbaar en kan dus snel de juiste kussens snijden en leveren. Inmiddels is het volgende Skyspan dak in Nederland bekend: cultureel educatief centrum Ganzenhoef in Amsterdam Zuid Oost van architect Hans van Heeswijk – dat momenteel in aanbouw is – krijgt ook een luchtkussendak.

‘Gemakkelijke reparatie met een bandenplaksetje’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels