nieuws

Geïntegreerde energiezuinige systemen in klassiek ontwerp

bouwbreed

Deze energiezuinige woning zal straks een inhoud hebben van bijna 1200 kubieke meter. Toch zal het energieverbruik nauwelijks meer bedragen dan dat van een goed geïsoleerde tussenwoning. Eigenaar Coos Schouten uit het Noord-Hollandse Zwaag – niet toevallig directeur van een groot installatiebedrijf – denkt dat het mogelijk is met een combinatie van geavanceerde techniek en goede thermische isolatie.

“Het wordt geen zogeheten 0-woning”, vertelt Schouten, de bouwtekeningen van zijn woning liggen voor hem uitgespreid. “De woning mag er ook beslist niet high tech uitzien, geen pv-panelen op het dak of windmolens achter in de tuin. Nee, wij wilden juist een klassiek ogende woning, stijlvol en robuust, maar met een uitzonderlijk laag energieverbruik.” Architect Ton van der Laan uit Zwaag ontwerpt het type klassieke woningen waar Schouten op valt. In West-Friesland zijn inmiddels talloze voorbeelden te vinden. Ze zien er uit als patriciërswoningen waarvan er zovelen zijn opgetrokken rond 1900. Van der Laan ontwerpt ‘oude’ woningen. Ze hebben een voorname uitstraling, voorzien van fraaie daklijsten en gestuukte gevels. Op de daken liggen oude holle pannen, bij voorkeur tweedehands zodat het nieuwe huis echt oud lijkt. “Wanneer verondersteld wordt dat de woningen er al bijna een eeuw staan, is dat het grootste compliment dat ze me kunnen geven,” zegt Van der Laan.

Schouten heeft Van der Laan zo’n woning laten ontwerpen. Zelf voegt hij er de energiebesparende snufjes aan toe die tachtig jaar geleden ondenkbaar waren. Zowel het ontwerp als de installaties staan helemaal in het teken van klimaatbeheersing en energiebesparing. De muren hebben geen spouwruimte maar zijn opgetrokken uit 14 centimeter dikke poriso stenen die vervolgens als een thermoskan worden ingepakt met een 16 centimeter dikke polystyreen isolatie. Op de isolatie komt een wapening en een 2,5 centimeter dikke stuclaag. “Al met al is het een normale muurdikte maar wel met enorme warmteweerstand”, aldus Schouten. “De Rc-waarde van de buitenmuren ligt op 4,5 k/W. De hele woning is echt lucht- en kierdicht. Dat is ook nodig omdat we balansventilatie toepassen. We pompen de luchtdichtheid nameten door de woning als het ware op.”

De prefab vouwkap heeft een Rc-waarde van 5.0 k/W en is voorzien van een polyurethaan isolatie. De fundering is eveneens geïsoleerd doordat gebruik is gemaakt van een EPS verloren bekisting. De woning is onderkelderd. Eigenaar Schouten wil de kelder graag koel kunnen houden dus moest deze wat betreft isolatievoorzieningen worden losgekoppeld van de rest van de woning. Dat zorgde wel voor het probleem van koudebruggen. Die zijn voorkomen door toepassing van foamglass op de bovenzijde van de fundering waarop de buitenmuren steunen. De poriso stenen zijn dus op het foamglass gemetseld. Bijzondere aandacht ging ook uit naar de bewegende delen in de kozijnen. In de woning is het isolerende glas HR ++ toegepast dat een minimaal warmteverlies heeft (U-waarde 1,1). Wanneer dit glas zou zijn gezet in gangbare houten kozijnen zou de isolerende werking van het glas voor een groot deel teniet worden gedaan. De bewegende delen in de kozijnen zijn daarom opgebouwd uit balkjes die uit vier lagen zijn opgebouwd. De binnen- en buitenzijde bestaan uit (gevingerlast) larikshout. Daartussen bevinden zich twee isolerende lagen: een laag polyurethaan en een laag bestaande uit een geperst mengsel van isolatiemateriaal en zaagsel.

TNO-onderzoek

De woning wordt verwarmd met een warmtepomp die de warmte uit de bodem haalt. Een bijzondere rol voor de werking van dit systeem zou wel eens weggelegd kunnen zijn voor de sloot die haaks op de achterzijde van de woning uitkomt. Bij het terras van de woning eindigt deze sloot als een vijver. Waarom zou de warmte die hierin is opgeslagen niet direct kunnen worden aangewend voor de verwarming van de woning, vroeg Schouten zich af. Hij heeft door TNO een onderzoek laten uitvoeren naar de technische haalbaarheid van dit idee. TNO concludeerde dat de bijdrage die de sloot kan leveren eigenlijk te bescheiden is. De vijver is te klein en de doorstroming is te gering. Schouten geeft zich trouwens nog niet helemaal gewonnen. Op dit moment loopt er een nieuw onderzoek bij TNO dat moet uitwijzen in hoeverre de sloot een bijdrage kan leveren aan de opwarming van de bodem. Hij houdt er echter rekening mee dat de doorstroming in de sloot te gering is om de bodemwarmte te regenereren. Ongeacht de uitkomst van het onderzoek zal Schouten alvast een bron slaan. Mochten de berekeningen van TNO aantonen dat de sloot inderdaad een wezenlijke bijdrage aan de opwarming van de bodem kan leveren, dan is met behulp van een slangenstelsel een koppeling snel gemaakt. Een andere optie is opwarming van de bodem door middel van zonnecollectoren op het platte dak van de garage. Met een verhoogde daklijst zouden die nog uit het zicht kunnen blijven ook.

Balansventilatie

De woning wordt geventileerd met balansventilatie. De frisse lucht van buiten en de lucht van binnen gaan door een warmtewisselaar. Hierdoor wordt de buitenlucht opgewarmd door de passerende lucht van binnen. Op sommige punten gaat Schouten in zijn pogingen – om met behoud van alle comfortenergie – te besparen misschien wat ver, zoals zijn besluit om maar geen elektrische deurbel te installeren in verband met het voortdurende energieverlies. Op andere punten is hij zeer praktisch, zoals het idee om het warme water rechtstreeks naar de wasmachine te voeren. Realistisch is hij ook wat betreft de temperatuur van het tapwater. “Standaard wordt het tapwater opgewarmd tot 60-C. Maar waarvoor heb je dat nodig? Het is te warm om er mee af te wassen, laat staan om erin te baden. Je moet altijd met koud water bijmengen. Wij verkiezen een warmtepomp die een constante temperatuur van 45-C levert en warm genoeg is.”

Schouten is gefascineerd door de installatietechniek. Zijn bedrijf heeft al ruime ervaring met moderne technieken als warmtepompen en balansventilatie. “In mijn eigen woning ligt de uitdaging in de integratie van deze systemen. Ventilatie, verwarming, koeling en tapwaterverwarming allemaal in één geïntegreerd systeem. In die zin is de bouw van deze woning ook een beetje een praktijkproef.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels