nieuws

Mijn leven als genie, zonder knipoog

bouwbreed

Kort na elkaar zijn monografieën verschenen van twee architectenbureaus: Dam & Partners en Francine Houben/Mecanoo Architecten. NAi uitgevers heeft beide bureaus ruim baan gegeven zichzelf te laten zijn. De boeken zien er prachtig uit, met veel mooie foto’s en bondige projectomschrijvingen. Maar daar houdt dan ook elke vergelijking op. De monografie van Dam & Partners is een klassieke, prima presentatie geworden. Zo zijn er meer gemaakt en zo zullen er nog wel een aantal volgen dit jaar. Francine Houben heeft het anders gedaan. Hier begeleiden persoonlijke aantekeningen, gedachten achter ontwerpkeuzes en dagboeknotities de foto’s.

Interessant

Het Mecanoo-boek ziet er geweldig uit. De prachtige vormgeving, de uitstekende fotografie van Christian Richters en zelfs de papierkeuze dragen bij aan een bijzonder genoeglijk gevoel tijdens het doorbladeren.

Het inzicht dat in compositie contrast complexiteit wordt geboden in het denkraam van Francine Houben, maakt het mogelijk de foto’s en tekeningen te bekijken door haar ogen. Een moedige aanpak die zeker te waarderen valt. En soms werkt de formule ook, vooral op momenten dat de lezer niet alles krijgt uitgelegd maar zelf mag nadenken. De een zal Houbens ontboezemingen als prettig ervaren, een ander zal in opstand komen. Houbens tekst is zo persoonlijk, hier en daar zelfs op het gênante af (al op bladzijde 7 noemt ze zichzelf ‘bevlogen’), dat ik het snel gezien had.

Het begrip monografie is op dergelijke momenten opgerekt tot een soort bureau-exhibitionisme waar ik niet alle onderdelen van hoef te zien. Wat kan mij het schelen dat Houben toen en toen een fax kreeg van die en die? Of dat ze in Venetië rondliep terwijl ze aan project X dacht?

Salvador Dali schreef ooit het vrolijke Mijn leven als genie, één grote knipoog naar zichzelf en zijn eigen carrière. Dat gebeurt hier ook, maar dan zonder humor, zonder knipoog en zonder afstand. Gebouwen ontwerpen is vast wat anders dan een krantenwijk lopen, maar dat hoef ik niet ieder pagina weer te voelen. Hoe dan ook: een fraai staaltje drukwerk blijft het.

Wat voor Houben de trits compositie, contrast en complexiteit betekent, zit voor Dam & Partners in de drie-eenheid maat, schaal en ritme. En met die zes termen bij elkaar heb je het hele vak wel gehad, lijkt me. Echt wereldschokkend is dat allemaal niet en het geldt bovendien voor meer dan alleen architectuur. Muziek bijvoorbeeld zonder contrast, ritme en compositie is ook niet veel meer dan het geluid van een stofzuiger. Wat behoort dan alleen tot het terrein van de architectuur? In Work in Progress van Dam & Partners formuleert Cees Dam het als volgt: ‘architectuur [is] een gebonden of toegepaste kunst en een dienst aan de opdrachtgever en de samenleving in haar geheel. De aanleiding voor alles wat we doen ligt in de vraag van een ander. Zonder deze context bestaat ons werk niet eens.’

Klant is koning

Deze houding is terug te vinden in alle projecten die in het boek staan: zeer klantvriendelijke architectuur, nergens weerbarstig of uitdagend en absoluut niet ontworpen voor de kortstondige kick. En deze houding spreekt ook uit de manier waarop de boekenmakers de boekenkoper tegemoet treden. Dankzij de mooie foto’s, de heldere doorsneden, de zakelijke projectbeschrijvingen en de zeer uitgebreide projectgegevens (voorbeeldig!) wordt de lezer goed geïnformeerd en daarmee uitgenodigd een mening te vormen over de architectuur van Dam & Partners.

Er zijn een paar minpunten: zoals vaak bij architectuurboeken staan er (ook in Houbens boek) te weinig mensen op de foto’s: het zijn vooral lege interieurs, straten op zondagochtend en verlaten pleinen. Vervelender is het, zeker gezien het belang dat Dam & Partners aan maat en schaal hechten, dat bij geen enkel project maten of een schaallatje staan. Hoe hoog, hoe breed of hoe lang blijft de vraag. En geen onbelangrijke.

compositie – contrast – complexiteit

Francine Houben/Mecanoo, NAi Uitgevers, FL. 89,50; ISBN 90-5662 190-4

Work in Progress 1988-2000

Dam & Partners Architects, NAi Uitgevers, FL. 89,50;

isbn 90-5662 183-1

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels