nieuws

Netelenbos moet naar Europa

bouwbreed Premium

Dinsdagmorgen 8.02 uur, station Ede-Wageningen. De regen waait in harde en onregelmatige vlagen het perron op. Aan de overkant maakt het trage treintje naar Barneveld aanstalten om te vertrekken. Dan lijkt een volgende windvlaag in aantocht. Het is de snelle trein uit Duitsland die met 160 kilometer per uur op één meter afstand langs de wachtende treinreizigers raast. Ik kan er niet aan wennen. Als ergens een vierkante centimeter asbest wordt gevonden, rukt meteen een dozijn maanmannen uit om het gevaar op professionele wijze uit de wereld te helpen. Maar een trein op armlengte in duizelingwekkende vaart langs ruim honderd mensen laten jagen is blijkbaar een ander soort onveiligheid.

Dinsdagavond 20.02 uur, thuis. Philip Freriks maakt melding van het ongenoegen van de Kamer over vier jaar Netelenbos. Op een foto in de Volkskrant van afgelopen zaterdag steekt de minister haar arm triomfantelijk in de lucht. Het artikel gaat onder de kop: “Ik heb me goed gehandhaafd, ondanks afbreukrisico.” Het ambitieniveau is gedaald. Handhaven is kennelijk al voldoende.

Als ik onder de stellages op de A12 rijd, de proefinstallatie voor het poortjesrijden, dan denk ik aan die tientallen miljoenen belastinggeld die de sloot zijn ingepompt. En we zijn met deze minister op weg naar een uniek en geldverslindend ‘mobimeter’-systeem dat in elk geval één ding niet doet, dat is de congestie verminderen. Als ik de Thalys naar Parijs neem, dan denk ik aan haar besluit om uitgerekend de NS de exploitatie van de lijn te gunnen in plaats van een professionele (Franse) exploitant.

Als ik weer zo’n ‘geld-terug-wegens-vertragingformulier’ op de bus doe, dan denk ik aan de niet weg te schrijven verantwoordelijkheid van de Haagse politiek (niet alleen de minister) voor de chaos op het spoor.

Als ik een ANWB-bord zie, dan denk ik aan het ministeriele voornemen om straks meerdere bordenmakers op de snelwegen toe te laten. Na de chaos op het spoor, nog meer chaos op de weg. Een prima en maatschappelijk gedragen organisator van het wegverkeer, af en toe kritisch over de minister, krijgt de rekening gepresenteerd.

Toegegeven, geen bewindspersoon heeft meer op de spreekwoordelijke rails gezet dan deze minister. Maar heeft ze de goede keuzes gemaakt ?

Na vele adviezen schijnt de minister nu eindelijk in te zien dat voor het Rondje Randstad à raison van 8 of 17 miljard en mogelijk zelfs 30 miljard, geen enkel draagvlak is. Bij dit potentiële ‘planning disaster’ verbleekt zelfs de Betuwelijn. De kosten van die lijn zijn van 5 miljard (in 1992) inmiddels opgelopen tot 9,7 miljard en er is alweer een nieuw tekort. Vorige week kwam de commissie Milieueffectrapportage met een vernietigend oordeel over dit Rondje Netelenbos. Op het departement gelooft alleen de minister er zelf nog in.

Voor de partijgenoten in het Noorden des Lands wil de minister nog vóór de verkiezingen een peperdure treinverbinding regelen. Alweer een megalomane investering in een overbodige voorziening. En ook hier lijkt de enige gelovige nog de minister zelf te zijn. En natuurlijk de bestuurders in het Noorden. Maar voor hen zou het ook Super-Sinterklaas zijn.

De minister had twee grote punten kunnen scoren. In de eerste plaats had ze infra op netwerkstadniveau veel zwaarder op haar beleidsagenda moeten plaatsen. De grote problemen zitten op het schaalniveau van de stadsregio’s. Daar zijn massieve investeringen in (light)rail en asfalt nodig. IJmeerlijn, A4-Zuid, A6/A9, een tweede Waalbrug bij Nijmegen, om slechts enkele voorbeelden te noemen.

De tweede kans die de minister heeft laten lopen is op termijn misschien nog wel dramatischer dan de eerste. Die kans heet Europa. Het niet pakken ervan heeft te maken met regeren aan de periferie van Europa. In Den Haag is het zicht op Europa beperkt. Terwijl overal wordt getimmerd aan het nieuwe spoor, dringt het bouwlawaai niet door tot de burelen van V&W.

Private partijen zien het belang wel en willen grootschalig investeren in de nieuwe internationale HSL-stations in Nederland. Maar het publieke geld blijft achter. En niet zo’n beetje ook. Hardop zeggen de ambtenaren van de minister: we hebben geen internationale ambities met die stations.

Je gelooft je oren echt niet. Wie de grens oversteekt en het nieuwe snelle spoor pakt ziet tientallen gloednieuwe en moderne ‘overstapmachines’ tot stand komen met een enorme stedelijke uitstraling. Het zijn de aanjagers van de stedelijke vernieuwing, de nieuwe internationale vestigingsmilieus voor bedrijvigheid en cultuur.

Maar dat is allemaal ver weg van hoofdkwartier Den Haag. De snelle treinverbinding van mainport Schiphol, van de Randstad, naar Frankfurt en verder is daar al afgeschoten. Een troost is dat hij straks niet meer met dezelfde razende vaart langs station Ede-Wageningen zal scheren. Het is op dit traject over tien jaar zo druk dat alle treinen hier op boemelsnelheid zullen rijden. Jutland komt in zicht.

Ik gun de minister een voortzetting van haar carrière in het Europees parlement.

Reageer op dit artikel