nieuws

Kamer eist snel debat bouwfraude

bouwbreed

De Tweede Kamer houdt nog deze week een spoeddebat over grootschalige fraude van aannemers bij aanbestedingen. Zeer waarschijnlijk vindt vandaag de interpellatie al plaats. De kamerleden Leers (CDA) en Van Gijzel (PvdA) willen de ministers Korthals van Justitie, Netelenbos van Verkeer en Waterstaat en Jorritsma van Economische Zaken aan de tand voelen.

Leers en Van Gijzel zijn al ruim anderhalf jaar op de hoogte van de beschuldiging van oud-directeur Bos van Koop Tjuchem aan het adres van de Nederlandse bouwwereld. Bos schakelde de parlementariërs in, omdat de gewone weg van een aangifte bij justitie dood dreigde te lopen. Al een jaar voordat de kamerleden op de hoogte werden gesteld heeft de oud-directeur volgens kamerlid Van Gijzel de kwestie aanhangig gemaakt.

Van Gijzel heeft stellig de indruk dat het landelijk parket de zaak te veel heeft laten versloffen en dat de minister van Justitie niet op de hoogte was. “Toen collega Leers en ik door Bos werden benaderd, hebben we nog dezelfde dag minister Korthals ingelicht. Ik had de indruk dat hij nog van niets wist. Dit terwijl er toch al een jaar met Bos werd onderhandeld.”

Caravan

Volgens Van Gijzel is sprake van een zeer harde zaak. Hij benadrukt dat het niet alleen Bos is die de beschuldigingen uit. “De schaduwboekhouding, die dient als bewijsmateriaal, is Bos door een andere anonieme persoon geleverd. Bovendien ligt bij de notaris de verklaring van nog een derde persoon die met eigen ogen heeft gezien dat 5000 gulden smeergeld is betaald aan een ambtenaar en die bereid is te getuigen. Ik heb een lijstje gezien waarop de namen staan van tien tot twaalf ambtenaren van Rijk en gemeenten die zijn omgekocht. Het gaat dan zowel om betalingen als om vergoedingen in natura. Zo kreeg een ambtenaar een auto met caravan als beloning voor bewezen diensten. Ook deze namen liggen bij de notaris.”

Bos heeft de politici verteld dat hij bij Koop Tjuchem is weggegaan na een aanvaring met een mededirecteur. Van Gijzel: “Hij vond dat de praktijken met prijsafspraken rond de aanbestedingen moesten stoppen. Na zijn vertrek poogde hij een eigen bedrijf op te zetten. Dat kwam niet van de grond omdat hij werd tegengewerkt.”

Pineut

De PvdA-politicus vindt het volkomen terecht dat Bos in zijn onderhandelingen met justitie heeft getracht een aanzienlijke vergoeding te krijgen. “Maar de berichten die hierover nu naar buiten worden gebracht, kloppen niet. Het is niet zo dat hij een bedrag van drie ton heeft geëist. Bos wilde de garantie op werk. Hij had het voorbeeld van Zinhagel van de Kombinatie Schiphol Spoortunnel (KSS), die de fraude rond de bouw van deze tunnel naar buiten bracht. De man is nooit meer in zijn vak aan de bak gekomen.Hij werkt nu bij de Rijksmunt.”

Bos wilde volgens Van Gijzel voorkomen dat hij de pineut zou worden als justitie het onderzoek zou verprutsen. “In dat geval zouden alle mensen bij de bouwbedrijven blijven zitten en zou Bos in de bouwbranche dus nooit meer een kans maken. Bos heeft onder meer aangeboden zelf mee te werken aan het onderzoek. Als hij het alleen zou moeten doen, zou hij er anderhalf jaar voor nodig hebben. Toen hem werd gevraagd wat dat dan zou kosten, kwam hij op een vergoeding van ongeveer drie ton uit.”

Kaken op elkaar

Van Gijzel en Leers hebben in de afgelopen anderhalf jaar menigmaal op de tong moeten bijten. Hoewel ze wisten van de zaak en de schaduwboekhouding van Koop Tjuchem zelf hadden ingezien, moesten ze in het belang van een eventueel strafrechtelijk onderzoek de kaken op elkaar houden. Leers: “De zaak moet natuurlijk wel bewezen worden. Daarom moesten we op een verantwoorde manier met de kwestie omgaan.”

Zowel Leers als Van Gijzel zijn ervan overtuigd dat de praktijken met prijsafspraken nog steeds doorgaan. Ze gaan ervan uit dat hierdoor jaarlijks een bedrag van 0,5 tot 1 miljard gulden in de zakken van de aannemers verdwijnt. De hoge inschrijvingen op projecten als de HSL-Zuid, Station Bijlmer en de Noord-Zuidlijn in Amsterdam noemen ze als voorbeelden. Van Gijzel: “Ik heb minister Netelenbos geadviseerd een screeningsbureau op te zetten naar Amsterdams voorbeeld, maar daar wilde zij niet aan. Ik kom daar deze week in het debat op terug. De komende twintig jaar heeft Verkeer en Waterstaat 160 miljard gulden te verspijkeren. Zolang de Wet Bibob, die de screening van bouwbedrijven op criminele praktijken mogelijk maakt, nog niet van kracht is, ontbreekt het aan elke controle.”

Op pagina 2: Commentaar.

Meer nieuws op pagina 3.

CDA-kamerlid Leers.

PvdA-kamerlid Van Gijzel.

Parlementaire enqu-te pas in beeld als strafzaak strandt

Een eventuele strafvervolging sluit niet uit dat de bouwfraude ook onderwerp wordt van een parlementaire enqu-te. Volgens PvdA-kamerlid Van Gijzel kan bij zo’n onderzoek de omgeving worden blootgelegd waarin de fraude plaatsvond. “Het kan dus nodig zijn de lijnen bloot te leggen en door te snijden”, zegt hij.

Een probleem is volgens Van Gijzel wel dat een parlementaire enqu-te en een justitieel onderzoek nooit tegelijk kunnen plaatsvinden. “Als mensen bereid zijn bij een parlementaire enqu-te te getuigen, kunnen ze nooit meer worden vervolgd.” In politiek Den Haag gingen het afgelopen weekeinde al stemmen op om een parlementaire enqu-te te houden. Met de fraude is zeer veel overheidsgeld gemoeid. Miljarden zouden in de zakken van de aannemers zijn verdwenen. PvdA-fractieleider Melkert vindt dat de Kamer het wapen in elk geval moet overwegen als het justitieel onderzoek doodloopt. Ook minister Jorritsma van Economische Zaken vindt dan een parlementaire enqu-te op zijn plaats.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels