nieuws

Monumentale kunstwerken uit bouwmaterialen

bouwbreed

Een roze granieten portaal van 4,5 meter hoog, de Vrouwenpoort, domineert sinds gisteren de dijk langs de Lek in Wijk bij Duurstede. En vlak bij het Kasteelpark is een elegant torentje, 2,5 meter hoog, van messing en glas verrezen.

Over enkele weken zal het stadje van nog geen 18.000 inwoners zijn verrijkt met nog eens vier kunstwerktorens en drie monumentale beeldhouwwerken in het platte vlak. Niet van karton, gipsplaat en papier-maché, zoals gebruikelijk in jubilerende dorpen en steden, maar van natuursteen, metalen en glas – bestand tegen de tand des tijds.

De vaste oude mannetjes op het bankje aan de Lekdijk kijken wel naar

al het gedoe, maar het interesseert hen maar matig: dat gebeitel en gelas van die kunstenaars daar onder op het haventerrein, allemaal weggegooid geld en nog wel driehonderdduizend gulden. Ze hebben ongelijk, want voor dat geld krijgt Wijk bij Duurstede een wereldprimeur. En dat kost de Wijkenaren geen cent, deze artistieke verbeelding van de glorieuze maar helaas verdwenen torens en poorten van de stad. Het Bouwfonds Woningbouw sponsort de hele operatie van drie ton. Men fluistert dat dat vooral de verdienste is van burgemeester A.C. Houtsma, voorzitter van het Comité Wijk 700 Jaar Stad.

Comité

Daar is dit project namelijk het meest opvallende uitvloeisel van. Twee jaar geleden riep het Comité de Wijkenaren op met ideeën te komen voor een waardige en opvallende viering. Het beste idee bleek het initiatief van enkele galeriehouders, om beeldhouwers uit te nodigen een tiental van de verdwenen historische torens en poorten van de stad te verbeelden. Niet na te bouwen natuurlijk, dat zou niet interessant en mogelijk zijn. Maar wel zo monumentaal, dat het poortachtige constructies zouden worden. Na een selectie van inschrijvingen en een enorme voorbereiding startte deze maand de afronding: een Beeldhouwersymposium (workshop) van de negen deelnemende beeldhouwers, voor wie een compleet kamp met werkplaatsen werd ingericht op het haventerrein aan de Lek. Onder grote publieke belangstelling is twee weken gehakt, gebeiteld, brons gegoten, geslepen, gefreesd. Intussen werden in de ring rond de oude stad funderingen gelegd voor de soms tonnen zware en metershoge beeldhouwwerken. Met fraaie oude namen als Kostverlorentoren, Vrouwenpoort en Wildemanstoren.

Artikel 19

In de jaren ervoor moest plaats worden gevonden voor de beeldhouwwerken, en uiteraard moesten bestemmingsplannen worden aangepast. Dat is zonder problemen gelukt via artikel 19-procedures. Alleen het beeld op het talud van de Lekdijk ontmoette bezwaren van het hoogheemraadschap. Het is immers verboden ook maar een spa in een dijklichaam te steken. Dit torenbeeld, schietspleten van maar liefst zes meter hoog van staal, komt nu op een zandlichaam met betonnen kern tegen het talud aan. De precieze constructie wordt nog berekend. Die moet een gewicht van bijna drie ton dragen op nog geen vier vierkante meter, op een plek die alle wind vangt.

Wonder

Yvonne Lolkema, die met haar man twee galeries heeft in de stad, en spreekbuis van de Stichting Verdwenen Torens en Poorten: ” Het mag wel een wonder heten dat het allemaal voor elkaar is gekomen. Ik geloof dat je nergens in Europa zoveel moderne monumentale beeldhouwwerken met een historische relatie, bij elkaar vindt. Dit was alleen mogelijk dankzij ieders medewerking, zodat alle mogelijke problemen zijn opgelost en gladgestreken. Er zijn zelfs hier in Wijk nog veel mensen die helemaal niet kunnen geloven dat al die enorme dingen hier echt komen staan, en ook blijven staan. Eerlijk gezegd: ook wij van de stichting hadden niet zulke grote constructies verwacht. Daar hebben de beeldhouwers ook ons mee verrast.”

Honorarium

Beeldhouwer Herman Bartelds, maker van de ‘Tussen Kostverlorentoren en Toren achter Teunis Jacobsen Vernooy’, grinnikt: “Ja, we hebben mekaars mouwen helpen opstropen toen we er eenmaal aan begonnen. We vonden allemaal dat het flink grote dingen moesten worden.” De kunstenaars hebben (van het Bouwfondsgeld) een honorarium gekregen van 5000 gulden, en 8000 gulden voor materiaalkosten. Wie er een beetje kijk op heeft, ziet dat ze het daar niet voor hebben kunnen doen. Het is voor hen ook de eer en de ‘eeuwigdurende’ tentoonstelling van hun werk.

Onderhoud

Lolkema: “Iedereen is tevreden, want er zijn in één klap twee vliegen geslagen: negen kunstenaars hebben opvallend werk kunnen maken en verkopen, en de stad heeft er negen prachtige monumenten bij.” Gratis, behalve het toekomstig onderhoud waar de gemeente voor heeft getekend. Inmiddels zijn de naweeën van het feest al begonnen. De wethouders van Wijk bij Duurstede hebben een oogje laten vallen op de negen fraaie maquettes van de torenbeelden, ze staan zo leuk op het bureau. Maar die gaan vrijwel zeker naar het museum, als de organisatoren ook hierin hun zin krijgen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels