nieuws

Glazen zwaargewicht in Leerdam

bouwbreed

De architecten Gerard Kruunenberg en Paul van der Erve leefden tot de afgelopen twee weken nog tussen ‘hoop en vrees’. Maar na een kleine vijf jaar voorwerk is toch het startsein gegeven voor hun glazen woning. Door het plaatsen van duizenden glazen platen achter elkaar, ontstaat een massa die vergelijkbaar is met beton. Ondanks de translucentie is de privacy optimaal gewaarborgd.

Langzamerhand zijn de uren die ze aan de glazen woning hebben besteed niet meer te tellen. De wisselende stemmingen gedurende het jarenlange traject zijn hun wel goed bijgebleven, van wanhopig tot hoopvol en alles daartussen. “Omdat hier geen sprake was van een concrete bewoner, vervulden we als architect een voortrekkersrol. In dat opzicht was het een groot experiment”, stelt Kruunenberg terugkijkend. De prijsvraag van de jubilerende Stichting Centraal Woningbeheer Lingesteden (CWL) in het najaar van 1995, resulteerde uiteindelijk tot het ontwerp Laminata. Het glazen huis is in feite een lichtdoorlatende, groene massa. De gevel is opgebouwd uit duizenden glazen platen. Omdat de vlakke zijden tegen elkaar zijn geplakt en haaks op de gevel staan, is de inkijk minimaal. Alleen wie recht op de zijkant kijkt, kan binnen iets ontwaren, vanuit andere hoeken is hooguit iets schimmigs te zien. Het milieuvriendelijke bouwmateriaal hebben de architecten als massa ingezet. “Onze insteek was op een essentiële manier over glas na te denken en dat te verbeelden. We wilden laten zien dat glas ook massief en ondoordringbaar kan zijn”, vervolgt Van der Erve.

Tachtig kuub

Met de woning doen ze Leerdam als glasstad zeker eer aan. In het onderkomen wordt ruim tachtig kuub glas verwerkt. Van der Erve omschrijft het als “een uitgeholde ontbijtkoek van glasplaten die achter elkaar zijn geplaatst en in de lengterichting zijn doorkliefd. Tussen de uit elkaar geschoven en uitgeholde delen bevinden zich de verschillende ruimtes. Het op houten palen gefundeerde onderkomen heeft 343 vierkante meter gebruiksoppervlak. Overigens is niet alles van glas, want toegevoegde elementen als trappen, deuren en kasten zijn van hout. Op de glazen massa komt een schuin aflopend houten dak, rustend op glazen schijven aan de ene kant en een houten frame met glaswol en rubber aan de andere kant. Als dakballast komen er afgeronde glasscherven om het zonlicht te breken. De gevels zijn opgebouwd uit zo’n tienduizend glazen platen met een dikte van 10 millimeter waarvan de vlakke kanten met elkaar worden verlijmd. “We zijn samen met glasproducent/leverancier Saint-Gobain uitgekomen op een tweecomponenten transparante siliconenlijm. Deze lijm heeft een zekere elasticiteit waardoor er in wezen om de centimeter een dilatatie zit.” De breedtematen van de wanden variëren in dikte van 20 centimeter tot 1,20 meter. Daardoor heeft het huis van binnen veel weg van een gletsjer. “Het effect is dat een verloop in daglicht ontstaat. We boetseren als het ware het licht”. Uit veiligheidsoverwegingen worden de zijkanten afgescherpt, tegelijkertijd komt het onregelmatige snijoppervlak de akoestiek ten goede. In de glazen massa zitten enkele uitsparingen voor een kozijn van isolatieglas. De bewoners kunnen binnenshuis onbespied hun gang gaan. Panelen met ondoorzichtig, geëmailleerd hardglas vergroten het gevoel van privacy in vertrekken als bad- en slaapkamer. In het toilet worden delen van de kopse kanten gezandstraald en is de transparantie regelbaar door glas met vloeibare kristallen (Priva-lite). Volgens Kruunenberg komt de realisatie neer op “een groot prefabricageproces”. Glazen platen met een afmeting van 6 bij 3,21 meter worden in Veenendaal op maat gesneden en vervolgens afgevoerd naar de bouwplaats. Daar wordt de wand in pakketten van tien verlijmde platen opgebouwd; in totaal zo’n negenhonderd pakketjes. De glasproducent draagt zelf zorg voor de uitvoering. “Deze manier van verlijmen is voor ons nieuw, doorgaans verlijmen we niet het volledige oppervlak van een ruit”, licht R. Ottens, technisch adviseur van Saint-Gobain toe. Volgens hem komt het vooral aan op precisie: het doseren van de lijm en een gelijkmatige druk, omdat er anders lucht tussen komt. Als de siliconen zijn uitgehard, kun je er niets meer mee beginnen. De uitvoering geschiedt aan de hand van 3D-tekeningen en coördinaten op de vloer. Om het huis komt een loods waaronder het verlijmen, persen en plaatsen geschiedt. Op die manier wordt zo stofvrij mogelijk gewerkt en is de uitvoering weersonafhankelijk.

Klimaatbeheersing

Het huis voldoet volledig aan de eisen van het Bouwbesluit. De klimaatbeheersing is een relatief eenvoudig op te lossen probleem. Spouwmuren blijken overbodig. “Glas absorbeert heel veel warmte, waardoor de warmte-uitstraling vrij constant is. In combinatie met de vloerverwarming is dat een ideale combinatie. Het warmteverlies voldoet aan de EPC-normen, de gemiddelde u-waarde van de wanden komt overeen met die van HR++-glas.” Alle leidingen zijn weggewerkt in plafond, vloer of betonnen wanden. De leidingen naar de lichtpunten lopen via het dak, verlichting geschiedt door een radiografisch gestuurde installatie, vloerpotten vervangen de stopcontacten waar ook de kabelantenne en stereo-installatie op worden aangesloten. “Aluminium vormt de verbindende schakel tussen de bouwkundige elementen en het glas.” Van der Erve is ervan overtuigd dat het prettig wonen is in het glazen huis, maar benadrukt dat het “een experiment” is. Wie de prestigieuze woning zal betrekken, blijft nog een vraagteken. CWL-directeur T. van Dalen ziet het liefst dat het onderkomen een deels publieke functie krijgt. Het huis op een 2000 vierkante groot perceel is sinds kort in de verkoop bij makelaar A. van den Beukel. Over de bouwkosten wil de opdrachtgever alleen kwijt dat die “ver boven de verkoopprijs van 1.965.000 gulden” liggen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels