nieuws

Zestig jaar zorg voor behoud oude kanjers

bouwbreed

den haag – De Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen viert vanavond feest. Ze komt al zestig jaar op voor het behoud van in verval geraakte kastelen. Oude kanjers die ooit magistrale blikvangers waren, maar nu vooral een financieel blok aan het been van het Rijk vormen.

Bij de ruim 50.000 rijksmonumenten die Nederland bezit, behoren 109 kastelen en historische landhuizen, die hun ouderdom niet meer kunnen dragen.

Uit onderzoek blijkt 320 miljoen gulden nodig te zijn om deze ‘kanjers’ te restaureren. Het geparfumeerde presentje van staatssecretaris Van der Ploeg van Cultuur _ die uitgesmeerd over vier jaar honderd miljoen gulden extra voor deze kastelen wil uittrekken _ is daarom met opgetrokken wenkbrauwen ontvangen.

Er zitten twee luchtjes aan. Ten eerste dekt de honderd miljoen bij lange na niet het bedrag dat uit het begrotingsonderzoek is gekomen. Ten tweede suggereert Van der Ploeg dat het om extra geld gaat. In werkelijkheid komt zijn geste gewoon uit het reguliere budget, dat deels op papier al is uitgegeven.

Van der Ploeg zal al zijn charmes in de strijd moeten gooien om dat extra geld bij minister Zalm van Financien los te krijgen. Daar heeft de Tweede Kamer op aangedrongen.

Rehabilitatie

“Zoals hij het nu voorstelt, is het een sigaar uit eigen doos. Een rehabilitatie van bestaand budget”, constateert dr. J.C. Bierens de Haan, adjunct directeur van de stichting Geldersche Kasteelen. Cijfers van het Nationaal Contact Monumenten laten zien, dat nog niet de helft van de 1,4 miljard gulden is uitgegeven, die toenmalig minister d’Ancona van Cultuur in haar Strategisch Plan 1994-2004 beschikbaar stelde voor het achterstallig onderhoud van rijksmonumenten.

Als Bierens de Haan het voor het zeggen had, zou dit plan van d’Ancona ten minste onverkort moeten worden uitgevoerd. “Daarnaast moet de overheid komen met eenvoudiger regelgeving om subsidie aan te vragen, zoals onlangs de Tweede Kamer al bepleitte. Je wordt letterlijk gek van wat je allemaal moet doen. En ten derde zou ik het subsidiepercentage over de subsidiabele kosten weer verhogen. Dat is nu zeventig procent, het was tachtig procent en daarvoor zelfs negentig procent. We zijn er alleen maar op achteruit gegaan.”

Het hadden de woorden kunnen zijn van J.W. Beusekom, hoofd monumentenbeleid van Nationaal Contact Monumenten. “Laten we vasthouden aan de 320 miljoen, die eerder al voor restauratie van de kanjers is vastgesteld. Dan mag staatssecretaris Van der Ploeg wat mij betreft die honderd miljoen weer terug in het bestaande budget steken”, stelt Beusekom voor.

De Stichting Geldersche Kasteelen heeft inmiddels drie monumenten aangemeld, voor het extra geld dat Van der Ploeg nog aan Zalm moet vragen.

De aanvragen van kasteel Nederhemert (12 miljoen gulden) en de kademuren Van der Voorst (3,5 miljoen) zijn inmiddels gehonoreerd. De restauratie van kasteel Waardenburg (6 miljoen) is afgewezen, omdat het nog niet voldoet aan drie criteria: er moet een plan liggen, goedgekeurd door de gemeentelijke monumentencommissie en de rijksdienst; de eigenaar moet zelf een flinke bijdrage leveren; de toekomstige gebruiker moet bekend zijn.

Gebruik

Voor kasteel Nederhemert wordt nog een huurder gezocht. Die betaalt een vierkante meterprijs, vastgesteld door een taxateur. Volgens Bierens de Haan zal het niet moeilijk zijn een huurder te vinden, omdat het economisch tij meezit.

Ondanks het ‘presentje’ van staatssecretaris Van der Ploeg is de Stichting Geldersche Kasteelen niet ontevreden over de bereikte resultaten van zestig jaar intense zorg. “We hebben 22 kastelen in eigendom, waarvan er negentien inmiddels zijn gerestaureerd. Soms treft ons het geluk dat we een erfenis uit een nalatenschap van een begunstigde krijgen.”

Het lijkt of het werk van de stichting alleen om geld draait. Maar volgens Bierens de Haan gaat het vooral om draagvlak. “Je merkt dat het onderwerp steeds meer belangstelling krijgt. Het wordt uit de elitaire sfeer getrokken en steeds minder vereenzelvigd met de vroegere bezittende klasse. En verder zijn we gelukkig met een provinciebestuur, dat het hart voor monumenten op de juiste plaats draagt.”

Vrienden

De Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen telt 6050 begunstigden, die jaarlijks een contributie betalen. Hiervan, en uit de opbrengst van legaten, financiert de stichting de eigen bijdrage in de restauratiekosten. Verder verzamelt ze antieke meubels, schilderijen en kunstvoorwerpen ter aankleding van gerestaureerde en inmiddels opengestelde kastelen. Het gaat de stichting niet alleen om de gebouwen, ook om het in ere herstellen van de bijbehorende tuinen. Dit doet zij in nauwe samenwerking met de Stichting Het Geldersch Landschap.

Voor kasteel Nederhemert is een subsidieaanvraag ingediend van 12 miljoen gulden. Gezocht wordt nog naar een huurder. Gezien de huidige conjunctuur verwacht de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen niet dat dit problemen oplevert.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels