nieuws

‘Tijd is rijp voor alternatieve bond van architecten’

bouwbreed

Er komt een alternatief voor de Bond van Nederlandse Architecten (BNA). Morgen, op de algemene ledenvergadering van de bond in Utrecht, stapt een aantal architecten op. Onder hen bestuursleden die zelf tot afgelopen zomer de BNA leidden. Zij vinden dat de beroepsorganisatie haar tijd heeft gehad. “Bouwen en wonen gaan zo drastisch veranderen, daar moet je je ogen niet voor sluiten”, zeggen zij. “Architectuur wordt een dienst, de architect moet luisteren naar wat de klant wil.” Het motto is ‘Huisvesting aan de Mensen, een Idee waar de Tijd Rijp voor Is’.

Elli van Schelt, architect in Rotterdam, is een van de initiatiefnemers van de beweging. De kerngroep bestaat uit architecten en niet-architecten. Het komend half jaar willen zij een basisdocument schrijven. Er komt een website als podium van gesprekken en informatie, bestemd voor architecten en iedereen die geïnteresseerd is in bouwen en wonen.

Via deze internet-discussie en openbare debatten in het land, zetten ze hun piketpaaltjes. Van Schelt: “Architecten moeten een onderzoekender houding krijgen. Ze zijn geschoold in de bouw, maar wat weten ze van de samenleving? Ze bouwen voor mensen die jaren gaan wonen en leven in de omgeving die zij neerzet. Dan moeten ze weten hoe mensen leven. Daarin falen veel architecten. Ze vragen niet: wat is onze bijdrage aan de samenleving?”

Tradities

De enorme veranderingen door internet zetten de tradities in de bouwkolom op zijn kop: niet alleen ontwerpers en ontwikkelaars zien dat dagelijks. De consument gaat zich anders gedragen. Informatie vliegt sneller dan ooit over en weer. Van Schelt: “Mensen kunnen nu om instituties heen. Ze hoeven hun kennis niet via de BNA te vergaren. En architecten leggen rechtstreeks contact met de overheid, daar hebben ze geen tussenschakel meer voor nodig. Wij zien een andere sturing ontstaan; niet meer de politiek of de ondernemingen hebben het heft in handen, maar de mensen zelf. Jongeren groeien op met internet en je ziet hoe anders zij keuzes maken voor wat ze tot hun domein maken. In die wereld past een centralistische architectenbond niet meer.”

Geïnspireerd door oud-BNA-voorzitter Carel Weeber die drie jaar geleden schreef en sprak over ‘hoe de huisvesting in handen te brengen van de Nederlander?’ is de groep verder gegaan. Zij vindt dat een bouwkolom waarin de mensen geen zeggenschap hebben, onmogelijk is in dit ICT-tijdperk. Van Schelt wil campagne voeren, zodat de houding en de besluitvorming in de bouw omdraaien. En regelgeving van de overheid zich daarnaar voegt. “Bouwprocessen moeten veranderen als mensen zelf gaan beslissen. Als je, zoals nu, zegt: Architectuur is een product, werk je anders dan wat de toekomst brengt: Architectuur is een dienst.”

Medestanders

Op verschillende plekken treft Van Schelt medestanders of signalen van nieuwe mogelijkheden. Ze noemt het Bouwfonds Nederlandse Gemeenten dat ideeën ontwikkelt om bewoners meer zeggenschap te geven. Bij ERA spelen eendere gedachten. Hopman Interheem Groep uit Zoetermeer is ermee bezig. Dergelijke stappen kondigen een doorbraak aan in vaste procedures en processen, niet alleen in de bouw.

De nieuwe benadering spoort met een recent advies aan het kabinet van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO). Die stelt dat schaal en sturing van alle organen en organisaties in de samenleving drastisch veranderen. De RMO spoort het kabinet aan, de (semi)overheid te laten meeliften met deze vernieuwing.

Past het initiatief van de architecten hierbij? Van Schelt: “De samenleving verandert snel. In de acht jaar dat ik bestuurswerk deed bij de de Bond van Nederlandse Interieurarchitecten en bij de BNA, dacht ik dat deze platforms de vernieuwing zouden leiden. Maar ik heb gezien dat zij eerder een rem op ontwikkelingen zijn. De verbindingen tussen mensen gaan sneller en directer. Er ontstaat enorme creativiteit.”

Op de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht zet Van Schelt de nieuwe Mastersopleiding voor architecten op. Er ligt een denklijn tussen het lesprogramma dat Van Schelt daar adviseert en het initiatief voor een andere kijk op de bouw. Centraal staat reflectie op de samenleving en aandacht voor de vraag van de consument.

Daarmee kan echt niet meer op de BNA worden gewacht.

Gerommel

Het rommelt al langer in de bond. Binnen een jaar verdwenen vijf van de twaalf bestuurders omdat ze zich niet met het beleid konden verenigen. Sinds juni, toen vijf BNA-bestuurders aftraden, is het initiatief in opbouw. Van Schelt: “Gesprekken zijn gevoerd met architecten, met anderen uit de bouwkolom, er zijn contacten met opleidingen. Wij hebben besloten onze energie niet meer in de BNA te steken. Je wordt daar niet gehoord. Dat doet pijn.”

De conflicten in het bestuur draaiden volgens Van Schelt om stagnerende besluitvorming. Er gaat jaarlijks ongeveer 6 miljoen gulden om in de beroepsorganisatie. “Er was geen duidelijk onderscheid tussen beleid en uitvoering. De BNA is stroperig en bang. Met onze ideeën om geld voor jonge architecten anders te besteden, knaagden wij aan het centralistische bouwwerk. Zo wilden wij onze ideeën bij de BNA laten landen. Dat kon niet. Helaas heeft het signaal van vijf opgestapte bestuursleden geen rimpel achtergelaten.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels