nieuws

Macht projectontwikkelaar moet ingeperkt

bouwbreed

De Neprom, de vereniging van projectontwikkelaars bestaat vijfentwintig jaar. Uit een boek dat de geschiedenis van de Neprom als onderwerp heeft blijkt dat projectontwikkelaars altijd een imagoprobleem hebben gehad. Het was zelfs een belangrijke motivatie om zich te verenigen na hun wildwest imago in de jaren zestig.

En in de jaren tachtig kwamen ze onder vuur te liggen van de Amsterdamse krakers die de leegstand van panden aan de kaak stelden.

In de jaren negentig vervolgens werd hun imago aangetast door de buitensporige winsten die op woningbouwprojecten worden behaald, al is dat laatste nog niet te boek gesteld.

Produktie sterk punt

De Neprom onderscheidt vier typen projectontwikkelaars. Drie ervan hebben een instelling achter zich: een aannemersbouwbedrijf, een financiële instelling of een institutionele belegger. De vierde is de onafhankelijke projectontwikkelaar. Deze laatste groep wordt snel kleiner en zal uiteindelijk verdwijnen, aldus de Neprom, zonder verdere toelichting.

Over de maatschappelijke relevantie van de projectontwikkelaar hoeft geen onduidelijkheid te bestaan. Alleen al de projectontwikkelaars die lid zijn van de Neprom zullen dit jaar circa 34.000 woningen bouwen. Bouwproductie is dan ook een sterk punt. Amstelland bouwt 4500 woningen per jaar, Bouwfonds maar liefst 7000. Projectontwikkelaars zijn daarmee een belangrijke opdrachtgever voor aannemers en architecten.

Wethouder onder druk

Projectontwikkelaars die hun brood verdienen in de woningbouw hebben veel macht. Met grondposities hebben ze greep op hun eigen toekomst en die van hun achterban. Verder kunnen ze als een kameleon van kleur veranderen, door zich al dan niet te bedienen van het imago van free-rider. En tenslotte kunnen ze altijd nog een wethouder onder druk zetten door alsnog een bijdrage te vragen, op straffe van een volksoploop van kopers van woningen.

De Neprom lijkt zich van dit kwestieuze beeld bewust. Zo stelt men nu “na een stevig intern beraad” het lidmaatschap open voor corporaties. Dat heeft niet alleen als doel het imago wat op te poetsen, het dient ook een strategisch doel. In de komende jaren zullen enorme investeringen gedaan moeten worden in de naoorlogse wijken. Daarvoor zullen ontwikkelaars strategische allianties aan willen gaan met corporaties. Maar voorlopig tonen die vooralsnog weinig belangstelling voor het lidmaatschap van de Neprom.

De enige bondgenoot die zo overblijft is de overheid, naar wie de Neprom zich als constructieve gesprekspartner profileert, onder ander door het geven van cursussen. Maar dat is niet voldoende.

Belang bewoners

Een huis is in meerdere opzichten een waardevol product. Niet alleen kost het veel geld, het vertegenwoordigt een grote maatschappelijke waarde, in de zin van duurzaamheid en toekomstwaarde. Woningbouw kan niet los gezien worden van ruimtelijke ordening en van de kwaliteit daarvan. Gezien de ervaringen met de VINEX-locaties lijkt me dat het tijd wordt de macht van projectontwikkelaars in te perken.

Nergens ter wereld zitten projectontwikkelaars zo sterk in het zadel als in Nederland. In tegenstelling tot de Verenigde Staten mag een projectontwikkelaar in Nederland vanaf tekening verkopen. Vanaf tekening verkopen verkleint het risico voor ontwikkelaars, maar op hetzelfde moment vervalt hun directe belang bij het realiseren van een zo hoog mogelijke kwaliteit, voor de woonconsument van nu en van die in de toekomst.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels