nieuws

Wij snakken naar regels, met hek, slagboom en al

bouwbreed Premium

Naast het pretpark heeft Disney in Florida een nostalgisch stadje gebouwd: Celebration. Alles, tot en met de lengte van het gras, is er gereglementeerd.

Om er te kunnen wonen moet je veel geld meebrengen, maar ook onbesproken gedrag. Het is een van de vele succesvolle voorbeelden van dé grote hit in het land van onbegrensde mogelijkheden: new urbanism. Het recept is eenvoudig. Zorg voor een homogene groep bewoners, nostalgische architectuur en stedenbouw, zet er een hek eromheen met een geüniformeerde uitsmijter bij de slagboom. Hoe meer huisregels, hoe beter voor veiligheid, geluk en prijsvaste huizen. “Meer dan de helft van de huizen die momenteel worden aangeboden in de vijftig grootste metropolitane gebieden, en bijna al de nieuwe ontwikkelingen in Californië, Florida, New York Texas en Washington DC kennen een vorm van associatie met verplicht lidmaatschap”, constateerde geograaf prof. Harvey in de onlangs gehouden jaarlijkse megacities lecture in Den Haag. Nederland loopt een ronde achter. Hier willen we ons juist nog bevrijden van ketenen; die van ruimtelijke ordening en welstand. We? Wie zijn die ‘we’ eigenlijk? Bijna altijd als vrije kavels ter sprake komen, lopen een paar discussies door elkaar heen. 1. Maatwerk. Dat de consument meer maatwerk moet krijgen is inmiddels een algemeen aanvaarde gedachte. Dit kan ook gestalte krijgen in grote projecten van ontwikkelaars. 2. Opdrachtgever. Duivesteijns pleidooi – inmiddels Kamerbreed ondersteund – voor meer particulier opdrachtgeverschap gaat een stap verder. Maar naast vrije kavels zijn ook meer collectieve vormen denkbaar. Duivesteijn wilde vooral het monopolie van grote aanbieders breken. 3. Welstand. Remkes inzet om welstandstoezicht terug te dringen is niet het automatische gevolg van punt 1 en 2, maar heeft ermee gemeen de wens om particulieren meer speelruimte te verschaffen. Voor alledrie is overigens even onduidelijk hoeveel vrijheid de consument eigenlijk wil en in welke vorm. 4. Wild Wonen. Weeber heeft met het Wilde Wonen de meest verstrekkende agenda. Het is een anarchistisch pleidooi voor alleen nog maar echt vrije kavels. Geen staatsarchitectuur en architectuurpolitie meer.

Duurzaamheid

Voorts spelen drie verschillende aspecten een verwarrende rol.

I. Ruimtelijke ordening. Hoe moet de (schaarse) ruimte verdeeld worden? hoe kunnen mobiliteit en openbaar vervoer zich daarbij op duurzame wijze ontwikkelen? Wat is de gewenste relatie tussen stad, regio en achterland? II. Volkshuisvesting. Welke mate van sociale menging of segregatie van bevolkingsgroepen wensen wij? Waaraan moet de woningvoorraad voldoen gezien de demografische ontwikkeling, zowel qua ligging van de woning (ten opzichte van voorzieningen bijvoorbeeld) als inrichting (mogelijkheden voor aangepast gebruik). Hoe krijgen en houden we (onder andere terwille van duurzaamheid) de voorraad op het technisch gewenste peil? III. Cultuur. Welke eisen stellen we aan stedenbouw en architectuur vanuit esthetisch en cultureel oogpunt? Welke mate van vrijheid laten we elkaar om daarin eigen keuzes te doen. IV. Economie en bestuur. Van wie is Nederland eigenlijk? Wie beslist wat waar gebeurt? De grondeigenaar? De overheid?

Ja, mensen willen meer maatwerk. Nee, ze willen niet graag eigen

opdrachtgever zijn; dat geeft alleen maar een hoop gedoe. Ze willen wonen naar eigen smaak, niet perse bouwen. Krijgen ze een compleet pakket woondiensten aangeboden, des te beter, leren de ervaringen in Amerika. Ja, mensen willen minder hinder van welstand. Ze willen vooral duidelijkheid over wat mag en niet mag. Nee, afschaffen willen ze welstand niet, want de buurman moet in de hand gehouden worden. Zie het bericht (Cobouw 9 november) over de ‘okergele’ villa die te fel van kleur zou zijn volgens iedereen behalve de bewoners zelf. Ja, mensen willen meer vrije kavels. Althans: meer vrijstaande huizen. Ze hoeven niet perse zelf te bouwen als er maar keuze is. Nee, dat betekent geen afkeer van de stad: die voorzieningen willen ze binnen bereik houden. Ja, mensen wonen liefst soort bij soort, desnoods omheind. Nee, ze willen niet vrijwillig mengen.

Sloop

Om deze puzzel evenwichtig op te lossen moet veel worden geregeld. Let maar op: zodra onze pittoreske straat ontsierd wordt door iemand die zijn voortuin vervangt door asfalt en er auto’s gaat slopen, snakken we naar regels.

Reageer op dit artikel